ГЛАВА 2

Date: 2015-10-07; view: 491.

33) Сац-эканам становішча беларускіх губерняў у 1900-1914гг. Сталыпінскія рэформы.

Эканоміка Бел. ў гэты час была адной з частак народнага гаспадарчай-ва Расіі і развівалася па агульных з Расеяй эканом. законах. Да пачатку 20 стагоддзя яна праходзіла стадыю капіталізму. У гэты час ідзе поцесс канцэнтравання вытворчасці, з'яўляючыся. фабрыкі і заводы. Будуе-ць новых прадпрыемстваў і іх тэхнічнае пераабсталяванне былі характэрныя для прадпрыемстваў дрэваапрацоўчай, цаглянай, шкляной прамысловасці ці. Вядучая - харчовая. У прамысловасці Бел ў гэты час існавалі монополитич. аб'яднання. Так, у 1905 у Мінску створаны камітэт запалкавых фабрык заходняга краю.

Адначасова праходзіць працэс канцэнтрацыі капиталла. Асаблівасцю краю было тое, што капиталл быў мясцовым, і приимущественно еврейским.С 1900 па 1913 характэрнай асаблівасцю госуд-га бюджэту беларуса пераважала даходная частка над расходнай. Самыя буйныя даходы ў бюджэце: 50% - жалезная дарога; 24% - госуд-ные віно-гарэлачныя манаполіі.

Шырокая транспартная сістэма, выгаднае геаграфічнае становішча спрыяла росту знешняй і ўнутранай гандлю. У гэты перыяд вывозілася: лес, лён, быдла, алей, дзёгаць, спірт, смала. Ўвозілася: машыны, абсталяванне, вугаль, соль, хлеб.

Дастатак насельніцтва Бел. 1913: фунт житного хлеба-1 капейка, фунт ялавічыны-15 кап, наняць танную кватэру-5 руб у месяц, боты-3 руб. Заробак простага рабочага-35 руб

Зарплата машыніста паравоза-80 руб. Зарплата настаўніка прыходна вучылішча-125 руб.

Такім чынам, эканамічнае развіццё Б у пач 20 стагоддзя, ішло досыць хуткімі тэмпамі, хоць Бел працягвала заставацца аграрных раёнам Расіі..Iнiцыятарам i галоуным выканауцам рэформы у е/с высту­пiу П.А.Сталыпiн, якi усвядомiу неабходнасць ломкi сярэднявяковых форм уладяння зямлей з мэтай расчысцiць для капiталiстычнага развiцця.

Мэты рэформы:

1. разбiць адзiны агульнасялянскi фронт супраць памешчыкау;

2. раскалоць веску,паскорыць працэс стварэння класа сельскай буржуазii;

3. забяспечыць умовы шпаркага развiцця эканомiкi краiны.

Сродкамi вырашэння гэтых мэт,на думку Сталыпiна былi:

1. разбурэнне сялянскай абшчыны;

2. насаджэнне хутароу i перасяленне "лiшняга" з еурапейскай часткi Расii сялянства у Сiбiр i на Далекi Усход;

3. пераход ад прускай да амерыканскай (фермерскай) мадэлi землекарыстан­ня.

Першапачатковым,зыходным этапам рэформы,неабходным для станаулення пры ватнай сялянскай зямельнай уласнасцi з'яулялася разбурэнне сялянскай аб­шчыны.Указ ад 9 лiстапада 1906 года дазваляу кожнауму гаспадару выйсцi з абшчыны i замацаваць у асабiстую уласнасць сваю надзельную зямлю. На рэа­лiзацыю рэформы на Беларусi пэуны адбiтак наклау велiкадзяржауны накiру­нак палiтыкi царызму,якi праявiуся па насаджэнню на Беларусi рускага зем­леуладання.Толькi у Гродзенскай губернii за 1905-1912 гг. рускiя пасялен­цы купiлi амаль 28 тыс. дзесяцiн зямлi.На Беларусi быу створаны спецыяль­ны фонд для рускiх перасяленцау.На Беларусi,больш чым дзе,шпарка прапаган давалася у друку хутарская гаспадарка,стваралiся паказальныя хутары, якiя забяспечвалiся сартавым насеннем,пародзiстай жывелай, навейшым iнвентаром i машынамi.У Вiленскай губернii да 1913 года было арганiзавана 387 пака­зальных гаспадарак,з зямельнай плошчай у 5,6 тыс. здесяцiн.З мэтай iнтэн­сiфiкацыi с/г, павышэння культуры земляробства i жывелаводства, прымалiся меры па узмацненню агранамiчнай i ветэрынарнай службы. Арганiзоувывалiся пункты продажу i пракату удасканаленых с/г машын i прылад.

Вынiкi рэформы:

За 10 год ажыццяулення рэформы у 5-цi заходнiх губернiях было створана 12,8 тыс.хутароу,якiя занялi плошчу каля 1,4 млн.

За 1904-1914 гг. з пяцi заходнiх губерняу перасялiлiся 368,4 тыс.чала­век,з iх каля 70% - у 1907-1909 гг.Пiк перасяленцау (102,5 тыс.) прыйшоу ся на 1909 год.Але сутыкнуушыся з вялiкiмi цяжкасцямi частка перасяленцау вярнулася у Беларусь.

.К 1914 году колькасць па рабкау на Беларусi склала 200 тыс чалавек.

Сталыпiнская рэформа стымулявала спецыалiзацыю у с/г Беларусi.К 1914 г Беларусь стала адным з буйнейшых раенау вырошчвання бульбы (17,2% ад усей плошчы пад бульбай у еурапейскай Расii), узраслi пасевы льну i збожжавых культур. Напярэднi першай сусветнай вайны бедната складала каля 70%, сяляне-се­раднякi - 10-11% усяго сялянства .Сталыпiнская аграрная рэформа iстотна паскорыла працэс сацыяльна-класавай дыферэнцыяцыi сялянства.

34)грамадска-паліт жыццё РІ у канцы 19-20 і ўдзел у ім бел насельніцтва. Агульнарасійскія палітычныя партыі.

Канец XIX - Пачатак XX ст. - Гадзіна стварэння І станаўлення палітычных партый. У іншай выпальванняў 90-х гг. сярод сацыял-дэмакратаў шматнацыянальных заходнiх губерняў пераважала тэндэнцыя ды стварэння працоўных арганiзацый па нацыянальнай прыкмеце. У Расii ствараюцца буйныя гарадскiя i рэгiянальныя сацыял-дэмакратычныя арганiзацыi. Усё гэта выклiкала неабходнасць аб'яднанне сацыял-дэмакратаў у адзiную партыя. Iнiцыятарам аб'яднальнага працэсу стаў пецярбургскi "Саюз Барацьбіт за Вызваленне Рабочага Класа". У 1898 ў Мiнску прайшоў з'езд, якi прыняў рашэнне абса аб'яднаннi прадстаўленых на iм арганiзацый у РСДРП i выбраў ЦК партыi.Летам 1903 за мяжой адбыўся ІІ з'езд РСДРП. Ён прыняў праграму ў якой абвяшчалася пралетарская рэвалюцыя, заваяванне дыктатуры пралетарыяту І пабудова сацыялізму. Адбыўся раскол РСДРП. Рэвалюцыйную частку расійскіх сацыял-дэмакратаў пачалі называць бальшавікамі, а прыхільнікаў рэфармісцкага накірунку - меншавікамі.У 1902 прыхiльнiкi iдэй народнiцтва стварылi партыя сацыялiстаў-рэвалюцыянераў (эсэраў). Эсэры мелі на мэце звяржэнне самадзяржаўя, знiшчэнне памешчыцкага землеўладання i ўстанаўленне Ў Расii федэратыўнай дэмакратычнай рэспублiкi.На рубяжы XIX-ХХ стст. з агульнадэмакратычнага руху вылучаецца беларуская нацыянальная плынь. У канцы 1902 - пачатку 1903 гг. аформiлася Беларуская рэвалюцыйная грамада (БРГ). На сваiм I з'ездзе Ў 1903 БРГ прыняла праграму, Дзе называла сябе сацыяльна-палiтычнай арганiзацыяй беларускага працоўнага народа. Тэарэтычныя Погляды БРГ спалучалi iдэi рэвалюцыйнага дэмакратызму i народнiцтва. Партыя выступала за звяржэнне самадзяржаўя, знiшчэнне капiталiзму i ўсталяванне дэмакратычнага ладу, прызнавала правы народаў Расii на аўтаномiю.

ПАРТЫІ:

1. Утварэнне сацыял-дэмакратычнай рабочай партыі (РСДРП)(1898г, Канчатковая мэта: сацыяльная рэвалюцыя)

2.адзіны Цэнтральны камітэт "Саюз сацыялістаў-рэвалюцыянераў" (эсэраў). Пазней да яго далучыліся Бернскай "Саюз" і "аграрна-сацыялістычная ліга"(1902, Я. Брешковская, С. Южаков, Лідэр - У. Чарноў. Праграма эсэраў прадугледжвала звяржэнне самадзяржаўя і ўсталяванне дэмакратычнай рэспублікі, адстойванне інтарэсаў сялянства)

3. II з'езд РСДРП, частка партыі на бальшавікоў і меншавікоў(1903, Партыя была канстытуяваць: былі прынятыя Праграма, Статут, абраныя кіруючыя органы.)

4. Саюз Земцов – канстытуцыяналісты(1904, А. Гучков, Н. Стаховіч, Д. Шиповтребования ўвядзення палітычных свабод, знішчэння саслоўных, рэлігійных і іншых абмежаванняў)

5. Руская манархічнай партыя.(1905, Чарнасоценны арганізацыя Заснавана В.А. Грингмутом.)

6. канстытуцыйна-дэмакратычная партыя (кадэты) - партыя народнай волі(1905 Лідэры П. Мілюков, П. Струве, У. Набокаў, Н. Маклакоў)

7. Саюз рускага народа.(1905
Праваслаўна-манархічны, нацыяналістычная арганізацыя.)

8. партыя ліберальнага кірунку "Саюз 17 кастрычніка" (акцябрыстаў)(1905 Лідэр - дзеяч Маскоўскай гарадской управы А. Гучков)

9. Саюз зямельных уласнікаў.(1905-1907,1916
Абшарніцкая арганізацыя для абароны інтарэсаў буйнога прыватнага землеўладання падчас Рэвалюцыі)

10.манархічнай партыя "Саюз рускага народа"(1905)

11.
манархічнай партыя "Савет аб'яднанага дваранства"(1906 гэтыя партыі выступалі за захаванне неабмежаванай манархіі, супраць канстытуцыйных новаўвядзенняў. вялікадзяржаўны шавінізмі антысемітызм.)

12,Партыя "мірнага абнаўлення".(1906
Створана былымі левымі акцябрыстаў і былымі правымі кадэтамі на аснове фракцыі "мірнага абнаўлення" ў 1-й Дзяржаўнай думе.)

13."Саюз сацыялістаў-рэвалюцыянераў максімалістаў"(1906
Левае крыло. Выдзелілася з партыі эсэраў як самастойнае ўтварэнне)

14.Працоўная народна-сацыялістычная партыю "(энесы).
(1906 Правае крыло. Выдзелілася з партыі эсэраў як самастойнаеадукацыю.)
15.Рускі народны саюз імя Міхаіла архангела(1908
Расійская манархічнай, чарнасоценны арганізацыя (партыя).)
16.Прагрэсіўная партыя (прагрэсісты).(1908
Збліжэнне палітычна актыўных колаў маскоўскай буржуазіі і групыінтэлектуалаў з Партыяй мірнага абнаўлення і кадэтаў.)