Historia

Date: 2015-10-07; view: 442.

Pierwsze informacje o celnikach na ziemiach polskich pochodzą sprzed prawie tysiąca lat. Już król Bolesław Śmiały polecał swoim urzędnikom pobieranie ceł na rzece Bug. Pierwszym dokumentem mówiącym o systemie celnym w Polsce, była Bulla Gnieźnieńska , wydana w dniu 7 lipca 1136 r. W Bulli wymieniono liczne klasztory i opactwa pobierające daniny w komorach celnych.

Pierwsze polskie taryfy celne pochodzą z przełomu XII/XIII wieku - Taryfa Kołobrzeska z 1159 r., Płocka - z 1203 r., Szczecińska - z 1257 r.

W XIV wieku królowie Władysław Łokietek i Kazimierz Wielki zreorganizowali polską administrację celną. Wydali liczne przywileje celne, zakładali komory celne. W roku 1354 r. król Kazimierz Wielki nadał przywileje celne dla miasta Krakowa i studentów Uniwersytetu Krakowskiego.

Pod koniec panowania w Polsce dynastii Piastów, w roku 1367 pojawia się w dokumentach słowo "CŁO", dotychczas były w użyciu nazwy myto lub theloneum. Pod koniec XV wieku, w 1477 roku, Sejm Piotrkowski uchwali dwie ustawy dotyczące pobierania cła. Dotychczasowe przywileje celne zostały zniesione, a prawo do ustalania wysokości stawek celnych otrzymał wyłącznie król.

Szlachta została zwolniona od płacenia cła. Zarząd celny - spoczywał nie w rękach jednego - ale kilku głównych celników, z których każdy pobierał prowizje od dochodów celnych ze swojej prowincji, płacąc na rzecz Skarbu Państwa opłatę dzierżawną.

W roku 1764 Sejm ustanowił cło generalne, wprowadzając jednolitą opłatę celną dla wszystkich stanów. W ramach reformy skarbowej w roku 1765 ustanowiono 8 prowincji i 113 komór celnych. Na czele prowincji celnej stał Superintendent, podlegający bezpośrednio Komisji Skarbu Koronnego.

Ostatni dokument w sprawach celnych, przed rozbiorami, został wydany 31 maja 1792 r. "Uniwersał do oficjalistów komór i ceł".

W Księstwie Warszawskim również utworzono administrację celną. Według stanu na rok 1812 w Księstwie funkcjonowało 10 departamentów i 71 komór celnych. Wydano kilka instruktaży i wiele instrukcji celnych. Pobierano cło w wysokości 2% od wartości towarów.

Po odzyskaniu niepodległości w roku 1918, reaktywowano administrację celną. Pierwszą taryfę Celna w II Rzeczypospolitej wydano w dniu 4 kwietnia 1919 r., a w lutym 1920 r. powstał Departament Ceł Ministerstwa Skarbu.

W II Rzeczpospolitej struktura administracji celnej wyglądała następująco :

I. Departament Ceł Ministerstwa Skarbu,

II. Dyrekcje Ceł - Warszawa, Gdańsk, Lwów, Poznań, Mysłowice ( do roku 1930 funkcjonowała również Dyrekcja Ceł w Wilnie),

III. Urzędy Celne I Klasy - 61, II klasy - 123, ekspozytury celne - 20.

Najważniejszym aktem prawnym regulującym zagadnienia celne w II Rzeczypospolitej było wydane 27 października 1933 r. Prawo celne. W roku 1938 stan zatrudnienia w administracji celnej wynosił ok.3 500 osób.

Po II Wojnie Światowej Dekretem z 1945r. powołano Ministerstwo Skarbu, a w nim Departament Ceł. W Gdyni, Gliwicach, Krakowie, Poznaniu i Warszawie utworzono delegatury do spraw celnych, następnie przemianowane na urzędy celne.

Jako pierwsze na początku 1945r. powstały Urzędy Celne w Gdyni i Krakowie.

Po roku 1945, wydano wiele aktów prawnych dotyczących celnictwa. Do najważniejszych należały:

-Ustawa o ustroju i zakresie działania administracji celnej z 14.02.1952r. Powołano wówczas Centralny Zarząd Ceł, jako centralny organ administracji celnej.

Ustawa - Prawo celne - uchwalona 14.07.1961r. Uchyliła Prawo Celne z 1933r. oraz Ustawę z 14.02.1954r. Powołano wówczas Główny Urząd Ceł.

Ustawa - Prawo celne - uchwalona 14.03.1975r.

Ustawa - Prawo celne - uchwalona 28.12.1989r.

Ustawa - Kodeks celny - uchwalona 09.01.1997r.

Dotychczasowi Prezesi GUC i Szefowie Służby Celnej

Prezesi Głównego Urzędu Ceł po 1945 roku

01.01.1946 - 30.09.1947 Kazimierz SIEWIERSKI

01.10.1947 - 30.06.1952 Zygmunt CZYŻEWSKI

01.07.1952 - 15.12.1953 Witold TRYUK /p.o./

16.12.1953 - 31.08.1969 Józef KONARZEWSKI

01.09.1969 - 31.01.1972 Tomasz ANTONIEWICZ

01.02.1972 - 15.11.1977 Jarosław NOWICKI

16.11.1977 - 29.02.1980 Eugeniusz DOSTOJEWSKI

01.03.1980 - 30.04.1985 Kazimierz PROŚNIAK

15.08.1985 - 31.01.1990 Jerzy ĆWIEK

01.02.1990 - 21.02.1991 Tomasz BARTOSZEWICZ

22.02.1991 - 24.03.1991 Krzysztof HORDYŃSKI /p.o./

25.03.1991 - 20.08.1993 Mirosław F.ZIELIŃSKI

23.08.1993 - 11.12.1993 Mariusz JAKUBOWSKI /p.o./

11.12.1993 - 16.03.1995 Ireneusz SEKUŁA

16.03.1995 - 29.06.1995 Lech KACPERSKI /p.o./

30.06.1995 - 30.06.1997 Mieczysław NOGAJ

30.06.1997 - 07.01.1998 Tomasz CECELSKI /p.o./

07.01.1998 - 12.05.1999 Janusz PACZOCHA

13.05.1999 - 05.12.2001 Zbigniew BUJAK

05.12.2001 - 30.04.2002 Tomasz MICHALAK

Szefowie Służby Celnej

01.05.2002 - 17.01.2003 Tomasz MICHALAK

17.01.2003 - 23.02.2004 Robert KWAŚNIAK

24.02.2004 - 28.11.2005 Wiesław CZYŻOWICZ

28.11.2005 - 02.01.2008 Marian BANAŚ

3.01.2008 - 01.02.2008 Jacek DOMINIK

1.02.2008 - Jacek KAPICA

Zadania i funkcje Służby Celnej

I. Informacje ogólne

Służba Celna jest jednolitą umundurowaną formacją, utworzoną w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa obszaru celnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zgodności z prawem przywozu towarów na ten obszar oraz wywozu towarów z tego obszaru, a także wykonywania obowiązków określonych w przepisach odrębnych, w szczególności w zakresie podatku akcyzowego oraz podatku od gier.

Do zadań Służby Celnej należy realizacja polityki celnej w części dotyczącej przywozu i wywozu towarów oraz wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów odrębnych, a w szczególności:

1) wykonywanie czynności związanych z nadawaniem towarom przeznaczenia celnego;

2) wymiar i pobór:

a) należności celnych i innych opłat związanych z przywozem i wywozem towarów,

b) podatku od towarów i usług z tytułu importu towarów,

c) podatku akcyzowego,

d) podatku od gier oraz opłat i dopłat,

e) opłaty paliwowej;

3) wykonywanie zadań wynikających z przepisów wspólnotowych regulujących statystykę dotyczącą obrotu towarowego pomiędzy państwami członkowskimi Wspólnoty Europejskiej (INTRASTAT) oraz obrotu towarowego państw członkowskich Wspólnoty Europejskiej z pozostałymi państwami (EXTRASTAT);

4) rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw i wykroczeń związanych z naruszeniem przepisów dotyczących wprowadzania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz wyprowadzania z jej terytorium towarów objętych ograniczeniami lub zakazami obrotu ze względu na bezpieczeństwo i porządek publiczny lub bezpieczeństwo międzynarodowe, w szczególności takich jak odpady, substancje i preparaty chemiczne, materiały jądrowe i promieniotwórcze, środki odurzające

i substancje psychotropowe, broń, amunicja, materiały wybuchowe oraz towary i technologie o znaczeniu strategicznym;

5) rozpoznawanie, wykrywanie, zapobieganie i zwalczanie przestępstw skarbowych

i wykroczeń skarbowych oraz ściganie ich sprawców;

6) wykonywanie kontroli wywiązywania się podmiotów z obowiązków w zakresie podatku akcyzowego, podatku od gier, dopłat i opłat oraz opłaty paliwowej,

7) wykonywanie zadań wynikających z ustawy o grach hazardowych związanych w szczególności z udzielaniem zezwoleń, zatwierdzaniem regulaminów oraz rejestracją urządzeń;

8) wykonywanie zadań wynikających z rozporządzenia Rady (WE) nr 2173/2005 z dnia 20 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia systemu zezwoleń na przywóz drewna do Wspólnoty Europejskiej FLEGT (Dz. Urz. UE L 347 z 30.12.2005, str. 1);

9) współdziałanie przy realizacji Wspólnej Polityki Rolnej;

10) współpraca z Krajowym Centrum Informacji Kryminalnej;

11) współpraca z właściwymi organami innych państw oraz organizacjami międzynarodowymi.