НЭП і асаблівасці яго правядзення на землях Беларусі.

Date: 2015-10-07; view: 1419.

Асноўным прынцыпам новай эканамічнай палітыкі (НЭП) савецкай дзяржавы у 1921 — 1928 гг. з'яўляец-ца выкарыстанне таварна-грашовых адносін. X З'езд РКП(б) (сакавік 1921 г.) стаў паваротным у палітыцы савецкай дзяржавы. НЭП, па задумцы яе творцаў, павінен быў забяспечыць хуткі ўздым эканомікі.

На весцы НЭП выяўляўся у:

1) замене харчовай разверсткі харчовым падаткам,

які быў у два разы меншы;

2) свабодзе выбару формаў землекарыстання,

заахвочванні розных формаў кааперацыі;

3) праве сялян свабодна распараджацца лішкамі

сваей працы;

4) замене натуральнага падатка грашовым;

5) дазволе арэнды зямлі і найму рабочая сілы.

У горадзе НЭП характарызаваўся наступнымі рысамі:

1) дэцэнтралізацыя кіравання вытворчасцю

(мелкія і сярэднія прадпрыемствы аддаваліся у

арэнду);

2) у прамысловасці дапускаліся прыватная, зме-

шаная, кааператыўная і дзяржаўная формы ўласнасці,

за дзяржавай захоўваліся камандныя вышыні у

эканоміцы (буйныя прадпрыемствы, банкі);

3) былі дазволены прадпрымальніцтва і прыват-

ны гандаль (знешні гандаль заставаўся дзяржаўнай

манаполіяй);

4) работа дзяржаўных прадпрыемстваў перабудоў-

валася: яны атрымалі пэўную самастойнасць і

пераводзіліся на гаспадарчы разлік;

5) бясплатныя паслугі, ураўнілаўка у аплаце пра

цы, картачная сістэма адмяняліся;

6) матэрыяльная зацікаўленасць у выніках працы;

7) фінансавая стабілізацыя (у 1922 -- 1924 гг. пра-

ведзена грашовая рэформа, у выніку якой у абарот

быў уведзены савецкі чырвонец - грашовая адзінка

наміналам 10 рублеў, якая выраблялася з золата ці

магла замяняцца папяровымі грашыма і раўнялася 5

доларам і 14,5 цэнта ЗША).

Асаблівасці НЭПа у Беларусі.

1. У РСФСР буйныя фабрыкі і заводы

аб'ядналіся у дзяржаўныя трасты, кіраўніцтва імі

ажыццяўляў Вышэйшы Савет Народнай Гаспадаркі

(ВСНГ).

На Беларусі пераважала дробная прамысловасць і тэта не спрыяла стварэнню трэстаў. На самазабес-пячэнне былі пераведзены многія прадпрыемствы, а каля 300 здадзены у арэнду.

2. У адрозненне ад іншых савецкіх рэспублік у

БССР на пачатку 20-х гг. меўся арганізаваны пры-

ватна-гандлевы апарат, які за папярэдні перыяд

выявіў здольнасці да выжывання у неспрыяльных

умовах, а пры НЭПе пачалося яго хуткае развіцце.

3. Беларускае сялянства імкнулася да хутарской

формы гаспадарчай дзейнасці. Тэта было абумоўле-

на наступнымі прычынамі: забяспечанасць зямлей

ніжэйшая, чым у сярэднім па СССР, неспрыяльныя

прыродныя ўмовы: балоцістасць, лясістасць, нізкая

якасць глебы, мясцовыя асаблівасці землекарыс-

тання 74 % сялянскіх двароў былі

цераспалоснымі. Таму 95,5 % сельскіх гаспадарак

не магла забяспечыць нават саміх сябе. Развіцце

хутарской формы землекарыстання забяспечыла

хуткія тэмпы аднаўлення сельскай гаспадаркі

Беларусі. Паспяхова прайшлі пасяўныя кампаніі

1921 і 1922 гг., набіралі сілу кааператыўныя

аб'яднанні сялян, якімі было ахоплена 60 %

насельніцтва ве'скі. Да 1927 г. была поўнасцю адноў-

лена сельская гаспадарка, прамысловасць перавысіла

даваенны ўзровень развіцця.

НЭП стымуляваў сацыяльнае расслаенне грамад-ства, у чым бальшавікі бачылі пагрозу ажыццяў-ленню сваіх праграмных мэт. 3 усталяваннем асабістай улады I. Сталіна НЭП быў згорнуты.

44)Удзел БССР ў стварэнні СССР. Нац-дзяр будаўніцтва ш Беларускай ССР у 20-х 30-х гадах.

У канцы 1920-га-пачатку 1921 рэспубліка знаходзілася ў найскладанейшым эканамічным і палітычным становішчы. Гэта было абумоўлена тым, што ў аў падлогу. 1920-га г. на тэр. БССР былі нацыяналізаваны фактычна ўсе прамысловыя прадпрыемствы, з якіх дзейнічала менш за палову. Рабочыя пакідалі галодны горад і імкнуліся ўладкавацца ў вёсцы, дзе і так быў празмернасць рабочых рук. Сельскае насельніцтва таксама бедаваў. Пры правядзенні продразверстка харчовыя атрады забіралі нават тое зерне, якое сяляне пакідалі на пасеў. Характэрнай з'явай стаў бандытызм. Савецкія ўлады вымушаныя былі да 1922 г. уключна захоўваць на тэ-торыі БССР надзвычайнае становішча. Увосень 1921 г. праект «автономизации» атрымаў адмоўную ацэнку кіраўніка савецкага ўрада В.І. Леніна. Ідэя раўнапраўнага саюза усіх савецкіх рэспублік не выпадкова атрымала станоўчы водгук у Бел-сі. На шматлікіх канферэнцыях і сходах падкрэслівалася неабходнасць аб'яднання савецкіх рэспублік, але пры захаванні ўплыву кожнай з іх на справы усяго Саюза. На IV з'ездзе Саветаў БССР 14-18 сьнежня 1922 г. г у Мінску прапанову аб стварэнні Саюза было падтрымана. Снежань 30 гэтага ж 1922 г па ўзгадненні дэлегацый з'ездаў Саветаў РСФСР, УССР, БССР і Закаўказскай Федэрацыі пачаў сваю працу I з'езд Саветаў СССР. Былі падпісаны зацверджаныя прадстаўнікамі рэспублік праекты Дэкларацыі. Ад імя Беларускай ССР дакументы падпісалі 25 чалавек, прадстаўнікі сямі нацыянальнасцяў, якія жылі ў рэспубліцы (беларусы, габрэі, латышы, рускія, палякі, украінцы і літоўцы). Уваходжанне БССР у склад СССР апраўдала надзеі на пашырэнне тэрыторыі рэспублікі, штучна абмежаванай шасцю паветамі былой Мінскай губерні. Яшчэ з верасня-лістапада 1921 урад БССР ставіла пытанне аб гэтым перад Саветам Працы і Абароны РСФСР. Нарэшце, у сакавіку 1924 г., напярэдадні гадавіны абвяшчэння БНР, пасля падрыхтоўчай працы было прынята пастанова Ўсесаюзнага ЦВК аб вяртанні Беларускай рэспубліцы 15 паветаў і асобных валасцей Віцебскай, Смаленскай і Гомельскай губерняў. У выніку тэрыторыя БССР павялічылася больш чым у два разы.