|
Еуропа саяхатшыларыDate: 2015-10-07; view: 908. XIV-XV ғ-да Қазақстанда мекендеген ру-тайпалардың әдеби туындылары – ауызша таратылды. Оның ғылыми атауы – Фольклор Ғарыштың пайда болуы немесе Күн мен айдың және жұлдыздардың қайдан шыққаны туралы аңыз «Күннің баяны», «Темірқазық пен Жетіқарақшы». XIV-XV ғ-дан бері келе жатқан тәрбиелік мәні зор ертегі – «Жоямерген», «Жерден шыққан желім». Қыпшақтар мен қияттардың қызылбастар мен қалмақтарға қарсы соғысын суреттейтін жыр «Қобыланды жыры». XIII-XV ғасырларда дамыған ауызша поэзияның белгілі өкілдері Асан қайғы, Кетбұға. XIV-XV ғас-ғы жазба әдебиет туындысы «Оғызнама». XIV-XV ғасырларда қыпшақ тілінде жазылған туынды – «Оғызнама» XIV-XV ғ-да жазылған өзбек ақыны Хорезмидің туындысы – «Мұхабатнама». XIV-XV ғ-дағы еңбектердің ішіндегі халықаралық қатынастары сөздік ретінде пайдаланылғаны «Кодекс Куманикус» Орта ғасырдан бізге жеткен аспаптық музыка туындылары күйлер «Ескендір» Алтын Орда дәуірінен бері келе жатқан күйлер – «Жошы ханның жортуы», «Сағыныш». XIX ғасырға дейін ислам дінінің қазақ даласында таралуы жайында жазған «Ислам діні» мақаласының авторы – Ш. Уәлиханов. «Шыңғыснама» кітабының авторы Өтеміс қажы. «Дешті уәләяты Берке ханға бағынған кезде дінсіздердің көп бөлігін ол ислам дініне кіргізді» деп жазды Өтеміс қажы («Шыңғыснама») XIV ғасырда исламның таралуына қатты көңіл бөлінді – Өзбек хан мен Моғолстан ханы Тоғылық-Темір билігі кезінде Мұсылман дініне кіріп, басына шалма тақпағандарға қатаң жаза қолданған хан – Тоғылық-Темір Қазақстанның байырғы тұрғындары аспан әлемін түсінді «Көк тәңір» Қуаңшылық жылдары қасиетті бұлақ басына ақ құйып, тәңірге сиынып, көктен жаңбыр сұрау ырым «Тасаттық» Тіл-көз тимес үшін балалардың мойнына тағылған зат – «Бойтұмар» Киелі аң-құстың тісі, тырнағы, қауырсыны түрінде болып келген баланың мойнына тағылып келген зат – «Бойтұмар» Қарахан мемлекетінің кезінде салынған сәулет өнерінің ескерткіштері – Айша-бибі, Бабаджа қатын кесенелері XIV-XV ғасырларда салынған ірі архитектуралық құрылыс – Дәуітбек кесенесі Отырар қаласының Батыс жағында 3 км жерде орналасқан кесене –
|