|
Отырар.Date: 2015-10-07; view: 675. 1433-1462. Жыл. 1382. Жыл. Жыл. Жебе Ноянды. Жыл. 1211-1215. Араб Әл-Фараби дүниеге келген қала- Отырар «Диуани лұғмат ат-түрік» кітабының авторы - Махмұт Қашғари Қарахан мем-гі даңқы шықан ақын – А.Иугнеки Ақиқат сыйы. Ахмет Яссауидің шәкірті - С.Бақырғани. Монғол империясы:Керей хандығы мен монғол тайпаларының арасындағы қарым-қатынас қай еңбекте айтылады - “Монғолдың құпия шежіресі”. Монғол мемлекеті құрылды - XIII ғасырдың басы(1206). Шыңғыс ханның заңдар жинағы “Жасақ”. Монғол империясының негізін қалаған Шыңғыс. (Астанасы Қарақорым). Шыңғыс әскерінің қытайды басып алған уақыты- Шыңғыс әскерінің Жетісуға басып кірген жылы - Жебе Ноян бастаған монғол әскері Жетісу халқын өзіне тарту үшін - діни қысым жасамау ұранын басшылыққа алады. Шыңғыс ханның өзін қорғайтын жасауыл қалай аталған - “Кешіктен” 1207-1207жылы Енисей қырғыздарын басып алған Шыңғысхан баласы Жошы. Шыңғысхан 1217 жылы Күшіліктің Жетісудағы иеліктерін басып алуға аттандырды “Отырар апаты”-1218жыл. Шыңғыс ханның 150 мың қолы Ертістен Сырдарияға аттанған жыл - Жошыға қараған жерлер -Ертістен бастап Еуропаға дейін. Шыңғыс ханға 15 күндей берілмеген қала Ашынас. Сыр бойындағы қалалардың ьолығымен монғолдардың иелігіне өткен уақыты- Шағатай ұлысына қараған жер - Оңтүстік және оңтүстік- шығыс Қазақстан Шыңғысханның өлген жылы - 1227 жыл. Европаға жорықты бастаған монғол ханы – Батый. Ұлы хан атағын алған Үгедей тұрған қала Қарақорын. Алтын Орданың негізін қалаған хан - Батый .(Орталығы Сарай Бату). Батыйдың билік қылған жылдары (1227-1225). Алтын Ордада исламды мемлекеттік дін - деп жариялаған хан Өзбек. Алтын Ордада уәзір билік жүргізген сала - азаматтық істер. Алтын Орда тағында билігін нығайту үшін Тоқтамыстың Иәскеуді өртеген жылы – Уәзірлер билік жүргізген қандай сала- азаматтық іс. Орда- Ежен билік құрған мем-т - Ақ Орда. XIIIғасыр мен XVғасыр басында Шығыс Дешті қыпшақта өмір сүрген мемлекет Ақ Орда. Ақ Орданың астанасы - Сығанақ. Ақ Орданың аумағын қамтыған жерлер - Орда- Ежен мен Шайбан аудандарының жері. Ақ Орда Алтын Ордадан біржола бөліне бастайды – XIV ғасырдың ІІ жартысы Ақ Орданың күш- қуатын нығайтқан хан Ұрыс хан. 1379 жылы Тоқтамыстың Темір-Мәлікті жеңіп билікті қолына алған қаласы- Сығанақ. (Тоқтамыс күшейе бастайды). Тоқтамыс Мамй Ордасын басып алған жыл - 1380. Ақ Орда мемлекетін әлсіреткен Темір шапқыншылығы Сыр бойындағы қалаларды қайтаруға әрекет жасаған Ақ Орда ханы – Барақ (Ақ Орданың соңғы ханы). Орда өмір сүруін тоқтатты - XV ғасырдың басында. Ақ орданың орнына келген хандық Әбілқайыр хандығы Моғолстанның өмір сүрген уақыты - XIVғасырдың ортасы –XVI ғ. басы. Моғолстан мемлекетін құруда белді рөл атқарған Дулат ақсүйегі - Әмір Полатша. Моғолстанның негізін қалаған хан – Тоғылық Темір(1348). Моғолстанның орталығы - Алмалық. Мұхамед Қайдардың айтуынша Моғолстанда бір күнде ислам дінін қабылдаған адам - 160 мың. Әмір Темір мен шияс-қожа арасындағы «батпақ шайқасы» болған жыл - Моғолсьанда Есен-Бұға хан билік құрған жылдар Моғолстан мемлекеті ыдырай бастады Абдар-Рашидтің кезінде. 1336-1405 жылдары өмір сүрген тұлға Әмір Темір. Әмір Темір 1370 ж. Басып алды Мәуренахырды. Әмір Темірдің әскері Терек өзенінің жағасында Тоқтамыстың әскерін жеңді - 1395ж. Әмір Темір 1405ж. Қайтыс болған қала Әмір-Темір шапқыншылығының зардабы – Қазақ жерінің экономикасы мен мәдениетінің
|