Prezydent Rzeczpospolitej w Polsce

Date: 2015-10-07; view: 426.

Etnocentryzm konsumencki

• Wprowadzone przez T.Shimpa i S.Sharmę (1987).

• Określa przekonania konsumentów w kwestii kupowania towarów pochodzenia zagranicznego.

Wysoki poziom e.k. – jednostka uważa, że kupowanie zagranicznych produktów jest złe, ponieważ osłabia krajową gospodarkę.

Niski poziom e.k. – miejsce produkcji nie ma dla jej znaczenia.

Narzędzie: skala do pomiaru etnocentryzmu konsumenckiego w adaptacji Falkowskiego, Rożnowskiego, Witkowskiego.

1. Kształtowanie się głowy państwa w Polsce

- w konstytucji marcowej 1921 r. – Prezydent miał słabą pozycje typową dla rządów parlamentarno gabinetowych

- w konstytucji kwietniowej 1935 r. – Prezydenta miała niezwykle silną pozycje ( stał na czele państwa i podlegały mu wszystkie organy państwowe)

- Po 2 wojnie światowej do 1952 r. do 1952 r. stosowano przepisy konstytucji z 1921 r.

- W 1952 r. uchwalono konstytucje PRL i obowiązywała do 1989 r. Konstytucja ta zniosła urząd prezydenta państwa a w to miejsce utworzono organ wieloosobowy czyli rada państwa. Rada państwa miała 17 osób, członków rady państwa wybierał sejm ze swego grona. Posłowie sejmu. Na czele rady państwa stał przewodniczący rady państwa. Ten przewodniczący był odpowiednikiem prezydenta

- W 19…. Przywrócono urząd prezydenta państwa, był wybierany na 6 letnią kadencję, wybierany przez zgromadzenie narodowe. Czyli przez sejm i senat. Takie wybory odbyły się w lipcu 1989 r.

- w 1990 r. dokonano kolejnej zmiany konstytucji, wprowadzono powszechne i bezpośrednie wybory prezydenta przez naród. Kadencje skrócono do 5 lat. Ten tryb wyboru prezydenta utrzymała konstytucja obecnie obowiązująca z 2 kwietnia 1997 r. Tryb wyboru uregulowany jest obecnie w kodeksie wyborczym. Jest to ustawa z 2011 r.

2. Kompetencje prezydenta RP.

- kompetencje związane z działalnością parlamentu ( zarządza wybory do sejmu i senatu, zwołuje 1 posiedzenie tych izb, skraca kadencje sejmu i zarządza nowe wybory )

- kompetencje związane z rządem ( powołuje i odwołuje rade ministrów, dokonuje w niej zmian indywidualnych, zwołuje rade gabinetową, rada gabinetowa zwołana i obradująca pod kierunkiem prezydenta)

- kompetencje związane z siłami zbrojnymi ( powołuje na określone stopnie wojskowe, powołuje zwierzchnika sił zbrojnych RP, powołuje dowódców rodzajów sił zbrojnych )

- kompetencje prezydenta jako tradycyjnej głowy państwa ( powołuje sędziów w Polsce, powołuje ambasadorów polski w innych państwach i przyjmuje listy uwierzytelniające od przedstawicieli obcych państw w Polsce, jest reprezentantem RP w stosunkach innymi państwami, obsadza inne określone stanowiska państwowe ).

Formy prawne działania prezydenta państwa

1. Czynności urzędowe jakie podejmuje prezydent wymagają kontrasygnaty (kontrasygnata – współ podpisanie) Poprzez kontrasygnatę premier bierze na siebie odpowiedzialność prawną i polityczną za czynność prezydenta. Kontr asygnata służy do przeniesienia odpowiedzialności z prezydenta na premiera. Jest to zasada rządów parlamentarno gabinetowych tj. prezydent jest nieodpowiedzialny politycznie. Prezydent ponosi jedynie odpowiedzialność polityczną przed narodem. Konstytucja z 1997r. reguluje kontrasygnatę w art. 144. - Zasadą jest wymóg kontr asygnaty dla wszystkich aktów urzędowych prezydenta natomiast konstytucja w tym przepisie wymienia 30 czynności urzędowych prezydenta które nie wymagają kontr asygnaty. Te wyjątki nazywane są prerogatywami, są to wyjątki od kontrasygnaty. Akty urzędowe nie wymagające kontrasygnaty to uprawnienia osobiste głowy państwa np. powoływanie sędziów, zarządzanie wyborów do sejmu i senatu, powoływanie I prezesa sądu najwyższego.

Odpowiedzialność prezydenta.

1. Nie ponosi odpowiedzialności politycznej

Prezydent w republice ma być neutralny politycznie ( to znaczy nie może należeć do żadnej partii politycznej, nie może sprawować żadnej innej funkcji, ma reprezentować wszystkich obywateli.

2. Dzięki kontr asygnacie odpowiedzialność prawna prezydenta jest także zminimalizowana.

3. Prezydent ponosi specjalny rodzaj odpowiedzialności którą nazywamy, odpowiedzialność konstytucyjna.

4. Do odpowiedzialności konstytucyjnej pociąga prezydenta zgromadzenie narodowe ( zgromadzenie stawia go w stan oskarżenia, natomiast wymierzą tę odpowiedzialność trybunał stanu )

Odpowiedzialność konstytucyjną ponosi prezydent za złamanie przepisu konstytucyjni lub ustaw, czyn ten musi być związany z działaniem prezydenta. Taki czyn nazywamy deliktem konstytucyjnym. Tryb pociągania prezydenta do odpowiedzialności za delikt konstytucyjny jest następujący:

- wniosek o pociągnięcie prezydenta do odpowiedzialności musi złożyć co najmniej 140 członków zgromadzenia narodowego

- zgromadzenie narodowe stawia prezydenta w stan oskarżenia na mocy uchwały podjętej 2/3 głosów członków zgromadzenia narodowego.

- podjęcie takiej uchwały przez zgromadzenie oznacza zawieszenie prezydenta w urzędowaniu (prezydenta zastępuje marszałek sejmu).

- rozpoczyna się proces prezydenta przed trybunałem stanu, toczy się one według kodeksu karnego. Jeśli trybunał uzna że prezydent popełnił delikt to orzeka pozbawienia go urzędu lub na wymierzeniu innej kary z kodeksu karnego ( np. kary pozbawienia wolności ).

Ta procedura odpowiedzialności konstytucyjnej nosi nazwę impeachmentu. Impeachment jest procedurą anglosaską, w Polsce nie mamy impeachmentu.

Impeachment polega na tym że prezydenta stawia w stan oskarżenia izba niższa parlamentu a sądem jest izba wyższa.

Prawa i wolności człowieka i obywatela

Geneza praw człowieka:

1. Prawa człowieka ukształtowały się w Europie i w stanach zjednoczonych pod koniec XVIII w. Po zwycięstwie rewolucji demokratycznych. 1789r. rewolucja demokratyczna we Francji i uchwalenie Wielkiej Deklaracji Praw człowieka sierpień 1789 r. , ma 16 artykułów. Art. Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi. Ta deklaracja jest obecnie częścią konstytucji Francji tzw. 5 republiki. Konstytucja 5 republiki 1958 r. W stanach zjednoczonych przyjęto pierwszą na świecie spisaną konstytucje 1787 r. kilka lata później w 1791 r. uchwalono pierwsze 10 poprawek do konstytucji stanów zjednoczonych.

Pierwsze 10 poprawek to karta praw. Wówczas została uregulowana pierwsza generacja praw człowieka (wolność osobista, nietykalność osobista, wolność wyznania, prawo do równości).

2. Po pierwszej wojnie światowej ukształtowały się w Europie prawa socjalne np. prawo do pracy lub prawo do zabezpieczenia społecznego. Upowszechnienie się praw politycznych np. prawa wyborcze.

3. Po 2 wojnie światowej powstały prawa człowieka trzeciej generacji np. prawo do prywatności albo do autonomii informacyjnej człowieka.

Podział praw człowieka w konstytucji RP.

Konstytucja dzieli prawa człowieka na 3 grupy:

O charakterze osobistym:

- Wolności i prawa osobiste ( jest to prawo do ochrony życia, prawo do życia )

- nietykalność osobista

- wolność osobista

- prawo do sądu

- prawo do prywatności

O charakterze politycznym:

- prawa wyborcze

- wolność zgromadzeń

- wolność zrzeszeń

- prawo dostępu do służby publicznej dla wszystkich na jednakowych zasadach

- prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej i osób pełniących funkcje publiczną

Prawa ekonomiczne nazywane socjalnymi:

- prawo własności, jest to prawo do zabezpieczenia społecznego, do ochrony zdrowia i do nauki.

Konstytucja w rozdziale 2 oprócz praw reguluje także obowiązki obywatelskie. Obowiązków obywatelskich jest bardzo mało. Główny polega na płaceniu podatków i danin publicznych.

Do 1989 r. w konstytucji była jedność praw i obowiązków obywatela tj. prawa miały służyć obywatelowi gdy wywiązuje się z obowiązków.

Geneza praw człowieka w konstytucji RP:

1.Konstytucja w art. 30 stanowi że godność człowieka jest źródłem praw człowieka – oznacza to że prawa człowiekanie pochodzą od władzy państwowej, władza nie daje praw człowieka. Ludzie i obywatele mają prawa człowieka bo mają godność. Godność człowieka jest wg art. 30 przyrodzonym stanem każdego człowieka. Jest ona przyrodzona i niezbywalna.

Środki ochrony praw człowieka w konstytucji RP.

1. Prawo do sądu – jest uregulowane w art. 45 konst. RP, art. 6 Europejskiej konwencji praw człowieka – ECHR, Rzym 1950 r. Prawo

Prawo do sądu ma 3 elementy:

- dostęp do sądu

- sprawiedliwa procedura przed sądem

- prawo do uzyskania wyroku

2. Skarga konstytucyjna – jest to trudno dostępny środek ochrony praw człowieka, w Polsce są materialne i formalne wymogi dotyczące skargi

Materialne– skarga służy na akt normatywny na podstawie którego sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o moich prawach.

Formalne– skarga może być wniesiona do Trybunału Konstytucyjnego tylko przez adwokata lub radcę prawnego który działa w moim imieniu. Skarga jest objęta przymusem adwokackim. Druga przesłanka polega na tym że można ja wnieść tylko w okresie 3 miesięcy od uzyskania ostatecznego wyroku lub decyzji administracyjnej. Skargę wnosi się na piśmie. Skargę konstytucyjną bada trybunał konstytucyjny w składzie 5 osobowym, sprawa kończy się wydaniem wyroku, jeśli wyrok stwierdza niezgodność prawa z konstytucją to skarżący może wznowić postępowanie prawne w swojej sprawie.

3. Działalność Rzecznika Praw Obywatelskich – w Polsce powstał w 1987 r. Jest to organ silny uregulowany w konstytucji i ma dużo kompetencji związanych z prawami człowieka. (może kierować sprawy do sądu, składać wnioski do trybunału konstytucyjnego 3 w inny sposób interweniować na rzecz praw człowieka)

4. Środek ochrony praw człowieka– jest to skarga do Strasburga ETPCZ. Jest to organ organizacji międzynarodowy Rady Europy, Rada Europy powstała 1949 r. w Londynie wyłącznie w celu obrony praw człowieka w Europie.

W 1950 r. w Rzymie podpisano Europejską Konwencje Praw Człowieka. W 1958r. powstał Trybunał w Strasburgu. Polska przystąpiła do konwencji w 1991 r. Służy ona w ten czas gdy zostały wyczerpane wszystkie dostępne środki w prawie krajowym. Wnosi się w terminie 6 miesięcy od otrzymania ostatecznej decyzji lub orzeczenia, nie jest objęta przymusem adwokackim.

Trybunał dopuszcza do rozpatrzenia tylko nieliczne sprawy, jeśli stwierdzi niezgodność prawa krajowego z konwencją to państwo członkowskie krajowej rady Europy musi zmienić przepis prawa krajowego. Państwo członkowskie wypłaca odszkodowanie dla obywatela z tytułu naruszenia jego praw.

Horyzontalne działania przepisów o prawach człowieka.

1.Przepisy konstytucji o prawach człowieka regulują stosunki między władzą a obywatelem.

2. Przepisy o prawach człowieka zawarte w konstytucji mogą także działać poziomo czyli horyzontalnie (konstytucja zakazuje nieludzkiego lub poniżającego traktowania człowieka, zasada ta odnosi się także do stosunków między ludźmi jest to właśnie poziome działanie przepisów o prawach człowieka

Uregulowanie praw człowieka w Unii Europejskiej.

Unia Europejska przez długie lata nie zajmowała się prawami człowieka , uczyniła to w 2007 r. kiedy weszła w życie karta praw podstawowych Unii Europejskiej 13.12.07 w tym dniu podpisano także w Lizbonie podpisanie traktatu lizbońskiego.

Karta praw podstawowych składa się z 54 artykułów, które kodyfikują dotychczasowe prawa człowieka. Ostatni art. Karty praw podstawowych nakazuje aby przepisy karty interpretować po przez przepisy konwencji praw człowieka z 1950r.

Kartę stosuje trybunał sprawiedliwości Unii Europejskiej w Luksemburgu.

Niektóre państwa w szczególności Anglia zgłosiły zastrzeżenia wobec karty praw podstawowych ( dokument nazywa się protokołem brytyjskim). Polska także przystąpiła do protokołu brytyjskiego. Oznacza to że państwa które przystąpiły do tego protokołu uznają obowiązywanie karty w swoich państwach w zakresie ograniczonym.