B) FUNKCJE PRAWA

Date: 2015-10-07; view: 574.

Funkcje, jakie pełni prawo w życiu społecznym, wynikają z faktu, iż prawo jest pod- stawowym elementem systemu kontroli społecznej we współczesnym społeczeństwie. Ta swoista metafunkcja, jaką jest regulowanie życia społecznego w skali ogólnospo­łecznej, polega zatem na zapewnieniu ładu społecznego oraz porządkowaniu zachowań.

Na tle scharakteryzowanej wyżej metafunkcji różni autorzy wyróżniają wiele różnych funkcji prawa, z uwagi na różnorodne kryteria odnoszące się do społecznych celów prawa oraz skutków społecznego działania prawa. I tak:

A. ze względu na kierunek oddziaływania możemy wyodrębnić:

1. f. stabilizacyjną– polegającą na utrwalaniu określonego układu stosunków społecznych;
2. f. innowacyjną (dynamizującą), która pozwala na wprowadzanie zmian ustroju społecznego poprzez tworzenie nowych instytucji prawnych.

B. ze względu na rodzaj oddziaływania wyodrębniamy:

1. Funkcja regulacyjna (organizacyjna) - koordynacja życia społecznego przez regulację zachowań jednost­kowych i zbiorowych, tworzenie struktur wzajemnych oddziaływań, określanie stosunków nadrzędności i podrzędności pomiędzy poszcze­gólnymi podmiotami prawa.

2. Funkcje ochronnepolegające na eliminowaniu zagrożeń naruszania przyjętych w danym społeczeństwie wartości. W ramach f. ochronnej wyróżnić można:

2a) funkcję dystrybucyjną- określanie zasad sprawiedliwego rozdziału dóbr i ciężarów pomiędzy członków społeczeństwa;

2b) funkcję gwarancyjną - ochrona dóbr indywidualnych (m.in. życia, zdrowia, wolności, własności)

2c) funkcję opiekuńczą - ochrona podmiotów posiadających słabszą pozycję społeczną (np. osoby nie­pełnosprawne

C. ze względu na sposób działania:

1. Funkcje ochronne- wpływanie na zachowania podmio­tów prawa poprzez określanie wiążących ich norm postępowania oraz jednoczesne wyznaczanie form sankcjonowania ich naruszeń przy użyciu przymusu (funkcja represyj­na) bądź gratyfikacji za ich przestrzeganie pobudzających adresatów norm prawnych do konkretnych zachowań (f. motywacyjna)

2. F. wychowawcze – polegające na wdrażaniu poprzez normy prawne określonych wartości; kształtowanie trwałych motywów pewnych zacho­wań:

2a) funkcja prewencyjna (zapobiegaw­cza) zmniejszenie częstości popełniania określonych czynów przez upowszechnienie się dla nich w danym środowisku dezaprobaty;

2b) funkcja resocjalizacyjna- skiero­wanie funkcji wychowawczej do sprawcy czynu niezgodnego z pra­wem.