Przedstaw proces dekolonizacji imperium francuskiego.

Date: 2015-10-07; view: 473.

Francja chciała za wszelką cenę utrzymać swoje imperium, w związku z tym wprowadziła zmiany w koloniach, polegających na:

Powołaniu władz lokalnych.

Równouprawnienia tubylców.

Możliwości ich uczestnictwa w wyborach do Zgromadzenia Narodowego.

Te zobowiązania potwierdziła konstytucja z 1946r. ogłaszająca powstanie Unii Francuskiej. Działanie te nie powstrzymały jednak ruchów narodowo-wyzwoleńczych.

47. Przedstaw genezę i przebieg wojny w Wietnamie.

Geneza :

Na wysłanie wojska amerykańskich do Wiednamu wpływ maiło m.in. :

- podpisanie układów genewskich, która podzieliła państwo na : Demokratyczną Republikę Wietnamu ( DRW ), rządzona przez : Ho Szi Mina. Ho Szi Mina rozpoczął w 1956r. wprowadzenie zmian w państwie na wzór radziecki i przygotowanie zbrojnego zjednoczenia Wietnamu. Stąd utworzono w części południowej – Republikę Wietnamu, zwaną Vietcong (miała na celu zjednoczenie się z komunistyczną północą).

- 2 i 4 sierpnia 1964r. atak kutrów torpedowych DRW na amerykańskie niszczyciele.

7 sierpnia kongres Stanów Zjednoczonych przyjął tzw. "Rezolucję Toskińską", w której przyznał prezydentowi L. Johnsonowi prawo do użycia środków, które są konieczne do zapobiegnięcia ataku i dalszej agresji DRW na terytoria obiatę postanowieniami SEATO, wobec tego pierwsze regularne odziały amerykańskie wylądowały na terenie Wietnamu w marcu 1965r.

Przebieg:

W 1968r. w Wietnamie było już blisko 330 tys. Wojsk amerykańskich. Wojska amerykańskie nie przekraczały granicy DRW, lecz ograniczały się do nalotów na te tereny w obawie interwencji chińskiej.

Z czasem wojna pochłonęła kolejne ofiary i gdy światowa opinia protestowała przeciwko jej prowadzeniu, DRW w ich opinii było ofiarną.

Wysokie koszty wojny i efekt jakie przyniosła ze sobą tzw. Ofensywa Tet, rozpoczęta na początku 1968r., przeprowadzona przez siły Wietkongu, wsparte żołnierzami i czołgami DRW, doprowadziły wojnę w Wietnamie do punktu kulminacyjnego.

Po wywarciu nacisku na prezydenta Johnsona, ten zdecydował się na rokowania.

Negocjacje rozpoczęły się w Paryżu w 1969r. (rokowanie rozpoczęły się w 1969r. i trwał przez 4 lata) Układ został podpisany 27 stycznia 1973r. w Paryżu.

48. Przedstaw genezę i cele ruchu państw niezaangażowanych.

Geneza:

Genezę ruchu państw niezaangażowanych należy upatrywać w procesie dekolonizacji i rywalizacji okresu "zimnej wojny". Nowo powstałe państwa musiały się określić. Było to konieczne z powodu powstających w tamtym rejonie sojuszy polityczno – wojskowych, tworzonych z inspiracji USA czyli :

- 1951r. pakt bezpieczeństwa Pacyfiku (Anzus ) państwa : Australia, Nowa Zelandia i USA

- 1954r. organizacja paktu Azji południowo-wschodniej ( SEATO ) państwa :USA, Wielka Brytania, Francja, Australia, Nowa Zelandia, Filipiny, Pakistan i Tajlandia

- pakt Bagdadki 1955r. od 1959r. wycofuje się Irak i nazwany jest Cento – organizacja paktu centralnego, państwa : Iran, Pakistan, Turcja, Wielka Brytania

O wyborze niezależnej polityki zagranicznej zadecydowały czynniki, które składają się na genze ruchu państw niezaangażowanych:

- Sprzeciw wobec podziału świata na dwa bloki

- Powstanie komunistycznego państwa w Chinach i brak zwycięstwa w Korei, przyniosło nadzieję na skuteczne przeciwstawienie się polityce, byłych mocarstw kolonialnych.

- Chęć prowadzenia własnej polityki międzynarodowej.

- Walka z wszelkimi formami kolonializmu.

- Przemiany w Egipcie w 1952r.

- Zaangażowanie Indii w koncepcje ruchu państw nie zaangażowanych związany z wojnami toczącymi się w Korei i Indochinach

- Podpisanie traktatu ustalającego wzajemne stosunki między państwowe (Chiny – Indie)

- Aktywność ZSRR, który popierał ruch i zawierał umowy o współpracy w różnych dziedzinach

Cele:

Dążenie do ostatecznej likwidacji kolonializmu, walki z wszelkimi formami dyskryminacji rasowej.

Chęć ożywienia gospodarek i współpracy wzajemnej państw Azji i Afryki.

Zwiększenie reprezentacji krajów obu kontynentów w Radzie Bezpieczeństwa ONZ.

Podpisano deklaracje w sprawie Zapewnienia Powszechnego Pokoju i Współpracy

49. Przedstaw genezę i przebieg "kryzysu kubańskiego"

Geneza:

1952r. dojście do władzy na Kubie popieranego przez USA Fulgencio Batisty, któremu przeciwni byli działacze ruchów lewicowych. Na czele jednego z nich stał Fidel Castro, który w 1953r. próbował obalić Batiste.

Zakończona fiaskiem próba powstania, na której czele stał Ernesto Che Guevara wraz z Castro, podjęta w 1956r.

W grudniu 1958r. partyzanci zwyciężyli w bitwie pod Santa Clarą. W styczniu 1959r. wkroczyli do Hawany. W lutym 1959r. Castro obiął urząd premiera i rozpoczął radykalne reformy, a Kuba wkroczyła w epokę przemian komunistycznych, nawiązując stosunki dyplomatyczne z ZSRR i krajami bloku (wschodniego).

USA 1960r. ograniczyły import z Kuby, aż po wprowadzenia pełnego embarga handlowego i zerwania stosunków dyplomatycznych w styczniu 1961r.

Jednocześnie trwały przygotowania do inwazji na Kubę. 4 kwietnia 1961r. prezydent USA, podął decyzje o przeprowadzeniu zaplanowanej interwencji na Kubie.

17 kwietnia 1961r. odziały amerykańskie rozpoczęły desant w zatoce świń

Wojska Castro zbombardowały barki desantowe amerykanów, co w znaczny sposób, przyczyniło się do nie powodzenia operacji.

W efekcie operacja amerykanów, której nadano kryptonim "zapata", zakończyła się w ciągu 72 h całkowitą klęską.

Przebieg:

Po klęsce Amerykanów na Kubie, ZSRR podpisał porozumienie o pomocy wojskowej i wymianie cukru na ropę naftową z Kubą, a 1962r. rozpoczęto instalację wyrzutni rakiet z głowicami atomowymi.

W 1962r. Kuba zostaje wykluczona z organizacji państw amerykańskich, co przypieczętowało siną współprace Kuby z ZSRR.

22 października 1962r. USA ogłosiło decyzję o blokadzie morskiej Kuby.

Kenedi zaproponował wycofanie radzieckich sił z wyspy w zamian za zdjęcie amerykańskiej blokady i obietnicę nie agresji na wyspę (USA przygotowywało inwazje na wyspę).

28 października 1962r. rozpoczęło się wycofywanie radzieckiej broni z Kuby.

Po wycofaniu wojsk Castro nawiązał nowe porozumienie handlowe z ZSRR, które mówiło o większej cenie cukru i większej pomocy gospodarczej.

50. Przedstaw genezę polityki odprężeniowej.

Geneza:

Śmierć sekretarza generalnego KPZR i przewodniczącego Rady Najwyżej ZSRR (Breżniewa 1972r.) Przekonanie w Radzie Najwyższej o potrzebie zmian. Wojna w Afganistanie i brak sprawnego przywództwa politycznego dowiodły, że sytuacja w kraju wymaga przeprowadzenia reform. Stało się to możliwe dopiero w 1985r. z chwilą obcięcia funkcji sekretarza generalnego KPZR przez Michała Gorbaczowa.

Kraje bloku wschodniego miały poważne długi, nie mogły zaopatrzyć własnych rynków. Powstałe braki ograniczały rozwój zdolności produkcyjnych, prowadząc do wzrostu nie zadowolenia społecznego.

Wybór Gorbaczowa na Sekretarza Generalnego KPZR (11 marca 1985r.) wpłyną na powrót do tzw. Drugiej fazy odprężenia wschód – zachód. ZSRR sformułował liczne propozycje rozbrojeniowe pod adresem USA i NATO, by nie dopuścić do dalszego wyścigu uzbrojeń.

Powyższy sukces rozbrojeniowy USA i ZSRR przyczynił się do przezwyciężenia licznych uprzedzeń i ponownie stwarzając klimat do dialogu i odprężenia w stosunkach wschód – zachód, o czym świadczyła rewizyta prezydenta Reagana w Moskwie 1988r., odbyło się też kilka konferencji : I w Madrycie 1980 – 1983r, następna Sztokholm 1984 – 1986r.. Istotą tych spotkań było uzgodnienie przez państwa NATO i układu Warszawskiego, zasad wzajemnej obserwacji, przekazywania dodatkowych informacji o uzbrojeniu i wojskach.

51. Przedstaw ważniejsze traktaty o charakterze rozbrojeniowy Traktat o siłach konwencjonalnych w Europie (Conventional Forces in Europe Treaty – CFE), porozumienie zawarte między państwami NATO i Układu Warszawskiego w 1990 na spotkaniu KBWE w Paryżu. Zamykał on drugą turę wiedeńskich rokowań rozbrojeniowych. Wszedł w życie w 1992, a jego sygnatariuszami zostały wszystkie kraje NATO (16) oraz byłego Układu Warszawskiego wraz z wyodrębnionymi z ZSRR nowymi republikami (14). Celem porozumienia było ustanowienie równowagi sił konwencjonalnych w Europie na niższym poziomie, eliminacja dysproporcji w tym zakresie oraz usunięcie zdolności do niespodziewanej napaści. Rokowania zakończyły się w listopadzie 1990 podpisaniem na Spotkaniu Paryskim układu; określono w nim maksymalne pułapy uzbrojenia w pięciu kategoriach broni (czołgi, transportery opancerzone, artyleria, śmigłowce bojowe i samoloty), jakie będzie mogło posiadać 20 państw europejskich oraz Stany Zjednoczone i Kanada w Europie. Po podpisaniu układu wiele państw musiało dokonać poważnej redukcji uzbrojenia (przez całkowite zniszczenie). Wykonanie postanowień układu podlegało będzie ścisłej i rozbudowanej kontroli międzynarodowej, także poprzez inspekcje na miejscu.Rozbrojenie w Genewie Funkcjonują tutaj Konferencja Rozbrojeniowa (Conference on Disarmament) oraz Instytut NZ ds. Badań nad Rozbrojeniem (UNIDIR). Do najważniejszych, wynegocjowanych w Genewie, wielostronnych instrumentów w zakresie ograniczenia zbrojeń oraz rozbrojenia należą: Traktat o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, Traktaty dna morza, Konwencja o zakazie broni biologicznej, Konwencja o zakazie broni chemicznej, Konwencja o zakazie lub ograniczaniu użycia pewnych broni konwencjonalnych, które mogą być uważane za powodujące cierpienie lub mające niekontrolowane skutki, Konwencja o zakazie stosowania min przeciwpiechotnych.Ponadto Genewa jest miejscem konsultacji i dialogu politycznego państw w tym przede wszystkim regularne i dwustronne w charakterze rozmowy USA - Rosja w zakresie bezpieczeństwa, mające u początku rokowania SALT i START. Konferencja Rozbrojeniowa (KR) Konferencja powstała w 1979 r. jako jedyne wielostronne forum negocjacji rozbrojeniowych na mocy decyzji Pierwszej Specjalnej Sesji Zgromadzenia Ogólnego (ZO) poświęconej Rozbrojeniu (w trakcie sesji ZO w 1978 r.). W skład KR wchodzi 66 państw (w tym Polska). Konferencja działa w oparciu o zasadę konsensu. Obecnie prace KR dotyczą następujących tematów: rozbrojenie jądrowe i zapobieganie wyścigowi zbrojeń jądrowych, zapobieganie wojnie jądrowej, zapobieganie wyścigowi zbrojeń w przestrzeni kosmicznej, nieużycie broni jądrowej przeciwko państwom nie-jądrowym, przejrzystość w zbrojeniach, nowe typy i systemy broni masowego rażenia, kompleksowy program rozbrojenia. Od 5-ciu lat KR nie powołała ciała negocjacyjnego. Wyrażane są opinie o całkowitym impasie negocjacji. Oczekuje się, że najnowsza inicjatywa (tzw. inicjatywa pięciu ambasadorów: Algierii, Belgii, Chile, Kolumbii i Szwecji) przyniesie przełom w impasie i że rozpoczną się negocjacje m.in. nad wypracowaniem traktatu ws zakazu produkcji materiałów rozszczepialnych do celów wojskowych. Polsce, jako państwu-członkowskiemu, zależy na zachowaniu tego unikalnego forum rozbrojeniowego. Oczekujemy szybkiego wyjścia z impasu i rozpoczęcia konstruktywnych obrad.Instytut NZ ds. Badań nad Rozbrojeniem - UNIDIR Powstał w 1980 r. Zajmuje się problematyką rozbrojenia i bezpieczeństwa międzynarodowego. Główne obszary badań obejmują: nieproliferację i rozbrojenie, problematykę bezpieczeństwa regionalnego, problematykę broni lekkiej i strzeleckiej.

52. Przedstaw ważniejsze traktaty o charakterze rozbrojeniowym. Zbliżenie USA i ZSRR miały kluczowe znaczenie dla polityki odprężenia. Większość traktatów została podpisana podczas wizyty prezydenta USA Richarda Nixona w Moskwie. Porozumienia rozbrojeniowe:1.układ o niektórych środkach ograniczenia strategicznych zbrojeń ofensywnych SALT I (25 maja 1972) tzn. ograniczenie liczby wyrzutni i pocisków. 2.układ o zapobieganiu incydentom na otwartym morzu i powietrzu (25 maja 1972) tzn. redukcja obrony przeciwrakietowej do dwóch: wokół stolic i miejscach w promieniu 150km od centrów administracyjnych w każdym państwie. 3.układ w sprawie redukcji systemów obrony przeciwrakietowej ABM (Anti Ballistic Missiles; 29 maja 1972). Tzn. USA i ZSRR uzgodniły po jednym rejonie z systemem ABM. 3 lipca 1974 dodano protokół ograniczający systemy przeciwrakietowe do jednego dla każdego z państw, możliwość przeniesienia obecnego systemu w inne miejsce). 4. układ o zasadach stosunków bilateralnych (czyli dwustronnych) (29 maja 1972) jeden z najważniejszych porozumień. tzn. podkreślono potrzebę zapobiegania wybuchom wojny, wybuchom nuklearnym, budowę bezpieczeństwa, współpracy gospodarczej, handlowej, kulturalnej, naukowej. 5. układ podstawowych zasad dalszych rokowań ds. ograniczenia ofensywnych zbrojeń (21 czerwca 1973) 6. porozumienie ds. zapobiegania wojnie jądrowej (22 czerwca 1973)7. układ o ograniczeniu od 31 marca 1976 doświadczeń podziemnych z Bronia jądrową do 150kT (3 lipca 1974) 8. oświadczenie w sprawie niewykorzystania środowiska naturalnego w celach wojskowych (3 lipca 1974)

53. Przedstaw proces normalizacji stosunków RFN z państwami bloku wschodniego. Doktryna Hallsteina - doktryna, wg której RFN miało prawo do reprezentowania obu państw niemieckich za granicą, nigdy nie uznana przez NRD. Elementem tej doktryny było też nie utrzymywanie stosunków dyplomatycznych z państwami utrzymującymi stosunki dyplomatyczne z NRD, z wyjątkiem ZSRR. RFN zrezygnowało z niej po podpisaniu umów z krajami bloku wschodniego w 1970 i 1971 za Willego Brandta. Swoją nazwę wzięła od nazwiska niemieckiego polityka, Waltera Hallsteina. W NRD podobną doktryną była doktryna Ulbrichta.

54. Podaj genezę i postanowienia aktu końcowego KBWE Akt końcowy KBWE

Akt był deklaracją dziesięciu zasad rządzących wzajemnymi stosunkami między uczestnikami konferencji. Zasady te, to:suwerenna równość,powstrzymanie się od groźby użycia siły lub użycia sił,, nienaruszalność, granic, integralność, terytorialna państw, pokojowe załatwianie sporów, nieingerencja w sprawy wewnętrzne, poszanowanie praw człowieka i podstawowych wolności łącznie z wolnością myśli, sumienia, religii, przekonań, równouprawnienie i prawo narodów do samostanowienia, współpraca między państwami wykonywanie w dobrej wierze zobowiązań wynikających z prawa międzynarodowego.

55. Omów konferencje przeglądowe KBWE

(Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie). Jej zadaniem jest zapobieganie powstawaniu konfliktów w Europie.Idea zwołania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (KBWE) była nie tylko konsekwencją sytuacji politycznej Europy po II wojnie światowej, ale również próbą budowy ogólnoeuropejskiego systemu bezpieczeństwa. Proponowano wzajemne zobowiązania stron do nieagresji, nie używania siły i uregulowania kwestii spornych za pomocą pokojowych środków rozstrzygania tych sporów. W razie ataku na jedną ze stron układu, inne państwa zobowiązane miały być do zastosowania przymusu wobec agresora. Podstawę prawną tego porozumienia miał stanowić rozdział VII Karty Narodów Zjednoczonych o układach i organizacjach regionalnych. W momencie zwołania Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie kwestia mniejszości narodowych została na nowo zauważona na kontynencie europejskim. Znalazło to odzwierciedlenie w Akcie Końcowym KBWE odbywającej się w Helsinkach 1 sierpnia 1975 i podpisanym przez przywódców 33 państw europejskich (wszystkich, oprócz Albanii) oraz USA i Kanady.

56. Przedstaw powstanie państwa Izrael.

Geneza państwa sięga końca XIX w n.e. czyli rozwój syjonizmu i ruchu emigracyjnego żydów z Europy do Palestyny. 2 XI 1917 rzd brytyjski ogłosił tzw. deklaracje Balfoura - obietnice utworzenia w Palestynie, żydowskiej siedziby narodowej. 1920 mandat Wielkiej Brytanii nad Palestyn, zatwierdzony w 1922 r. przez Ligę Narodów. Wzrost liczby ludnoci żydowskiej oraz rozszerzenie i umacnianie jej wpływów prowadziło do zaostrzania stosunków z miejscow ludnoci arabsk - liczne starcia zbrojne izraelsko-arabskie (1920-21, 1930-31, 1936-39). 1937 Brytyjska propozycja podziału kraju i stworzenia w jego częci państwa żydowskiego a w 1939 r. zapowied (w tzw. Białej Księdze) utworzenia rzdu palestyńskiego. Po II wojnie -arabskie i żydowskie żdania zniesienia mandatu i przyznania niepodległoci ; 29 XI 1947 r. Zgromadzenie Ogólne ONZ zatwierdziło projekt podziału Palestyny na dwa niepodległe państwa: arabskie i żydowskie, połczone uni gospodarcz oraz projekt utworzenia z Jerozolimy strefy międzynarodowej; 14 V 1948 rzd brytyjski wycofał swe wojska i administrację, a żydowska Tymczasowa Rada Państwa proklamowała utworzenie Państwa Izrael. Bezporednio po uchwale ONZ (z 1947) między Żydami i Arabami wywizały się krwawe starcia, które przerodziły się w wojnę między Izraelem a krajami arabskimi. 1949 zawieszenie broni; wojska Izraela zajęły ponad 2/3 terytorium byłego mandatu palestyńskiego ; znalazła się tam częć arabów palestyńskich. Większoć uchodców arabskich z Palestyny, schroniła się w Jordanii i Strefie Gazy. Do Izraela szybki napływ ludnoci z całego wiata. Od 1949 Izrael członkiem ONZ. W polityce zagranicznej zbliżenie do mocarstw paktu NATO i narastanie imperialistycznych, anty arabskich tendencji. W 1952 r. podpisanie Układu Luksemburskiego z NRF, dotyczce odszkodowań za zbrodnie popełnione na żydach przez Niemcu hitlerowskie. 1956 wraz z Wielk Brytani i Francj nieudana agresja na Egipt (Wojna Sueska); o przerwaniu działań zadecydowało stanowisko ZSRR, USA i ONZ. 5-10 V 1967 Izrael napada na ZRA, Jordanię i Syrię. W wyniku tej agresji Izrael okupuje ziemie arabskie o pow. 62,5 ty. km2 , tj. trzykrotnie przekraczajce jego własn powierzchnię. Po agresji Izraela na kraje arabskie w czerwcu 1967 r. państwa socjalistyczne (w tym Polska) zerwały stosunki dyplomatyczne z Izraelem. 22 XI 1967 Rada Bezpieczeństwa ONZ uchwaliła rezolucję nakazujc Izraelowi wycofanie swych wojsk ze wszystkich terytoriów okupowanych i uregulowani kryzysu blisko wschodniego na drodze pokojowej. Izrael popierany prze USA nie podporzdkowywuje się rezolucji, stosujc na terenach okupowanych represje i terror wobec ludnoci arabskiej oraz masowe jej wysiedlanie. Sytuacja owa trwa praktycznie do dnia dzisiejszego, ponieważ jedynie z Egiptem został zawarty traktat pokojowy a w 1993 r. w Waszyngtonie podpisano porozumienie o autonomii Jerycha i Strefy Gazy, a Izrael nadal zajmuje np. Wzgórza Golan. Obecnie państwo Izrael graniczy z Libanem, Syri , Jordani i Egiptem; na południu Izrael ma dostęp do Morza Czerwonego, poprzez Zatokę Al.-Akaba, pow.20,7 ty. km2 , 3,5 mln mieszkańców, stolica Tel Awiw, dzieli się na szeć okręgów, język urzędowy hebrajski, jednostka monetarna funt izraelski.

57.Przedstaw wojny arabsko-żydowskie.

a)Kryzys Sueski X.1956- III.1957.konflikt zbrojny pomiędzy Egiptem i Izraelem, do którego wmieszały się wojska Francji i Wielkiej Brytanii. Jego pośrednie przyczyny wiązały się z próbą powrotu Wielkiej Brytanii do mocarstwowej polityki w tym regionie.Przyczyny bezpośrednie to: terrorystyczne ataki na obiekty i wojska izraelskie w strefie przygranicznej, dokonywane z inspiracji egipskiej, zamknięcie przez Egipt cieśniny Tiran dla żeglugi izraelskiej oraz nacjonalizacja Kanału Sueskiego dokonana 26 VII 1956 przez Egipt, co zagroziło interesom Francji i Wielkiej Brytanii.29 X 1956 wojska izraelskie zaatakowały Egipt i zajęły w ciągu dwóch dni część Półwyspu Synaj.Działania zakończono 7 XI 1956. Wojska sojuszników zostały wycofane 22 XII 1956 pod nadzorem sił ONZ. b)Wojna sześciodniowa, wojna prowadzona przez Izrael z arabskimi sąsiadami - Egiptem, Jordanią i Syrią. Spowodowana zakazaniem przez Egipt żeglugi izraelskich statków po zatoce Akaba. Rozpoczęta 5 VI 1967 przez Izrael atakiem na wszystkie większe lotniska sprzymierzonych państw arabskich, podczas którego zniszczone zostały pasy startowe i samoloty. Prowadzona wg planu ministra obrony Izraela M. Dajana.W ciągu sześciu dni (5-10 VI) Izrael rozbił główne siły arabskie. Egipt utracił Synaj, Jordania Zachodni Brzeg (Jordanu) (zachodnią część Jerozolimy, Samarię i Judeę), Syria - wzgórza Golan. Izrael zajął także pozostającą pod zarządem Sił Zbrojnych ONZ Strefę Gazy. Podzielona dotąd między Jordanię i Izrael Jerozolima stała się ponownie jednym miastem - stolicą Izraela.c)Wojna Jom Kipur, wojna arabsko-izraelska trwająca od 6 do 22 X 1973, prowadzona w celu odzyskania przez Egipt i Syrię terenów utraconych w wojnie sześciodniowej. Nazwa pochodzi od żydowskiego święta Jom Kipur, kiedy to rozpoczęły się działania wojenne. Armia syryjska zaatakowała i zdobyła Wzgórza Golan. Po ciężkich walkach została jednak stamtąd wyparta. Natomiast ufna w swą potęgę pancerną armia egipska wdarła się w głąb umocnień izraelskich na Synaju. Dzięki znakomitym akcjom lotniczym jednostki te zostały odcięte od zaplecza i okrążone. W wyniku rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ i nacisku supermocarstw działania wojenne zostały przerwane.

58.Przedstaw istotę problemu palestyńskiego.

Palestyński problem, jeden z najpoważniejszych problemów międzynarodowych po II wojnie światowej związany z podzieleniem w 1948 Palestyny między narody palestyński i żydowski. Utworzenie Izraela, do którego napływała tłumnie ludność żydowska z całego świata zrodziło arabsko-izraelski konflikt trwający do czasów obecnych, w którym dwa narody roszczą sobie prawa do tego samego terytorium. W efekcie kilku wojen pomiędzy krajami arabskimi a Izraelem, całkowicie zlikwidowana została Palestyna, z blisko 4 mln Palestyńczyków ponad połowa stała się uchodźcami.Mimo apeli ONZ, nacisku społeczności międzynarodowej polityka Izraela była jednoznaczna, a rozwiązanie problemu mogło tylko polegać na asymilacji Palestyńczyków w ramach innych narodów arabskich. Palestyńczycy jednak podjęli walkę, palestyński ruch wyzwoleńczy wykorzystując wszystkie dostępne środki, łącznie z terroryzmem. Wydzielone obozy uchodźców stały się problemem dla innych krajów, stały się bowiem obozami szkoleniowymi dla bojowników palestyńskich, co z kolei owocowało agresją Izraela.Na czele ruchu wyzwolenia stanął J. Arafat przewodniczący OWP. Palestyńczycy stali się także elementem polityki antyizraelskiej państw arabskich, a nawet jednym ze składników konfliktu Wschód–Zachód i rywalizacji mocarstw na Bliskim Wschodzie. Okupacja ziem arabskich przez Izrael zaowocowała u schyłku lat 80. intifadą, która, wraz z palestyńskimi akcjami terrorystycznymi, zmusiła Izrael do poszukiwania kompromisu. W atmosferze rosnącego nacisku międzynarodowego Izrael i OWP zdecydowały się wejść na drogę dyplomatyczną w rozwiązywaniu bliskowschodniego konfliktu. Efektem było podpisanie w 1993 izraelsko-palestyńskiego porozumienia oraz utworzenie Autonomii Palestyńskiej, co nie stanowiło jednak ostatecznego rozwiązania problemu. Izrael nie godził się na wycofani osadnictwa żydowskiego z terenów palestyńskich, nie godził się również na powstanie suwerennej Palestyny. Konflikt interesów zaostrzały częste akcje terrorystyczne palestyńskich ekstremistów.

59.Przedstaw i omów przebieg i skutki rewolucji w Iranie.

W styczniu 1978 r. oficjalna prasa wydrukowała oszczerczą historię atakującą Chomeiniego. Wywołało to gwałtowną reakcję przywódców religijnych oraz studentów i doprowadziło do rozruchów w mieście Kom. Do stłumienia rozruchów zostało użyte wojsko, co doprowadziło do zabicia kilkudziesięciu (70+) protestujących. 18 lutego w meczetach w całym kraju wezwano do uhonorowania pamięci zabitych. W wielu miastach nastąpiły marsze żałobne ku czci ofiar w Kom i przeciwko rządom szacha. Tym razem w mieście Tabriz doszło do starć z wojskiem i śmierci ponad stu demonstrantów. Ten sam scenariusz powtórzył się 29 marca i 10 maja. W kolejnych demonstracjach niszczone były luksusowe hotele, kina wyświetlające "nieetyczne filmy" i inne symbole obecnej władzy.Niepokoje społeczne i szalejąca inflacja powodowały gwałtowne pogarszanie się stanu irańskiej gospodarki. W lecie 1978 roku rząd wprowadził zmiany oszczędnościowe obejmujące zatrzymanie wielu projektów publicznych i zamrożenie płac. Efektem był gwałtowny wzrost bezrobocia i niezadowolenia wśród robotników. Robotnicy ci dołączyli do studentów w kolejnych protestach i demonstracjach.Przez następne miesiące kolejne protesty były organizowane regularnie, pogłębiając destabilizację państwa. We wrześniu 1978 roku szach wprowadził stan wojenny, zakazując wszelkich demonstracji. Wkrótce potem, w piątek 8 września nastąpiła wielka demonstracja w Teheranie, która później została nazwana Czarnym Piątkiem. Rząd do jej stłumienia użył pełnej siły wojska. Czołgi, helikoptery i karabiny maszynowe spowodowały śmierć kilkuset osób.Konsekwencją Czarnego Piątku była całkowita utrata poparcia rządu zarówno przez obywateli jak i przez zagranicznych sojuszników. Strajk generalny w październiku unieruchomił całkowicie gospodarkę państwa. Protesty osiągnęły apogeum w grudniu, podczas świętego miesiąca Muharram. 12 grudnia na ulicach Teheranu demonstrowało ponad dwa miliony ludzi.Do protestów zaczęli dołączać sami wojskowi. Szeregowi żołnierze odmawiali strzelania do demonstrantów, a niektórzy zwrócili się przeciwko swoim zwierzchnikom i zorganizowali bunty w bazach wojskowych.16 stycznia 1979 r. szach i cesarzowa opuścili Iran, pozostawiając władzę w rękach premiera Szapura Bachtiara. Chomeini powołał własny rząd z Mehdi Bazarganem na czele. Wkrótce potem, po ogłoszeniu bezstronności przez wojsko, monarchia oficjalnie przestała istnieć. Armia i gospodarka państwa były w rozsypce, a relacje międzynarodowe musiały zostać nawiązane praktycznie od zera. Doszło do przekształcenia Iranu z monarchii konstytucyjnej w republikę islamską,W nowej konstytucjizostał utworzony dożywotni urząd Najwyższego Prawnika Muzułmańskiego, który objął Chomeini.

60. Przedstaw przyczyny, przebieg i skutki interwencji ZSRR w Afganistanie: Geneza:Zanim doszło do inwazji ZSRR na Afganistan, w 1973r. w wyniku zamachu stanu obalono króla i proklamowano republikę, na której czele stanął: Mohammed Daud. Po obaleniu monarchii współpraca partii komunistycznej działającej na trenie Afganistanu nasiliła się. W kwietniu 1978r. doszło do przewrotu w wyniku, którego zamordowano Daud'a, a władzę przejął Mohammed Taraki.W grudniu 1988r. doszło do podpisania radziecko-afgańskiego traktatu o przyjaźni, który stał się potem pretekstem do uzasadnienia interwencji ZSRR. Taraki próbował wprowadzić radzieckie rozwiązania w państwie islamskim. To po pewnym czasie musiało zaowocować sprzeciwem miejscowej ludności. W efekcie reformy i zamachów na obyczaje i religijność, doszło do wojny domowej. Taraki został zamordowany. Władze objął Hafizullah Amin, stając się prezydentem DRA (Demokratycznej Republiki Afganistańskiej). Wprowadził jednak nie wiele zmian i władze traciły popularność. Groziło to obaleniem zwolenników Moskwy, dlatego ZSRR zdecydowało się na bezpośrednią interwencje, aby nie dopuścić do wybuchu rewolucji islamskiej.Przebieg:Inwazja na Afganistan rozpoczęła się w nocy z 24 na 25 grudnia 1979r. Już 27 grudnia dokonała się zmiana przywódcy Afganistanu. Prezydent Amin został zamordowany. Na jego miejsce osadzono przywiezionego z Moskwy Babraka Karmala. Wkroczenie wojsk ZSRR wywołało sprzeciw i reakcje USA. Zaczęły one wspierać żołnierzy Mudżahedinów. ZSRR oczekiwał pewnego zwycięstwa jednak szybko okazało się, że mimo zaangażowania znacznych, nowocześnie uzbrojonych sił, armia jest w stanie utrzymać kontrolę tylko nad miastami i szlakami komunikacyjnymi. Brutalność Rosjan spowodowała, że szeregi Mudżahedinów zaczęli wstępować przedstawiciele wszystkich grup narodowościowych Afganistanu. Michał Gorbaczow podął próbę zakończenia wojny. Babrak Karml został zastąpiony przez Mohammed'a Nadżibullaha, który rozpoczął przejście od ideologii komunistycznej do wartości islamu.14 kwietnia 1988r. na konferencji w Genewie doszło do porozumienia przedstawicieli rządów Afganistanu i Pakistanu. ZSRR podął decyzje o wycofaniu wojsk, a USA o zakończeniu pomocy dla Mudżahedinów.Skutki:Po wycofaniu wojsk ZSRR, rozpoczęły się wojny domowe.

61.Przedstaw przyczyny upadku ZSRR.Przyczyny wewnętrzne:- GŁOSNOStczyli jawność, Która pozwoliła na ujawnienie zbrodni dokonanych przez NKWB ,przez Stalina.Miała na celu uzdrowienie stosunków w państwie , jednak w sposób pośredni przyczyniła się do rozpadu ZSRR,- w roku 1953 umiera Stalin ,w 56 był 20 zjazd KC PZPR,gdzie po raz pierwszy ujawnionezostają zbrodnie Stalina. Dochodzi do licznych powstań : pierwsze powstania zapoczątkowały :Węgry i Polska, -państwa bałtyckie dowiedziały się o aneksji ( na podstawie tajnego paktu Ribentrob – Mołotow, to przyczyniło się do tworzenia ruchów narodowych np. na Białorusi =Front Narodowy z Wozniakiem na czele, -Gwałtowna liberalizacja życia publicznego przyniosła mnogość różnych organizacji politycznych o charakterze nieoficjalnym, w tym m.in. zalążków nowych partii i ruchów politycznych. Najwcześniej wykrystalizowały się one w republikach nadbałtyckich i zakałkazkich w postaci masowych frontów ludowych ( 1988 r. ). Dodatkowym efektem zmian było rozbudzenie konfliktów narodowych-problemy gospodarcze,- do wewnętrznej ,bezpośredniej przyczyny rozpadu ZSRR zalicza się PUCZ, (przegrany w sierpniu 1991 roku),był to tzw. PUCZ JANAJEWA , siły które popierał pucz to były siły Konserwatywne ,chciały zatrzymać Gorbaczowa. Po przegranym puczu okazało się ,ze wzrosła rola Jelcyna ,czyli władzy rosyjskiej .Siły związkowe były bardzo słabe., -pojawiła się kolejna fala ogłaszania niepodległości przez republiki radzieckie, -Pierejstojka –system reform Gorbaczowa, zdawał sobie sprawę, że kraj wymaga reform. Komunistyczne imperium nie było w stanie prowadzić skutecznie wyścigu zbrojeń z USA. Niedowładu gospodarki, patologii trapiącej społeczeństwo w różnych dziedzinach i degradacji środowiska naturalnego nie można było dłużej ignorować. Przyczyny zewnętrzne: - chęć oderwania państw europy środkowo-wsch. od totalitarnego reżimu politycznego, -skomplikowane stosunki z poszczególnymi republikami, -w większości państw do niepodległości doprowadziły elity komunistyczne. Państwa nadbałtyckie rozpoczęły rozpad ZSRR,gdyz najsilniej działały tam ruchy ,kraje nadbałtyckie czuły swoją odrębność narodową, działania tych ruchów zmusiły elity do podjęcia działań w celu wyzwolenia, -ingerencja Europy zachodniej oraz USA.

62Przedstaw przyczyny i przebieg jesieni ludów.Przyczyny:erozja dominacji ZSRR nad Satelitami (zrywy wolnościowe) ,stopniowy upadek ZSRR, działalność solidarności Rozpad ZSRR został zainicjowany przez reformy ustrojowe ZSRR (pieriestrojkę, głasnosti i uskorienieję. Wobec strajków i niepokojów społecznych w Polsce władze PRL dopuściły do negocjacji nielegalna do tej pory opozycję – wiosna 1989r. - okrągły stół. Podobnie sytuacja miała się na Węgrzech – lato 89. Równolegle setki ludzi uciekało z NRD Honekera we wszystkich możliwych kierunkach – w końcu otwarto przejście graniczne w murze berlińskim, a 9 listopada 89 mur zdemontowano.7 grudnia 89 w Czechosłowacji nastąpiła „aksamitna rewolucjah, a w Bułgarii rząd rozpoczął negocjacje z opozycją. W Rumunii obalono i skazano na śmierć Nicolasa Ceaucescu . 25 grudnia 1991r. Nastąpiło ostateczne rozwiązanie ZSRR.