|
Жау шабуылына тойтаруDate: 2015-10-07; view: 575. Жайлау Хан Билер Сауран Жыл Сайрам Ж. Милл. Шайбан Ж. Сығанақтан кейінгі қазақ хандығының астанасы Түркістан қаласы. Қасым ханның билігі жүрген жоқ Қырғыздарда ХV ғас-да Қазақ хандығының эк-лық жағынан күшеюіне жол бермеуге ұмтылды Мұхаммед Шайбани Түркістан халқы қазақ саудагерлерімен ешкандай сауда келісімдерін жасамайтын болсын, олармен осы жерлердің тұрғындары арасында карым-қатынас болмасын" ,- деп жарлық шығарған – Мұхаммед Шайбани Шайбани ханның казақ жеріне шабуыл жасаған жылдары 1503,1505,1506 жылдар 1510 жылы Шайбани хан Иран шахымен болған шайқаста қаза тапкан Моғолстан ханы Есен бұға кайтыс болған 1462 жыл. Керей мен Жәнібек хандарға косылған адам саны 200 мың. ХV ғасырдың 70 жылдарында қазақ хандарының басып алған жерлері Сырдария мен Қаратау өңірі. 1511 жылы қазақ хандығының билігін қолына алған хан Қасым Қазақ хандығының жер көлемін кеңейте түсуге бар күшін жұмсаған хан Қасым 1510 жылы Мухаммед ІІІайбани Қасым ханнан қай жерде жеңілді Сығанак түбінде Қасым хан тұсында қазақ хандығының саяси-әкімшілік және сауда экономикалық орталығы болған қала Сығанақ Қасым ханның қол астындағы халықтың саны 1538-1580 ж. қазақ хандығын басқарған хан Хақназар ХVІ ғ-ң ортасында Жайық пен Еділ бойындағы шайқастан кейін Қазақ хандығы қосып алды Ноғай Ордасын Моғол ханы Абдр-Рашид Жетісу мен Ыстықкөл маңындағы жерлерді басып алу ниетімен Қазақ хандығына қарсы соғыс бастады ХVІ ғас-ң 50-60 жылдары ХVІ ғ-ң аяғында Жетісу казақтарының жағдайының ауырлай түсуінің себебі Ойраттардың тонаушылык жорықтарының жиілеуі ХVІ ғ-ң орта шенінде қазақтарға карсы Сібір ханы мен Моғолстан билеушілерінің шапқыншылық жорықтарының жиілеуі себебіне Хақназар хан ІІІайбан әулетімен қатынас орнатуға ұмтылды Баба сұлтанның адамдары Хақназар ханды өлтірді. Хақназар қайтыс болғаннан кейін хан тағына сексенге келген Шығай отырды Шығай хан қайтыс болды Монғол ханына қарсы соғыстарда Хакназардың айырылып қалған жерлері Жетісудың біраз жері Батыс елдері алғаш қазақ мемлекеті туралы кай ханның тұсында білді Қасым 1570 жылдардың аяғында Хақназар билігінде болған жер Жетісудың батысы.Абдаллах ханның қазақ ханына сыйға берген жері Түркістан аймағы Абдаллах хан Самарқан өлкесіндегі Африкенб уәлоятын сыйға тартқан хан Тәуекел Тәуекел билік құрған жылдар 1582-1598 ж.ж. 1597-1598.ж.Тәуекел хан Абдаллахқа қарсы соғысқа дер кезінде кай жерде Абдаллах әскерін талкандады – Ташкент қаласының түбінде 1583 жылы Тәуекел хан Абдаллах хандығына шабыл жасап басып алған калалар Сауран,Түркістан,Отырар, Қазақ Хандығының беделін және күш-куатын арттырып, Тәуекелдің беделін көтергсн жеңіс – Ташкент түбіндегі Абдаллах әскерін жеңуі Абдаллах өлген соң Тәуекел хан Мәуараннахырға басып кірген жыл 1598 ж. Есім хан билік кұрған жылдар 1598-1628 ж.ж. ХVII ғ-ң басындағы (Есім хан кезіндегі) Қазақ хандығындағы билік жүйесінде- Екі хан билік құрды ХVІІ ғ-ң басында өзін тәуелсіз хан етіп жариялап, Ташкент қаласын астана етті Тұрсын хан 1613 ж. Есім хан қазақ хандығының әскери күш қуатын арттыру үшін көңіл бөлді Сұлтандар мен төрелерге еркіндік берді Қазақ-бұхар соғысы болған жыл 1603-1624 ж.ж. Бірінші қазақ-бұхар соғысы болған жер - Айғыржар Бірінші қазақ-бұхар соғысы өткен жыл - 1603 ж. ХVІІ ғ-ғы Тұрсын ханның сенімді тірегі - саны көп, айбынды қатаған руы Тұрсынның өзін хан жариялауымен катар тағы бір антты бұзуы - ақша шығаруы Тұрсын ханның бүлігі тарихта аталды - "Қатаған қырғыны" Есім хан қалмақтарды талқандаған жыл - Қазақ хандығының кұрылымы - "Жеті саты" Қазақ хандығында ата аймақты баскаратын адам – Аксақал Қазак хандығында он немесе бес аймақтан кұрылған ру "Ханталапай" сөзі Ханды сайлағанда малын бөлісіп алу Ханың жасагы Төлеңгіттер Хандарды кімдерден сайлаған Ақсүйектерден Қазақ хандығындағы ұлыстың билеушісі - Сұлтан Ұлыс неден құралған - Арыстан Орта жүздің құрамындағы тайпалар - Арғын, найман ,уақ, керей, қыпшақ. Дешті Қыпшақ үшін сауда аймағы ған кала Сығанақ. Иасы қай ғасырдан бастап Түркістан атанды XIVғ. (ХVII ғ. екінші жартысында казак хандығының aстанасы көшірілген қала Түркістан Тәуекел ханның тұсында берік камал, ірі сауда орталығына айналған кала Есім ханның баласы Жәңгірдің билік кұрған жылдары 1628-1652 ж.ж. 1643.ж.жоңғарларға карсы ерлікпен шайкаскан хан Жәңгір Орбұлақ шайкасында жоңғар әскерлерінің ту сыртынан шабуыл жасаған батыр Жалаңгөс Жәңгір қайтыс болғаннан кейін билік кұрған хан Тәуке Хандықтың ішкі өмірі мен сыртқы саяси өмірінің аса маңызды мәселелерін шешетін адам Жеті жарғы бойынша заң шығару құкығы және барлық қазақ коғамындағы мүшелеріне бұйрық беруге міндетті Қазақтың ханын сайлауға барлык рудың - атақты сыйлы шонжарлары катысты Маусымдық жайылымның қысқы қонысы Маусымды жайылымның көктемгі қонысы - көктеу ХVІ-ХVП ғ-да қазақтар шаруашылығының таза малмен айналыскан түрі - көшпелі Отырар каласының VШ ғасырдың басындағы атауы. – Тарбанд ХVІІ ғ-ң II жартысындағы қазақ мем-де ұлы ханның билігін әлсіретіп,ішкі-сыртқы саясатта беделін түсірген - кіші хандардың дара билік жүргізуі Жоңғарларға карсы күрестегі ерлігі үшін халықтың Жәңгірге берген атауы – Салқам Жәңгір Жәңгір ханның санаулы сарбаздары Жоңғардың 50 мың эскерімен шайқасқан жер - Орбұлак ХVІІ ғ-ң 70-ші жылдары әскерлері басып алған калалар саны – Тоғыз кала (1680-1715). Тәуке ханның кезіндегі Қазақ хандығының астанасы - Түркістан Тәуке ханның үш жүздің басын косқан жиналысын (құрылтайын) шақырып отырған жер – Күлтөбе Тәуке ханның заңдар жинағы "Жеті жарғы" Жеті жарғыны жасауға қатыскан билер – Ұлы жүзден- Төле би, Орта жүзден Қазбек би, Кіші жүзден Әйтеке би Тәуке ханның кезіндегі билердің міндеті - сот билігі, атқарушы билік.'Жеті жарғы" бойынша хан – бас қолбасшы болды 1710 жылы қазақ жүздерінің өкілдерінің Қаракұм маңында бас косып талқылаған мәселесі - ХVII ғас-ң ортасында Жоңғар мемл-ң күш-қуатының біршама артуына себеп болған қоңтайшы –
|