КІРІСПЕ 4 page

Date: 2015-10-07; view: 799.

Англияда пейзажды саябақтың жылдам дамуына түнбалардың молдылығымен және дымқыл аумен жұмсақ климатында жасалынды.Сондай климат жағдайларда ашылған шабындықтардың жасауында табиғи топтармен ағаштар мен бұталардың безендірілген немесе бөлек тұрған ағаштармен,мысалы,ливандық бал қарағайлармен.Бал қарағайлардың айбынды силуэттері,сондағы сол уақытында Англияда жерсіндірді,саябақ пейзаждардың керемет безендіруі болды.Сонымен қатар ағылшын бақтарының шабындығы пайдаланушылық мағынада болды және сәндік жайылымдардың ролін жүргізді. Оларға бір қора қой жіберілді,сондағы топырақтарды нығыздалып және сол себептен көгал аланың қатайытты.Сондай шабындықтар қырықтыруына мұқтаж етпеді.Қойлар,көк фонда кескіндемелі дақпен жасалынған және «қырқылған» көгал алаңдар бақтың органикалық элементі болды.

Ұзындық отырғызуларға топталғандар бос кескіндерге алаңдар және шалшық жерлер,айналмалы жағадағы су айдыны,қисық сызықты соқпақтар пайда болды.Сол уақытта бақтарда павильондар,күркелер,бүктемелі айналар,кейде фонтандарды орналастырады.Демек,пейзаждық саябақ – ол жай ғана табиғи табиғаттық учаскесі ғана емес,сондай-ақ өзіне тән сәулетшілік – жайғастыру кемені.

Англияда ландшафттық саябақтарының негізін салушысы Вильям Кент болған.1725-1735 жж. Англияда бірнеше бақтарды салды,сондағы үлкен әйгілікке қол жеткізді.Ең сәтті бақ болып Дармера есептелді.Осы бақта кескіндемелік ретсіздікте төбешікте ағаштар мен бұталар топтап орналасқан.Басты аудандарына гүлзарлар алып тұр.Бұлақтар табиғи арнада көгалдар арасында ирелеңдеп жатты.Соқпақтар кеңінен орналасқан.Бақтың ландшафты мен қоршалған жерлері бір тұтас болып қосылды.

Пейзаждың композициялық қабылдаулары жетілдірілген болатын. Ландшафттық өнерінің мәселесімен теориялық зерттеулер басталды,сондағы біздің уақытымызға дейңн мағынасын жоғалтпады.Әдемілікке талпыну және табиғилықтың композициядағы жүйелік қабылдаулардан қабыл алмайтығын көрсетті.Пейзаж саябақ өнері,сонымен қатар ағылшын профессоры Х.Рентонға (1752-1817 жж.)тәрізді.Оның ландшафттық саябақтардың көптеген сипатына кеңдік кеңістіктерге,көгал алаңының астында өткізілген болып табылады. Әдемі жас көгалдандырылған жекеленген гүлзарлар,оның үстінен бастыраңқы ағаштар,Англияның климат жағдайына және жалпы ландшафтына сай болады.Ағылшын ландшафттық бақтың сипатында және онда кәзір изумруд гүлзарлар мен сәнді қаптап өскен жеке ағаштар,емендер мен шегіршіндерді қалайды.

Англияда ең белгілі пейзаждық бақтар болып Букенгеме ауданында Стоу бағы жатады (Лондоннан 100 км жанында).XVIII ғ. б.д. дейін жүцелі саябағы болды,сәулетші Ванбергтңғ жобасы бойынша құрылған.1714 ж. Сәулетші Бриджмен пейзаждың бақ үлгісіне,оны қайтадан жасауға кірісті.Сол кезде композициялық шешімге 400 га астам ауданмен қоршалған учаскелері қосылған болатын.1738 ж. сәулетшілер Вильям Кент және оның оқушысы Ланселот Браунмен қайтадан жоспарлаулары аяқталған болатын.

Композициялық бақтың орталығы сарай болды,алдында болған солтүстіктен және оңтүстікке тік бұрышты ашық кеңістік орналасқан.Оңтүстік бағытында перспективасы король Георга І мүсінімен аяқталынады,ал солтүстікте – су айдынымен.

Ойлы-қырлы рельефі жырлармен,төбелермен кішкене көгал жерлерінің әртүрлі түрлерін жасау үшін қолданған.Бірінші кезеңінде бақтық құрылуында ағаштардың ретті отырғызулары мен шек қойылған болатын,кейіннен бұталардың және ағаштардың топталғанымен ауыстырылды,сондағы қоршаған пейзаждарға перспективасын айқындығын көрсетті.Бұнда түзу сызықтардың жоқ деп айтуға болады,және барлық бөлшектер мен барлық орналасуы өзіндік табиғатпен жасалған.Бірақ ол табиғаттық қоршауы жай емес.Бақ толығымен адам қолдарымен жасалды,және онда кездейсоқ бөлшектері болмаған.Барлық бақтар бойынша сапар желісі аңдаусыз айқындалды,сондағы келуші кескіндемелік пейзаждардың жүйелі алмастыруын,саяжолдарды, перспективаларын көрсетті,қайталанған құрылыстар әртүрлі ракурстардан ашылды.Жыралармен қоршауларға күтпеген жерден арнайы «тосын сыйлық» жасалынды.Тіпті осындай кенеттіктерге арналған арнайы терминдер шықты «хо-хо» немесе «ха-ха» («хо» ағылшын тілінде «тоқта!», «тұр» немее «ого!» дегенді білдіреді).

Англияда XVIII ғасырда тамаша көркемді бақ болған.Кью бағы (1758 ж.),Чемберсаммен Темза жағасында салынған.Оның ауданы 160 га жетті.Қазіргі уақытта ол Еуропадағы ең бір белгілердің батшалық бақтары.Бақтың айырмашылық ерекшелігі – жолдар,гүлзармен жабдықталған.

Басқа ағылшын пейзаждық бақтардың санына Стоурхейд бағы еске алуға болады,кәсіби-сәулеткер емес жасаған,ал Генри Хоэромның әуесқойшысы,Лондондағы ауданы 987 га үлкен Ричманд-бағы,Бриджменмен салынған,Чизвиктегі бақ және Шефилд бағы (авторы Вильям Кент).

Ағылшын сәулетшісінің шығармашылығы,пейзаждық бақтармен жасаған, барлық Еуропаның саябақ ландшафтының дамуына ықпалын көрсетті.Германияда барлық ретті бақтар пейзаждық көрініске қайтадан жасалынған боатын.Олардың арасында Сан-Суси (Потсдам) сарай-бақтық ансамблі алдыңғы орынға ие болды,ауданмен 290 га.

Ансамбльдің алғашқы авторы Г.В.Кнобельслорф сәулеткері болды,жобамен сондағы сарай және партері алты террасамен және сатысымен арасында сарайдың осі бойынша салынған.Бақта сәулеттік үймереттер көп,олардың арасында әсіресе суретті галереясы қызықты.Бақта 300м ұзындықпен орналасқан оранжереясы бар.Кейіннен ХІХ ғасырда Сан-Сусида белгілі ландшафты сәулетші П.И.Ленне жұмыс істеді – Шарлоттенхоф бағы,Сицилианск және Солтүстікті бақтардың авторы,Сан-Суси бақтың ансамблінің бөлімдерін құрастырушы.

Неміс пейзаждық бақтардан сонымен қатар даңқтылықпен Жаңа саябақ Потсдамдағы Мюскау бағы Нейсе өзенінде,Дрезденде Пильниц паркі,Путбус паркі Веймарда Гете бағы.Францияда Ағылшындық ықпалынан кетер болмаған.Мысалы,онда Версальдағы Малый Трианон,Париждегі Монсо бағы және Богатель бақшасы Булонск орман ауданында.

2.5.Ресей саябақ өнері

Ресейде бақтар тіпті қалаларында да баяғыдан белгілі.Бақтардың құрылуы туралы Төменгі Приднепровьте Геродот (V ғ. б.д. дейін) еске алады,Киевте – Нестер шежіресі (ХІ-ХІІ ғғ.)Қызықты мәлімдеулер Мәскеу бақтары туралы XIV-XV ғғ. «Демострой» да болды.Ертедегі орыс бақтар пидакүнемдік сипатын алады.Негізгі орында оларды жемісті ағаштарға және бақшалар болып келеді,бірақ та келе-келе декоративтік ағаштар пайда болады:жеке ағаш,қайың тектес бұта ,шетен және т.б. ертедегі орыс бақтары үстірттерде орналасты, табиғи қоршаулармен немесе ағаш шарбақтармен қоршалды.Бақтың негізгі бұйымы тоған болды,яғни суару үшін қажет,шомылуыға қайықпен жүргізуге және балықтарды көбейтуге арналған.XIV ғасырға дейін монастрлік бақтар көп таралған болатын,мысалы белгілі Алексей митрополит бағы.Мәскеу – өзенінде Кремль төбесінің оңтүстігінде сынған.XVI ғасырдың сонында дәріханалық бақшалар және бақтар құрылды,сонда әртүрлі дәрілік қсімдіктер өстіп шықты.

Утилитарлы бақтардан басқа,XVII ғасырларда сәндің көңіл ашатын өызыл бақтар да дамиды.Мұндай бақтар Коломна және Измайловада бекзаттық сарайларда бөлінді.Өзі Кремльде сарайдың алдында жасанды терраса жота-жота болған бақтар Төменгі және Жоғарғы жағалар бар болды.Әуес аспа немесе аттылы Кремль бақтары.Кремль ғимараттарының жоғарғы қабаттарының террасасындағы олардың құрылымы үшін жапырақ қорғасыннан судан қорғауын жіктерді жинақтады.Оны үстінен (метрге дейін) жерді жуан жікерді төкті және жемісті және парктің қандыағаштар отырғызды. Мәскеудегі бақтары,жасанды,суаттардың лабиринтпен,хануанханамен, ботаникалық бақпен,жүзім егісті және үлкен санымен Измайловскийлері сонымен бірге атақты.

Петр І патшалықтың бар дәуірінде (1672-1725 жж.) орыс бағынынң құрылысында классикалық реттік бақтың ансамбльдері құруындағы өкпек бұрылыс болды.Нақ сол уақытта әйгілі саябақтар ансамбльдері құрылды Петродворц,Стрельнде,Патшалық ауылда,Ораниенбаумде.Петербургте жүйелік бақтарды және оның төңірегінде алдымен шетелдіктер салды:француз сәулетшісі Ж.Б.Леблон (1679-1719),Д,А.Трезини (1670-1734),
Н.Микетти, И.К.Коробов (1700-1747),П.М.Еропкин (1690-1734), В.В.Растрелли (1700-1771), А.В.Квасов (1711-1772) және басқалары.

1710 ж. Бақтық кеңсесі ашылған болатын,оның міндетінде сауда жасау және әртүрлі қсімдіктердің байқауы кірді,шеттен әкелінетіндердің және Мәскеу мен Петербург бақтарының құрылысына арналған.

Петергоф Сарай – бақ ансамблі (қазір Петердворец) (21) XVIII ғ. басында Петр І-мен құрылды.Сақталған құжаттарда алғаш рет бұл атау 1705 ж. Кездесті, 1709 ж. осы аумақтарда үлкен жұмыстар жасалынды, және 1711-1714 жж. Бірінші ағаш Сарайы салынды.ОСы бірегей тарихи ансамблді салу жұмысарында Броунштейн сәулетшісі Леблон ,Макеттилер қатысты.

Петродворец Александрия бағын және Сарай бақтарын қосқанда 800 га. аймағын құрайды.Сарай бағы екі бөлімнен тұрады:Жоғарғы бақтан 15 га. ауданымен және Төменгі бақтан 102,5 га. ауданымен.Олардың араларында Сарай орналасқан.Рельеф құламасы сарайдан теңізге дейін 40 м. көптей құрайды.Жоғары бақтың орналасуы қатал жүйелі қажет,ондағы осы сарайдың осымен сәйкес келеді,ал композициялық орталығы фонтан «Нептун» болып келеді.

Бақтың кіре берісінде ретті түрде гүлзарлары сынған, ал сарайдың алдында кескіндемелік ауданында екі фонтандар орналасқан – Квадратты және Еменді.

Төменгі бақтың жоспарлауы,сондағы Мари павильондары орналасқан – Моноплезир,Эрмитаж,үшсәулелі композициялардың үйлестіруімен шешілген.Олардың ішінен біріншісі орталық сәулесі болады теңізге сарайдың осі бойынша,бірінші сәулесі – Мария павильонына, және де сол сәулесі барлық Төменгі бақты кесіп өтеді – «шахматтық таудың» етегінің алаңына;орталық оның сәулесі Марли деп Моноплезир павильонына әкеледі,ал оң сәулесі – павильонға,саяжолда орналасқан,пирамида тәрізді тоғанға әкелді.Белгілеп қою керек,үшсәулелі композицияның өзара қиылысуы, сондағы үйлестіруі тарихи бақтардың жоспарлауында аналогтері болмайды.Осы сәулесі саяжолдар әртүрлі перспективаларды құрайды.Олардың ішінен негізгі әсері сарайдан Теңізге дейін перспективасы және теңізден сарайға дейін фонтандардың басты күрілдеуін бойлай болып табылады.

Петербургте Жаазғы бақ. XVIII ғ. басында Ресейде алғаш рет жұрталды бақ құрылды.Олардың ішінен әйгілісі Петербургті Жазғы бақ орын алды.санкт-Петербургте ең алғаш рет – Жазғы бақ ансамблі және сарайы шықты.Оның шығуы орыс қаруы Извециямен солтүстік соғыстың жеңістерімен байланысты.Петр І-дің бұйрығымен белгіленген олардың орнына және жоспарымен 1704 ж. Жазғы бақ құрыла бастады.Осында белгілі сәулетшілер И.Матвеев,М.Земцов,Н.Микетти,Ж.Б.Леблон және т.б. жұмыс істеді.

Жазғы бақ XVIII ғ. ретті бақтардың үлгісімен сынған болатын – симметриялы орнлаасқан саяжолдармен,ағаштардың және бұталардың фигуралық қырқуымен,партерлік гүлзарлармен,декоративтік мүсінмен,фонтандармен. Петров уақытында ол салтанатты патшалық резиденциясы болып келеді, саудаға жазғы мерзімде Петербургтен қоғамдық және сарай маңындағы өмірі өткізілді.Белгілі,сондай-ақ Петров уақытында Жазғы бақта құс қора,әсем,күрке, фонтанмен әшекейленген үй,қозғалыста құралмен үлкен ждоңғалақтар келтірілген,олардың қасында айуанханасы орналасқан.Экзотикалық гүлдермен үлкен оранжереясы бар.Бақ орталығында су қоймасы орналасқан,тақтамен қатарланған,ал су қоймасының орталығында үңгір одан фонтан соғылған.

Бірте-бірте Жазғы бақ өз алғашқы бейнесін жоғалтты,сонымен қатар оның жүйелі жайғастыруы және XVII-XVIII ғғ. Итальян шеберлерінің жұмысы бағалы саябақты мәрмәрдан істелген мүсіні осы күнге дейін аман сақаталды – П.Баратта,Д.Боцацца және т.б. Бұл ең естелікті бәздің еліміздегі бақтың мүсіннің жиналысы, Мифологиялық мүсіндердің тематикалық іріктеуі кездейсоқ болған жоқ – антикалық құдайлардың және батырлардың бейнелері мемлекеттік және Петр І-дің көркейтілген қызметі ойларын астарлап айтуы тапсырылды.

Жазғы бақты әшекейлеуімен Невы жағынан келеді және дүниежүзілік шарбақтар, 1784 ж. Ю.Фельтен архитекторының жобасы бойынша жасалған сүргілей,сымбатты,алтындалған оюлы әдемілеулермен және гранитті бағаналармен.

Орыс сарайының ауласы.Ауыдық жерлердің ауласында барлық экономикалық ауданында ауылдармен,егіндіктермен,выпастармен, шабындықтармен,ормандармен,өзендермен және көлдермен орталығы болып келеді.Осы кешенінің құруы XVII-XVIII ғасырдың екінші жартысында болды.Және ХІХ ғасырдың басында осы кешен алдында көз алдына елестетеді ақсүйектік немесе полищиктік ауласы сияқты .

Сәулеттік орыс ауласының үлгісі XVIII ғасырдың басында бекінді.Нақ сол уақытта үлгілі жобалар бірінші рет құрылды,Петербургте жаңадан салынып пайдаланды,дегенмен дамуына арнаған.Олардың авторлары – А.Леблон,Д.Трезин – жобалады кішкене үй көшегее қаспетімен,салтанатты аула (курдонер) үйдің алдында және жүйелі бақ үйдің ар жағында,әдетте өзенге шыққан.

Сәл кейіннен XVIII ғ. ортасында Петербург айналасында қала сыртындағы сарайлар көрінеді.Әр түрлі уақытта олар салынды,олардың жайғастыруында әртүрлі принциптер,бірақ жайғастыру негізінде біреуден қалды.Сарай бақ кеңі кеңістігін екі бөлімге бөлді,террасамен теңіз шығанаққа түскен.Жоғарғы ретті және төменгі ландшафты.Дәл осылай ең баынан орыс ауласында бақтың әртүрлі түрлерінің сипаттары бар.Типтік қала сыртында XVIII ғасырдың басында Петергоф болды,екінші жартысында XVIII ғ. – Патшалық ауыл болды.

XVIII ғ. көптеген орыс мырзалары өздерінің ауласына сарай ансамбльдерін салды.Олардың арасында үш белгісі дворцопарктік ансамбльдерін белгілеп қоюға болады : Кусково,Мәскеудегі Архангельск және Останкино.

1623 ж. Кусковеде баяр Шереметовтардың вотчинасы туралы еке алынды,ал 1819 ж. Бастап Кусковеде үлкен жұмыстары басқарылды.Ансамблдің негізгі авторлары болғандар крепость сәулетшісі Ф.Л.Аргуонв және оның оқушысы А.Ф.Миронов сондағы бақтың композициясына жұмыс істелінді.Кусково ансамлі пейзаждық шешімнің жасылды сілімдерінің қоршалуына орталықты ядросының жүйелі жайғастыруынан тұрады.Сарайдың алдында – аралмен үлкен тоғаны,ал оның артынан Сарайдың осі бойынша жасыл сілемнің тұншығында канал бар,сәнді күрілдеуікпен аяқталынған,Сарайдың қарама-қарсы жағында күрделі партері орналасқан,сарайдың осымен оранжерея ғимаратымен аяқталынған.

Жүйелі бақты – әсем паильоны Эрмитаж,кішкене тоғанның жағасында – Грот,ал одан әрі – 100 орынды ашық театрымен итальян үйі.Гүлзарлармен және мүсінмен бай безендірілген гүлзарлардың фонындағы партер үш жағынан таразылармен және аркандармен өоршалынған.Оранжереяның ар жағында шатыр,ал массивтегі үлкен тоғанның артында – айуанхана орналасқан.

Шереметьевтердің екінші меншігі – Останкино үлкен сараймен,онда театр болған.Бақ,Ф.Л.Аргуновтжайғастырылған екі кішкене учакесі орналасқан.ың және А.Ф:Мироновтың жүйелік қабылдануына шешілгенінде,Сарайдың алдында партер қосып;партердің екі жағында пейзаждық жайғастырылған екі кішкене учаскесі орналасқан.Бірінші учаскесінде оның шынында күркемен төбесі салынған болатын.Бақтың орталық саяжолы тоғандарға келеді.Архангельск Мәскеуден 23 км орналасқан.Тіпті XVI ғасырда Мәскеу – өзенінің биік жағасында,сондағы суарма жабындықтарға және қою ормандарға түрлер ашылды,мырза А.И.Уполоцкомге меншігіндегі кішкене ауыл пвйда болды.Ауылда ағашты шіркеуі салынған болатын.

1730 ж. Архангельск Петр І-дің сыбайласы Д.М.Галицынға өтті.Жаңадан салынған үйдің гедезисінен сол уақыттағы сәнді Француз бағына ашылды.Бақтың жоспарлауында Петергофтың,жазғы саябақтың,Версальдың ықпалы міндетті түрде айтылды.1767 ж. бақтың жоспарының көшірмесі сақталды.Негізгі реттік композициясы болған.Жөке ағашпен,үйеңкілермен жағаланған сегіз квадраттық күнілгері.

ХІХ ғ. басында Архагельск орыс классицизмнің атақты туындыларының бірі болды.Оның иесі Н.А.Голицын Мәскеу түбіндегі Версальде өз руын жасауға шешт және бақты жобалауға итальян архитекторы Джакомо Громбароны шақырды,1779 ж. Ресейге келген және 1784 ж. Көркем өнері орыс Академиясының академигі болып сайланған.Сарайдың кіреберісінде керемет сипаты көрінеді.Террасалардың партерлерінде перспективасы алыстап, ойықпен төмен түседі,Бірақта жүйелі бақ салыстырсаң үлкен емес (14 га),ол шексіз ашылған перспективаның арқасында өте үлкен партердің сыртқы келбетінде саяжолдары салынған.

Жоғарғы террасасы баллюстрадамен қоршалған.Төменгі террасасы,сондағы 153 м созылған ені сатыға апарады,ал одан төмен үлкн тікбұрыш 240х70 м мөлшерімен жайылады.

«Ағылшын» бақтардан қарағанда орыс усадьбасы үлкен кеңістікпен және табиғатымен айыруға болады.Жиірек бақтар аяқталмай,орманмен шектесіп кетеді.Сонымен қатар, орыс усадьбалық бақтары мен саябақтары лирикалығымен ерекше айқындалады.Ол біріншіден үлкен емес мөлшерлерімен және қатал төзімді мөлшерлесі мен барлық бақтар құрылыстары адамдарға жетілген.Үңгірлеп,күркелер,орындықтар осы мөлшерлесті сипаттайды.Өзіңдік «үй шаруашылықты» көрсетеді және бақтардың объектілерінде шаруашылық және эстетикалық функциялармен бірлестіреді.бұнда Пейхаж балық тоғандарынан,жемісті бақтардан,үстінде күркесі бар погребтері салынған.Шаруақор орыс алпауытында тегін ештеңе жоғалып кетпеген.Сондай-ақ жерден тоғандарды қазып алынғаннан кейін,бүтін таулар үйілді,сол кезде жақсы аталып жүрген Синомдер немесе Парнасомдер.

Патшалық ауыл.Ресей патшалардың резиденциясы Екатеринск бақ – XVIII-XIX ғасырлардың орыс саябақ өнерінің тамаша туындысы,сонда сәулет шедеврлері және солтүстік табиғатының енген сұлулығымен тіркеседі.

Оның жоспарлауында әртүрлі бақ стильдерінң сипаттарын анықтауға болады.Бақтың реттік бөлімі Екатериндік сараймен,Үлкен тоғанмен және Күрілдеуікті тоғандар арасында орналасқан.Оның жоспарлауымен бақбашылар Я.Розин және И.Фохттар еңбек етті.Тfрихи оның атауы ескі бақша,XVIII ғ. екінші жартысында пейзаж бөлігі құрылған және Камерондік галереясының артында орналасқан,сонымен қатар бақтар архитектуралық үймереттері толтырылған.Ежелгі Римдегі әскери ескерткіштрдің бейнелері ортағасырлық ғимаратының стильдері қайта құрылды,сондай-ақ қайталанатын қытайлық мотивтері Александрлік және Екатериндік бақтардың «Большой каприз» көпірі біріктіреді.

Н.Жирара жобасы бойынша Александрлік бағы 188 га алаңы құрайды,жұмысты басқарған бақ шеберлері К.Шредер мен М.Кондаковпен. Пейзаждық бақ бұрынғы Зверинца орнында орналасқан (орманда жабайы жануарларды асырап ұстау үшін) және ағылшын пейзажының аналогымен құрылған,жүйелі алмасып келген.Бақ жобасын А.Менеласом мен И.Ивановтар құрылды.Орта ғасыр готика рухында бақтық ортаны сәндік құрулар толтырды.

2.6 Қытай мен Жапония саябақ өнері.

Қытай, Клоея және Жапонияның сая мен бақтары Еуропалықтардан түбегейлі ерекшеленді. Олардың ерекше көңіл аударған. Олардың негізінде философия мен дінге қатысты табиғатқаерекше көңіл аударған.

Қытай. Қытайда саябақ өнері көнелік ертеде дамыған. Императоры Цин Шихуанди кезінде ұлы қытай қабырғасы құрылған болатын., Сондаяқ үлкен бақтың иесі, ал Ханьск императорында Ву-ди әулетінде (140-87 ж.ж б.д.дейін) жасанды үңгірлермен жылғалармен және соқпақтармен сая-бағы болды. Осы сая-бақта декоративтік ағаштар мен бұталар өсті. Сол уақытта бақтар даосизммен байланысты болатын, сондағы табиғатына сәйкес құдайлардың шіркеуі қарастырылған.Олар қоршалынған ландшафтынан бөлінген табиғи табиғаттарды өзінің учаскелерін ұсынды (сондағы атауы “әдемі орындары бар бақ” бодарчу).

Буддизмнің (64 ж. Б.ғ. дейін ) Индиядан Қытайға кіргеннен бақ өнері пейзаждық композицияның құру бағытында, ерекше табиғатымен және нақты көңіл күйімен дамыды. Бақтың эмоционалдық бағытта классификасиясын жағдайға байланысты, оның әсері бойынша пейзаждардың қорқыныштысына (қараңғы шағын ормандар, сылбыраңқы шыңдармен, таулы өзендердің гүрсілденген суымен және т.б), күлкініштісі (ашық күнмен құйылған алаңдар, гүлденген өсімдіктері), идиллиялықтар (тынықты су айдыны, ауа райы). “Музыка тартыңыздар! Тірі табиғатта таулармен бұлақтардың әуені кез-келген музыкалық инструменттің ойнауында қызығырақ” деп III ғасырда ақын Цзо Су жазған.

Қытайда сая-бақ өнерінің ең жоғарғы гүлденуі X-XII ғғ. Және жаңадан XIII-XIV ғғ. жетті. Қытайдың солтүстік бөлімінде жүздік гетарынан тұратын кең аумақты үлкен бақтары дамыған, ал оңтүстікте (елдің экономикалық орталығы) – азырақ, тұрғын үйлердің жанында орналастырылған. Бірақтан барлық бақтар үшін жалпылама сипаттауға болады. Бақтың ажырамайтын бөлігі (ең бастысы) және оның композициясының орталығы су айдыны болып келеді. Ол аумақтың (30-70%) біраз бөлігін иеленеді.Су айдыны жанында сәулеттік түйінін құрайтын, сарайлық құрылыстар орналасқан. Су айдыны кесілген жағалық сызықтан және көп аралдан тұрады. Сондағы қозғалыстағы кескіндемелік композицияның алмасуы қамсыздандырады.