Inflacja a bezrobocie . Model Philipsa.

Date: 2015-10-07; view: 481.

Inflacja i bezrobocie działa antagonistycznie względem siebie. Model Phillipsa ilustruje związek pomiędzy stopą bezrobocia a stopą inflacji, przy założeniu pewnej oczekiwanej stopy inflacji (konkurencyjność – zjawisko wymienności). Dotyczyła bezrobocia i inflacji płac w Wielkiej Brytanii w latach 1858-1958. W okresie tym istotnie zawsze było tak, że czym większa inflacja płac tym mniejsze bezrobocie i odwrotnie. W latach 60. i 70. XX w relacja ta ma charakter uniwersalny i rządy wielu państw celowo utrzymywało wysoką stopę inflacji w imię zmniejszania bezrobocia.

W latach siedemdziesiątych gospodarka w USA weszła w stan stagnacji .Produkcja spadała, ceny rosły wraz ze wzrostem bezrobocia. Wzrost wydatków państwa nie powodował wzrostu produkcji i spadku bezrobocia - wzrastała stopa inflacji .

W latach siedemdziesiątych ogólna zależność między inflacją a bezrobociem miała w skali globalnej jednak charakter korelacji dodatniej, to znaczy, że im wyższa stopa inflacji, tym wyższa również stopa bezrobocia i odwrotnie. Zjawisko to zostało nazwane stagflacją. Ceny rosły (w tym ropy naftowej ) i nie zmniejszała się stopa bezrobocia . W wyniku szokowego wzrostu cen nastąpiło przesunięcie krzywej Phillipsa w prawo - wyższa stopa bezrobocia i inflacji.

W ciągu ostatnich 25 lat zarówno bezrobocie jak i inflacja wykazywały na świecie tendencje wzrostowe, co dowodzi, że krzywa Phillipsa sprawdza się tylko w szczególnych przypadkach i że na stopę bezrobocia większy wpływ od inflacji ma wiele innych czynników. Obecnie jest już raczej oczywiste, że bezrobocie i inflacja nie muszą być związane odwrotną zależnością, jak to utrzymują niektórzy ekonomiści, a krzywa Phillipsa sprawdza się tylko w pewnych, szczególnych warunkach.

Monetaryści podjęli krytykę krzywej Philipsa i keynesowską zasadę wymienności . Twierdzili, że zasada wymienności między stopą inflacji i bezrobocia może wystąpić w krótkim okresie. W długim okresie nie występuje. Zgodnie z teorią Friedmana bezrobocie jest zjawiskiem naturalnym występującym w każdej gospodarce rynkowej nie dającej zlikwidować się za pomocą polityki państwa. To rezultat niedopasowanego strukturalnego popytu na prace do strukturalnej podaży pracy czemu towarzyszy przejściowe bezrobocie w granicach 4-5%. Praktycznie nie jest możliwe idealne dopasowanie rynku pracy w aspekcie popytowym i podażowym. Inflacja natomiast jest zjawiskiem czysto pieniężnym uzależnionym wyłącznie od tempa wzrostu podaży pieniądza w obiegu i w pełni kontrolowanym przez bank centralny. W długim okresie gospodarka zmierza do pełnego wykorzystania czynników produkcji czyli kapitału i pracy.

Inflacja – zjawisko monetarne wywołane szybkim wzrostem cen na rynku, czego skutkiem jest gwałtowny spadek wartości pieniądza (obniżanie się siły nabywczej pieniądza). W praktyce inflacja na rynku konsumpcyjnym jest inna niż inflacja na rynku zaopatrzeniowym i nieco inaczej wpływa na kondycję gospodarki. Przeciwieństwem inflacji jest deflacja.

Przyczyny inflacji

- nadmierna emisja pieniędzy nieproporcjonalna do wzrostu gospodarczego, prowadzona poprzez 1. dodruk banknotów niemających pokrycia, 2. oprocentowanie pieniędzy 3. działalność kredytową banków komercyjnych

- niespodziewany i gwałtowny wzrost kosztów produkcyjnych (np. surowców energetycznych), który prowadzi do ograniczenia zagregowanej podaży

- wzrost zagregowanego popytu w gospodarce

- niezrównoważony budżet państwa (wydatki z budżetu przewyższają wpływy) - przeinwestowanie gospodarki (nadmierne rozwinięcie procesu inwestycyjnego finansowanego przez państwo)

- ingerencja państwa w politykę emisyjną Banku Centralnego, co prowadzi w rezultacie do nadmiernej ilości pieniądza.

- wadliwa struktura gospodarki

- import inflacji (wraz ze wzrostem cen artykułów importowanych przez dany kraj następuje wzrost kosztów produkcji, a co za tym idzie wzrost cen)

- długookresowe dodatnie saldo bilansu handlowego (nadwyżka eksportu nad importem)

- monopolizacja gospodarki (monopoliści wzrost kosztów produkcji mogą przenosić na cenę)

Skutki inflacji

- Realny spadek wartości zobowiązań i wierzytelności, które nie podlegają waloryzacji; w szczególności skutkiem inflacji jest względne zmniejszenie się dochodów osób, których nominalne dochody są stałe – te niekorzystne konsekwencje inflacji można w pewnym stopniu zmniejszyć dokonując odpowiednio często waloryzacji zobowiązań.

- Tzw. koszty zdartych zelówek – są związane z tym, że w warunkach wysokiej inflacji ludzie dążą do utrzymywania mniejszych zasobów gotówki, co związane jest z pewnymi kosztami, jak np. koszty dojazdu do bankomatu

- Tzw. koszty zmienianych jadłospisów – są to koszty związane z tym, że w warunkach wysokiej inflacji firmy częściej muszą zmieniać ceny, co wiąże się z dodatkowymi kosztami – przykładowo restauracje muszą częściej zmieniać jadłospisy.

Krzywa Philipsa- to w ekonomii krzywa ilustrująca związek pomiędzy stopą bezrobocia a stopą inflacji, przy założeniu pewnej oczekiwanej stopy inflacji.

W ciągu ostatnich 25 lat zarówno bezrobocie jak i inflacja wykazywały na świecie tendencje wzrostowe, co dowodzi, że krzywa Phillipsa sprawdza się tylko w szczególnych przypadkach i że na stopę bezrobocia większy wpływ od inflacji ma wiele innych czynników. Obecnie jest już raczej oczywiste, że bezrobocie i inflacja nie muszą być związane odwrotną zależnością, jak to utrzymują niektórzy ekonomiści, a krzywa Phillipsa sprawdza się tylko w pewnych, szczególnych warunkach.

Wpływ wielkości wydatków rządowych na popyt globalny, produkcję (PKB), zatrudnienie, inflację, budżet, bilans handlowy z zagranicą.

Kiedy ekspansywna polityka fiskalna zwiększa globalny popyt oznacza to, że wzrastają wydatki rządowe, konsumpcja (efekt mnożnika) zaś inwestycje maleją. Kiedy natomiast ekspansywna polityka pieniężna zwiększa popyt globalny oznacza to wzrost inwestycji i konsumpcji.

Obniżki podatków zwiększają rozporządzalny dochód i globalny popyt. To jest najważniejszy efekt ekspansywnej polityki fiskalnej. Jednak z drugiej strony, obniżka podatków wzmacnia zachęty do gospodarowania a więc zwiększa globalną podaż.

Z jednej strony, wzrost wydatków rządowych zwiększa popyt globalny oraz popyt na pieniądz

Jeśli stopa procentowa rośnie te elementy globalnego popytu, które od niej zależą, ulęgają zmianie. W tej sytuacji inwestycje, konsumpcja i eksport netto (poprzez kurs walutowy) maleją. Spadek inwestycji prywatnych wywołanych wzrostem stopy procentowej na wskutek finansowania deficytu budżetowego to efekt wypychania: wydatki rządowe wypychają inwestycje prywatne. Mamy więc presję na zmniejszenie popytu globalnego.