Б)Орта палеолит 8 page

Date: 2015-10-07; view: 572.

61.XV-XVIII ғғ. Қазақтардың материалдық мәдениетінің ерекшеліктерін атап өтіңіз.Қазақ халқының тұрғын-үй – материалдық мəдениеттің тамаша ескерткіші

.Қазақтың киіз үйі ағаш сүйегі мен киізден тұрады. Ағаш сүйегі мынадай төртбөліктен тұрады: 1) құрастырмалы-жиналмалы қабырғасы – қанат, олардан киізүйдің қабырғалары (кереге) құралады; 2) күмбез сүйегі (уық); 3) дөңгелектөбесі (шаңырақ); 4) есік немесе сықырлауық. Ағаш сүйектің əрбір бөлігінебелгілі бір киіз жамылғы сəйкес келеді, оларды шебер қазақ əйелдері жасайды,олар: 1) керегелерге тұтылатын туырлық, олар бірнешеу; 2) үзік күмбезгежабылады, олар екеу; 3) түндік – шаңыраққа жабылатын шаршы киіз; 4) Киізесік – киіз үйдің есік ойығын жауып тұратын ұзынша киіз.Қанаттың тор көзі ортасынан қиғаштап жіңішке қайыстармен (көк)біріктірілген шағын кереге ағаштарынан құралады, уықтар жиынтығы жеңіл деқатты, өңдеуге жақсы талдан жасалды. Дөңгелек шаңырақ қайыңнан иілген екіжарты шеңберден құрастырылады, ал есігі екі жаққа айқара ашылатын қосжақтаулы етіп қарағайдан жасалады.Керегелерінің санына қарай киіз үйлер: 6 қанатты, 7 қанатты, 8 қанаттыжəне т.б. үйлер болып бөлінеді, яғни керегелерден құралатын қанаттарынеғұрлым көп болса, киіз үй соғұрлым үлкен болады. Киіз үйдің сүйегі киізбенжабылып, арқанмен бекітілген. Қыста жылы болу үшін киіз үйді екі қабаткиізбен қауып, керегеге əсем өрнектелген ши тұтылған. Еденге əдетте киіз, тері,кілемдер төселген. Көшпелінің киіз үйінің ортасында күз бен қыс айларындағысуықта үйді жылытып тұратын ошақ орналасқан.Қазақтардың шаруашылығында әр түрлі қолөнер мен үй кәсіпшіліктері елеулі орын алды, олардың көпшілігі мал шаруашылығы өнімдерін өңдеумен байланысты еді. Қазақтар ежелден тері өңдеп, киіз басуды, оларды түрлі түске бояуды білген, олар теріге, металға және тағы басқадәстүрлі шаруашылығына талдау жасаңыз. Көшпелі мал шаруашылығы – қазақ халқының күнкөрісінің материалдық негізі екендігін негіздеңіз.Қазақ хандығының нығаюы, Қазақ хандығыныңэкономикалық және мәдени өмірі Оңтүстік Қазақстанның тарихымен тығыз байланыста болды. Соңғы орта ғасырларда қала мәдениеті мен отырықшы–егіншілік мәдениет қазақтың этникалық аумағының нақ осы, бірден-бір ауданында сақталып қалды. Қазақтардың негізгі кәсібі мал шаруашылығы болды. Қазақтар негізінен қой, жылқы және түйе өсірген; қазақтардың шаруашылығында мүйізді ірі қара болмашы орын алған, өйткені ол жыл бойы бағуға, әсіресе қыс кезінде қар астынан тебіндеп жайылуға нашар бейімделген.Деректемлердің кейбір хабарларынан қазақтардың егіншілікпен шұғылданғаны байқалады. Бірақ Қазақ хандығы аумағының түрлі аудандарында егіншіліктің дамуы мейлінше әркелкі болды, аудандардың басым көпшілігінде егін шаруашылығы төменгі дәрежеде болды, немесе болмады. Алайда, кейбір аудандарда егіншілік зор маңызға ие болды, бұл ең алдымен Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанға қатысты еді.Қазақтардың шаруашылығында әр түрлі қолөнер мен үй кәсіпшіліктері елеулі орын алды, олардың көпшілігі мал шаруашылығы өнімдерін өңдеумен байланысты еді. Қазақтар ежелден тері өңдеп, киіз басуды, оларды түрлі түске бояуды білген, олар теріге, металға және тағы басқа материалдарға батыру арқылы өрнектеуді, құрап жамау және кестелеп тігу тәсілін шебер меңгерген. Егіншілік мәдениеті бар аудандарда отырықшы үйлер салынған. Киіз үй тәрізді дөңгелек жартылай жертөбелер немесе киіз үйге ұқсатып, жоспарланған жербетіне дөңгелетіп тұрғызылған құрылыстар, сондай-ақ жер бетіндегі тұрғын үйлер (бір, екі, үш бөлмелі) қолда бар табиғи материалдан: өзен аңғарларында шикі кірпіштен, тауларда тақта тастардан салынған.Қазақтың темір ұсталары негізгі еңбек құралдарын, балта, пышақ, қырықтық, шеге және басқаларын жасады. Темір ұсталары сонымен қатар басқа да шаруашылық-тұрмыс заттарын, қару жарақтар, найзалар менжебелердің темір ұштарын соққан. Қазақтардың негізгі қаруы қылыш пен садақ болатын. Жауынгерлік қарудың басқа түрлерінен айбалта, шоқпар, жалғыз сапты күзді, екі басты шоқпар, бір шоқ жылқы қылымен шашақталып, қарсыласын ерден жұлып алып үшін ілмек жасаған ұзын найза аталады.

62. XV-XVIII ғғ. Қазақтардың рухани мәдениетінің ерекшеліктерін атап өтесіз

.Қазақ халқының ғасырлар бойы жасаған рухани мәден. Маңызды бір саласы – қазақ шежіресі екені анық. Өазақтың байырғы салт дәстүрі бойынша әрбір қазақ азаматы өзінің жеті атасын білуі қажет. “Жеті атасын білмеген жетесіз” делінді. Ру, тайпа, жүздерге жақсы ажыратқан адамдарды халық арасында құрмет тұтып, шежірешілер д.а. Сол сияқты 18ғ “ақындар поэзиясы ғасыры» деп аталды. Қазақ мәдениеті мен әдебиетінің өте құнды мұралары – ақын жыраулардың өлең жырларында халықтың өмір тіршілігі, көңіл күйі салт санасы сол дәуірдің рухы бейнеленді. 18ғ танымал болған Ақтамберді,Тәттіқара, Үмбетей, Бұхар секілді жыраулар өз өмірінде қазіргі таңға дейін маңызын жоғалтпаған ұшан теңіз жыр шығару Бұхар жырау тәуелсіздікті сақтау, нығайту идеясын білдірген көрнекті дидактикалық өлең толғаулар шығарған, қазақ ханы Абылайды қолдап әр түрлі даулар мен таластарды шешкен. Жырау қазақтың бір орталыққа бағынған күшті мемл болуын армандаған. Ал Тәттіқара, Үмбетей, Ақтамбердінің жырлары халық арасында аз сақталған. Үмбетейдің Бөгенбай батырдың қайтыс болуына арналған естірту жыры, жоқтауы белгілі. Ал Тәттіқара ақын қатардағы жауынгер ретінде көптеген шайқастарға қатысып, жорықта туған толғауларында жауынгерлерді бостандық жолындағы күресте қандай да болмасын қиыншылықтың алдында бас имеуге шақырды.

63.. XV-XVIII ғғ. Қазақ хандығында егіншілік пен қала мәдениетінің дамығанын көсетіңіз.Егіншілік мəдениеті бар аудандарда отырықшы үйлер салынған.

Киіз үй тəрізді дөңгелек жартылай жертөбелер немесе киіз үйге ұқсатып, жоспарланғанжербетіне дөңгелетіп тұрғызылған құрылыстар, сондай-ақ жер бетіндегі тұрғынүйлер (бір, екі, үш бөлмелі) қолда бар табиғи материалдан: өзен аңғарларындашикі кірпіштен, тауларда тақта тастардан салынған.Қазақтың темір ұсталары негізгі еңбек құралдарын, балта, пышақ,қырықтық, шеге жəне басқаларын жасады. Темір ұсталары сонымен қатар басқада шаруашылық-тұрмыс заттарын, қару жарақтар, найзалар менжебелердіңтемір ұштарын соққан. Қазақтардың негізгі қаруы қылыш пен садақ болатын.Жауынгерлік қарудың басқа түрлерінен айбалта, шоқпар, жалғыз сапты күзді,екі басты шоқпар, бір шоқ жылқы қылымен шашақталып, қарсыласын ерден жұлып алып үшін ілмек жасаған ұзын найза аталады.

64.. XV-XVIII ғғ. Қазақ шаруашылығының негізгі саласы-көшпелі мал шаруашылығына сипаттама беріңіз.

Қазақ хандығы – көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы- мен айналысқан феодалдық мемлекет болды.
Оның көшпелі және жартылай көшпелі далалық өңірінде патриархалдық – феодалдық қатынас басым болды, ал отырықшы, егінші аймақтарда феодалдық қатынас қалыптасты. Қазақ хандығында облыстық басқару жүйесі емес, ұлттық (ру-рулар бойынша) басқару жүйесі қолданылды. Басқару жүйесінде ру-тайпалық тәртіп сақталып отырды. Туыстығы жақын он шақты түтін бір ауыл, ал жеті атадан тараған бірнеше ауыл бір ата (аймақ) болды. 13-15 атадан қосылатын аймақтар бір ру болды. Осы рулардан тайпа құралды. Қазақ қауымы үш жүзге бөлінді. Ол қазақ хандығына бағынды. Хан – қазақ хандығының азаматтық, әскери, әкімшілік және сот құқын қолына ұстады. Жүздерді кіші хандар, ұлыстарды сұлтандар, тайпаларды билер, руларды ру басылары, аймақтарды (аталар) ақсақалдар, ауылдарды ауыл ағалары басқарды. Бұл жеті сатылы басқару жүйесі көшпелі екінші қазақ қоғамында тым ертеден келе жатқан тәртіп болатын.
Мал шаруашылығымен айналысқан қазақтар далалық өңірлерде қой, жылқы, түйе және сиыр өсірді. Мал – жылдың төрт маусымында табиғи жайылымдарда бағылды. Талай ғасырлық тәжірибеден туған шаруашылық басқару тәсілі жайылымдарды маусымға қарай пайдалану тәртібін қалыптастырды. Бұл: жаздағы жайлау, қыстағы қыстау, көктемдегі көктеу, күздегі күзеу.
Көшіп-қону өрісі түрліше болды, малы көп, әсіресе түйесі мен жылқы- сы бай малшылар алысқа көше алды (кіші және орта жүз жерінде жылына 700-1000 шақырым артық жерге көшіп отырды), 200-300 шақырым жерде әр түрлі жайылым жерлер кездесіп отыратын Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанда көшіп-қону әлдеқайда шағын болды. Әрбір рудың өзінің көш жолдары болды. Басқа рулар қол сұға алмады. Малдың дені қой мен жылқы болды. Қазақтар көбінесе еті семіз, қылшық жүнді, құйрықты қойлар өсірді. Қой еті негізгі тамақ болды. Қойдың сүтінен құрт, ірімшік, сүзбе, айран, сары май алды. Қой ең бағалы шикізат -–жүн, тері, елтірі өнімдерін берді. Оңтүстік Қазақстан өңірі ертеден бері егіншілік мәдениетінің бесігі болған орын. Қазақ хандығы тұсында бұл аймақтардың дәстүрлі егін шаруашылығы үздіксіз өркендеп отырды. Сырдария Арыс, Шу, Талас өзендерінің алқабында суармалы егін шаруашылығы жақсы жолға қойылды. Өзен суларын тартып жер суландыратын каналдар мен арықтар болды. Қазақ егіншілері арпа, бидай, жүгері екті. Егіншілік саймандары тесе, кетпен, қарапайым соқа, тіс ағаш, тырма, қол орақ болды. Үй кәсібі мен қолөнер дамыды. Өрмек тоқу, тері илеу өнері, қойдың жүнінен шидем, түйенің жүнінен шекпен тоқылды. Ұсақ мал терілерінен тон-шалбар, жарғақ киім жасалды. Ірі қара терілерін илеп, кебіс-мәсі, саптамалар тігілді. Торсық, саба істелді. Киіз басу, текемет, сырмақ жасауға қой жүнін пайдаланды. Мүйізден қасық, түйме, шақша жасады.

65.Ресей империясының құрамына кіру кезеңдері( XYIII ғ. бірінші ширегі-XIX ғ.ортасы)

ЗАМАНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН (ХҮІІІ – ХХ ғғ.)

16 – 20 дəріс.a

ХҮІІІ ғ. бірінші ширегіндегі Қазақстан.Қазақ хандығының ішкі жəне сыртқы саяси жағдайы қазақтың билеушітобының Ресеймен жақындаса түсуіне түрткі болды. Тəуке хан өлгеннен кейінқазақ хандығының ішкі жағдайы қиындай түсті. Тəукенің орнына Қайып сұлтанаға хан болды. Кіші жүздегі иеліктердің бірін билейтін Əбілқайыр хан өзініңҚайыпқа бағынышты, оған тəуелді екенін мойындайды. Бірақ көп ұзамай-ақ1723 жылы аға ханның атағын Əбілқайыр алады.Орта жүз бен Кіші жүздің көптеген билері де Əбілхайырды хан дептанымады, осының салдарынан қазақ жері жеке-жеке хандық, сұлтандықиеліктерге бөлініп кетті. Қазақтың ішкі саяси жағдайының тұрақсыздығы менфеодалдық бытыраңқылығын пайдаланған жоңғар феодалдары қазақ жерінебасып кірді. 1723 жылы басталған бұл жойқын, əрі тұтқиылдан шабуыл Қазақ хандығының берекесін кетірді.Сонымен, Қазақстанның ХҮІІІ ғасырдың 30-жылдарының бас кезіндегіішкі жəне сыртқы саяси жағдайы жоғарыда айтылғандай өте қиын жағдайдаболды. Əбілқайыр ханға Тəуке кезінде басталған Ресей мемлекетімен қатынасжасау саясатын жалғастырып, Қазақ хандығының күресу тəжірибесі өз күшіменсыртқы жаулардан түпкі сақтанып қалу мүмкіндігінің жеткіліксіз екенін көрсетті. Сондықтан да, Əбілқайыр хан сыртқы шапқыншылықтардан қорғану үшін жəне хан билігін нығайтуға қажет күшті тіректі солтүстік-батыстағыкөршісі – Ресей мемлекетінен іздеуге мəжбүр болды. ƏбілқайырдыңТүркістаннан Ырғыз жағына кетіп қалуы, Кіші жүз жеріне Ресейдің қоластындағы қалмақ пен башқұрт феодалдарының қазақ жеріне тынымсызшабуылдарын күшейтті.Ресей патшасына бодан болуы туралы 1730 жылы қыркүйектің 8 күні хатжазып, елшісі Сейітқұл мен Құлымбетті орыс мемлекетінің астанасыПетербургке жіберді.Əбілқайырдың бұл тілегін Анна Ионовнаның үкіметі қабылдап,қазақтарды Ресейдің қарамағына алуға ұйғарды. Содан соң 1731 жылы 19ақпанда императрица Аннаның Əбілқайыр ханға жəне бүкіл қазақ халқынаолардың Ресей бодандығына қабылданғаны туралы грамотасын тапсыру үшінжəне Кіші жүз қазақтарынан ант алуға Сыртқы істер коллегиясының тілмашыəрі дипломат А.И.Тевкелев басқарған елшілері келді. Елшілер ҚазақстанныңРесей қол астына алынғандығы туралы Ресей патшасы Анна ИоновнаныңƏбілқайыр атына жазылған грамотасы мен қазақ сұлтандары үшін көптегенсый-тартулар алып келеді.1731 жылы қазан айының 7-10 күндері Кіші жүздің ханы Əбілхайыр басболып 27 сұлтан Ресейдің қол астына бодан болғандығын сендіріп ант берді.Мұның өзі қазақтардың Ресейге қосылуының алғашқы кезеңі еді. Кіші жүзханы Əбілқайырдың Ресейге кіруіне Кіші жүз бен Орта жүз сұлтандары менбилері қарсы болды.ХҮІІІ ғасырдағы Қазақстандағы саяси жағдай, түптеп келгенде, Ресей менҚазақстан қарым-қатынасында жаңа кезең болғандығын естен шығармауымыз керек.1735 жылы желтоқсанның аяғында Орта жүздің Ресей қол астынақабылдануын қуаттаған жаңадан сайланған Күшік хан мен Барақ сұлтан Ортажүзге Ресей елшілігін жіберуді өтінді. Орта жүздің ханы Əбілмəмбет 1740жылы Ресейге қосылу жөнінде Орынборда ант берді.Кіші жүз бен Орта жүз бодан болғаннан кейін де қазақ даласында саясижағдай түзеле қойған жоқ. Ресей патшасы өз алдына нақты міндеттер қойды.Біріншіден, Ресей империясының шығыс шекараларының қауіпсіздігінқамтамасыз ету. Екіншіден, қазақтармен айырбас сауданы кеңейту жəне қазақжерін Шығыс елдермен сауда жасаудағы дəнекерлік мақсатта пайдалану болды.Патша үкіметінің бұл міндетттері А.И.Тевкелевке берген сыртқы істерколлегиясының нұсқауынан анық байқауға болады.Ресей патшасы Кіші жүз ханы Əбілқайыр мен оның айналасындағыадамдарды пайдаланып, қазақ даласына өз ықпалын нығайта түсті.ХҮІІІ ғ. соңы мен ХІХ ғ. бірінші жартысындағы Қазақстан. 1734 жылыКириллов экспедициясын Орынбор өлкесіне аттандырып жатып, патша үкіметіоның алдына мынандай талаптар қояды:- қазақ даласымен сауда байланысын күшейте отырып, қазақтарды тəуелдіету;- қазақ даласы мен башқұрттардың шекарасынан Орынбор қаласынтұрғызып, оған орыс адамдарын қоныстандыру;- қандай тəсілмен болса да, қайырымды болып көріну, немесе сыйлықтарберу арқылы, күш көрсету немесе үнемі үрейде ұстау арқылы болса да, əйтеуірқалай да қазақтарды мойынсұндырып, ырыққа көндіру;- Жайық өзенін бойлай қазақтар өте алмайтындай етіп əскери бекіністердіңшебін салу;- алтын жəне басқада бағалы кен орындарын іздеп тауып, зауыт салу. ОртаАзия мен сауда жүргізу жəне Арал теңізде кеме қатынастарын орнату;- қазақтар мен башқұрттарды үнемі бақылауда ұстау;- егер олардан патша үкіметінің жүргізген саясатына қарсылық білдіргентолқулар білінсе, оларды бір-біріне айдап салып, өзара қырқыстыру.

__

66.Ресей империясының құрамына кірудің бірінші кезеңіне сипаттама беріңіз(XVIII ғ 30-40-ы жж.)

Сонымен, Қазақстанның ХҮІІІ ғасырдың 30-жылдарының бас кезіндегі ішкі жəне сыртқы саяси жағдайы жоғарыда айтылғандай өте қиын жағдайдаболды. Əбілқайыр ханға Тəуке кезінде басталған Ресей мемлекетімен қатынасжасау саясатын жалғастырып, Қазақ хандығының күресу тəжірибесі өз күшіменсыртқы жаулардан түпкі сақтанып қалу мүмкіндігінің жеткіліксіз екенінкөрсетті. Сондықтан да, Əбілқайыр хан сыртқы шапқыншылықтардан қорғануүшін жəне хан билігін нығайтуға қажет күшті тіректі солтүстік-батыстағыкөршісі – Ресей мемлекетінен іздеуге мəжбүр болды. ƏбілқайырдыңТүркістаннан Ырғыз жағына кетіп қалуы, Кіші жүз жеріне Ресейдің қоластындағы қалмақ пен башқұрт феодалдарының қазақ жеріне тынымсызшабуылдарын күшейтті.Ресей патшасына бодан болуы туралы 1730 жылы қыркүйектің 8 күні хатжазып, елшісі Сейітқұл мен Құлымбетті орыс мемлекетінің астанасыПетербургке жіберді.Əбілқайырдың бұл тілегін Анна Ионовнаның үкіметі қабылдап,қазақтарды Ресейдің қарамағына алуға ұйғарды. Содан соң 1731 жылы 19ақпанда императрица Аннаның Əбілқайыр ханға жəне бүкіл қазақ халқынаолардың Ресей бодандығына қабылданғаны туралы грамотасын тапсыру үшінжəне Кіші жүз қазақтарынан ант алуға Сыртқы істер коллегиясының тілмашыəрі дипломат А.И.Тевкелев басқарған елшілері келді. Елшілер ҚазақстанныңРесей қол астына алынғандығы туралы Ресей патшасы Анна ИоновнаныңƏбілқайыр атына жазылған грамотасы мен қазақ сұлтандары үшін көптегенсый-тартулар алып келеді.1731 жылы қазан айының 7-10 күндері Кіші жүздің ханы Əбілхайыр басболып 27 сұлтан Ресейдің қол астына бодан болғандығын сендіріп ант берді.Мұның өзі қазақтардың Ресейге қосылуының алғашқы кезеңі еді. Кіші жүзханы Əбілқайырдың Ресейге кіруіне Кіші жүз бен Орта жүз сұлтандары менбилері қарсы болды.ХҮІІІ ғасырдағы Қазақстандағы саяси жағдай, түптеп келгенде, Ресей менҚазақстан қарым-қатынасында жаңа кезең болғандығын естен шығармауымызкерек.1735 жылы желтоқсанның аяғында Орта жүздің Ресей қол астынақабылдануын қуаттаған жаңадан сайланған Күшік хан мен Барақ сұлтан Ортажүзге Ресей елшілігін жіберуді өтінді. Орта жүздің ханы Əбілмəмбет 1740жылы Ресейге қосылу жөнінде Орынборда ант берді.Кіші жүз бен Орта жүз бодан болғаннан кейін де қазақ даласында саясижағдай түзеле қойған жоқ. Ресей патшасы өз алдына нақты міндеттер қойды.Біріншіден, Ресей империясының шығыс шекараларының қауіпсіздігінқамтамасыз ету. Екіншіден, қазақтармен айырбас сауданы кеңейту жəне қазақжерін Шығыс елдермен сауда жасаудағы дəнекерлік мақсатта пайдалану болды.Патша үкіметінің бұл міндетттері А.И.Тевкелевке берген сыртқы істерколлегиясының нұсқауынан анық байқауға болады.Ресей патшасы Кіші жүз ханы Əбілқайыр мен оның айналасындағыадамдарды пайдаланып, қазақ даласына өз ықпалын нығайта түсті.ХҮІІІ ғ. соңы мен ХІХ ғ. бірінші жартысындағы Қазақстан. 1734 жылыКириллов экспедициясын Орынбор өлкесіне аттандырып жатып, патша үкіметіоның алдына мынандай талаптар қояды:- қазақ даласымен сауда байланысын күшейте отырып, қазақтарды тəуелдіету;- қазақ даласы мен башқұрттардың шекарасынан Орынбор қаласынтұрғызып, оған орыс адамдарын қоныстандыру;- қандай тəсілмен болса да, қайырымды болып көріну, немесе сыйлықтарберу арқылы, күш көрсету немесе үнемі үрейде ұстау арқылы болса да, əйтеуірқалай да қазақтарды мойынсұндырып, ырыққа көндіру;- Жайық өзенін бойлай қазақтар өте алмайтындай етіп əскери бекіністердішебін салу;- алтын жəне басқада бағалы кен орындарын іздеп тауып, зауыт салу. ОртаАзия мен сауда жүргізу жəне Арал теңізде кеме қатынастарын орнату;- қазақтар мен башқұрттарды үнемі бақылауда ұстау;- егер олардан патша үкіметінің жүргізген саясатына қарсылық білдіргентолқулар білінсе, оларды бір-біріне айдап салып, өзара қырқыстыру.Осы 1731 жылғы келісімді көп ұзамай Ресей патшалығы бұзды. Ресейгебағынышты қалмақтардың, башқұрттардың, казак-орыстардың қазақ елінешабуылы тоқтаған жоқ. Ор өзенінің бойына салынған қорған-қала _______ОрынборƏбілқайыр үшін емес, бүкіл қазақ даласын басып алуға арналған бекініс болды.Көп ұзамай Кіші жүзде – Переволоцкая, Новосергеевка, Чернореченская,Кулагинская, Калмыковская, Иргульская, Орская, Сажерная, Губернинскаясияқты казак-орыстардың əскери бекіністері қаптап кетті.ХҮІІІ ғасырдың 40-шы жылдары үздіксіз қан төгіс, қарулықақтығыстардан титықтаған қазақтар мен ойраттар өзара жақындасуға қадамжасауға мəжбүр болды. Бірақ, орыс үкіметі мен Орынбор əкімшілігі Орта жүзбен Кіші жүздің жоңғарлармен жақындасуына кедергі жасап бақты. Орынборкомиссиясының бастығы И. Кириллов 1734 жылы мамыр айында патша АннаИоновнаға жазған жолдамасында «Үш жүз ынтымақты болғанда, бірлескенкүшпен жауларын жеңе алар еді»-деп пайымдады.1740 жылдың қыркүйегінде қазақ даласына құрамында поручик Д.У.Гладышев жəне өзгелер бар Ресей елшілігі өз үкіметі алдында Əбілқайырдыңсенімсіздігі жөнінде жəне бұл өңірде орыс ықпалын күшейту тұрғысындашұғыл шараларды жүзеге асыру жайлы тұңғыш рет ресми түрде мəселе қойды.Осы жайды Əбілқайыр ордасында болған прапорщик Муравиннің жазбалары дарастайды. Патша үкіметі Əбілқайырды Ресейдің Қазақстандағы ықпалынкүшейтуге барынша пайдалана алғаннан кейін, енді оны ауырсына бастады.Орыс билеушілері қазақ қоғамының жоғарғы буынды əртүрлі топтарыныңарасындағы келіспеушіліктерді өз қажетіне пайдаланып, оларды бір-бірінеайдап салды.