А вам, мае дзеткі, з вачыма, як золак,
Date: 2015-10-07; view: 1069.
Сынып
«Ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» жылы. 1723 жыл.
«Алаш» сөзі шамамен алғаш рет қолданыла бастады: ІХ-Х ғасырларда.
«Арабша, тәжікше кітаптар көп. Ал бұл – біздің тіліміздегі тұңғыш даналық жинақ» деп айтылған Жүсіп Баласағұнның еңбегі. «Құтадғу білік».
«Дешті уәләяты Берке ханға бағынған кезде дінсіздердің көп бөлігін ол ислам дініне кіргізді» деп жазды: Өтеміс қажы «Шыңғыснама».
«Ер Көкше», «Базар дулат» поэмалары жазылған тіл. Керейлер тілі.
«Жами ат-тауарих» шығармасының авторы. Қадырғали Жалаири.
«Жастығымда бейнет бер, Қартайғанда дәулет бер» деп айтылады: Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік».
«Жеті жарғы» бойынша құрылтай кеңеске жіберілмей, дауыс беру құқығынан айырылған: Қарусыз келген адам.
«Жеті жарғы» бойынша хан: Барлық ру бірлестігінің басшысы.
«Жеті жарғы» бойынша хан: Бас қолбасшы болды.
«Жеті жарғыны» жасауға қатысқан билер: Ұлы жүзден-Төле би, Орта жүзден Қазыбек би, Кіші жүзден Әйтеке би.
«Қазақ жүздерінің құрылу себебі, олар (қазақтар) көшіп-қонып жүрген жерлерінде өз құқықтарын қорғау үшін одақтар құрған. Ол одақ – қазақ жүздері» деп айтқан ғалым. Ш.Уәлиханов.
«Қазақ» («еркін адамдар») сөзі этникалық мағынаға ие бола бастайды: XIV ғасырдан бастап.
«Қазақ» атауы ІХ-Х ғасырларда әлеуметтік мағынада қолданылды: Шығыс Дешті-Қыпшақ.
«Қазақ» сөзі көне түрік дәуірінде пайда болып, ХІІІ ғасырға дейін қолданылып келген мағынасы. «Еркін адамдар».
«Қазақ» сөзі ХІІІ ғасырдағы хорасан түркімендері арасында кездесетіні жайында айтқан тарихшы. Б.Е.Көмеков.
«Қазақ» сөзіне «еркін», «кезбе» деген түсіндірме берілген: «Араб-қыпшақ» сөздігінде.
«Қаңлылар қыпшақша сөйлейді екен» деп айтқан: Плано Карпини.
«Қарлұқтар тұрған аймақ... халық неғұрлым жиі қоныстанған және ең бай жерлер» деп айтылады: «Худуд әл-алам».
«Қорқыт ата», «Оғызнама» шығармалары қағазға түсе бастады: ХІ ғасырдан бастап.
«Қыпшақтар даласы» (Дешті Қыпшақ) аталған кең байтақ өлкенің алып жатқан территориясы. Алтайдан Еділге дейінгі аралық.
«Монғол жеріндегі ІХ-ХІІІ ғасырларда өмір сүрген керейлер – күшті дамыған ел. Олар тек Шыңғысхан ... әсерінен әлсіреді» деп айтқан: Рашид ад-Дин.
«Монғолдың құпия шежіресінде» айтылады: Керей хандығы мен монғол тайпаларының қарым-қатынасы.
«Оғызнаманы» XVII ғасырда толық жазып қалдырған: Әбілғазы хан.
«Отырар апаты» болған жыл. 1218 жыл.
«Өзбек ұлысы», «Өзбек хандығы», «Шайбани ұлысы» деген терминдер: Әбілқайыр хандығына тән.
«Тарих-и Абулхайр-хани» кітабының авторы. Масуд ибн Усман Кухистани
«Тарих-и Рашидидің» авторы: Мұхаммед Хайдар Дулати:
«Түркістан халқы қазақ саудагерлерімен ешқандай сауда келісімдерін жасамайтын болсын, олармен осы жерлердің тұрғындары арасында қарым-қатынас болмасын» деп жарлық шығарды: Мұхаммед Шайбани.
«Түрік» этнонимі қытай жылнамаларында кездесе бастаған жыл. 542 жыл.
«Шыңғыснама» кітабының авторы. Өтеміс қажы.
1089 жылы Қарахан жеріне басып кірді: Салжұқ сұлтаны Мәлік шах.
1143 жылы Елюй Дашы қаза тапқан соң оның орнына келді: Әйелі Табуян.
1208 жылы қарақытайлар жеңіледі: Наймандардан.
1211-1215 жылдары Шыңғысхан әскері Қытайды басып алған соң ие болған қарулар. От лақтырып өрт шығаратын соғыс техникасын қолға түсірді.
1379 жылы Тоқтамыс Темір-Мәлікті жеңіп басып алған қала. Сығанақ.
1379 жылы Тоқтамыс Темір-Мәлікті жеңіп, Сығанақты басып алғаннан кейін: Тоқтамыс күшейе бастайды.
1456-1457 жылдары Әбілқайыр хан ойраттардан жеңіледі: Сығанақ түбінде.
1490 жылы Азов қаласында туған жырау. Доспамбет жырау.
1510 жылы Шайбани хан Иран шахымен болған шайқаста қаза тапқаннан кейінгі жағдай: Шайбан ұрпақтарының арасында билік үшін күрес күшейді.
1570 жылдардың аяғында Хақазар ханның билігінде қалды: Жетісудың батыс бөлігі.
1583 жылы Тәуекел хан Абдаллах хандығына шабуыл жасап басып алған қалалар: Сауран, Түркістан, Отырар, Сайрам.
1584 жылы ұрыста Ермакты жеңген батыр. Сәтбек.
1597-1598 жылдың қысында Абдаллах хан мен оның баласының арасындағы қайшылықты тиімді пайдаланған Тәуекел хан Абдаллах әскерін жеңді: Ташкент түбінде.
1603 жылы бірінші қазақ-бұхар соғысы өткен жер. Айғыржар.
1627 жылы ең соңғы қазақ-бұхар шайқасында қазақтар көбінесе шектелген соғыс тәсілі. Қорғанысты шайқас.
1627 жылы қазақ-бұхар шайқасында Есім ханды жеңіске жеткізді: Ұтымды соғыс тәсілі.
1694 жылы ІПетрмен елші Аталықов арқылы сауда байланысын жасаған. Тәуке хан.
1710 жылы қазақ жүздерінің өкілдері бас қосып жау шабуылын тойтару мәселесін талқылау үшін жиналған жер. Қарақұм маңы.
1710 жылы қазақ жүздерінің өкілдерінің Қарақұм маңында бас қосып талқылаған мәселесі: Жау шабуылын тойтару.
1724-1725 жылдары жоңғар феодалдары басып алып, талан-таражға ұшыратқан қала. Түркістан мен Ташкент.
1728 жылы қазақ жасақтары жоңғар әскеріне күйрете соққы берге жер. Бұланты.
568 жылы Түрік қағанаты мен Византия мемлекеті: Иранға қарсы одақ құрды.
751 жылы Атлах маңындағы түргештер мен қытайлар арасындағы шайқастың нәтижесі. Қытайлар Жетісудан біржола кетті.
965 жылы (Х ғасыр) оғыздар одақ құрған мемлекет. Киев Русі. (Хазарларға қарсы)
VII ғасырдың аяғы – VIII ғасырдың басында салыңған будда дінінің ғибадатханасы табылған ортағасырлық қала. Ақбешім.
VII ғасырдың басында қимақтар мекендеген өлке. Монғолияның солтүстік-батысы.
VIII-IX түрік жазуын ығыстырды: Ислам дінінің ықпалы және араб жазуы.
VII-IX ғасырларға жататын әдеби шығармалар: «Қорқыт ата», «Оғызнама».
VII-VIII ғасырларда басталып бітпей қалған ғимарат. Ақыртас.
VI-IX ғасырларда Қазақстанның қалалық мәдениет дамыған өңірі. Жетісу.
VI-IX ғасырларда салынған Мырзашөл сардобасының жобасы. Киіз үйге ұқсас.
VIІ ғасырдың басындағы қытайдың «Таньшу» хроникасында көрсетілетін қарлұқтардың құрамындағы тайпалар: Бұлақ, жікіл, ташлық.
XIII-XV ғасырларда дамыған ауызша поэзияның белгілі өкілдері. Асан Қайғы, Кетбұға.
XIII-XV ғасырларда қазақ халқының өмірінде музыканың айырықша орын алатынын жазып қалдырған: Якуб.
XIV ғасырға дейінгі Түркістан қаласының атауы. Йасы.
XIV ғасырдың аяғында XV ғасырдың бірінші жартысында қазақ деген этносаяси қауымдастықтың болғандығы айтады: Рузбихан.
XIV ғасырларда исламның таралуына қатты көңіл бөлінді: Өзбек хан мен Моғол ханы Тоғылық-Темір билігі кезінде.
XIV-XV ғасырлар аралығында Әмір Темірдің бұйрығымен салынған сәулет өнерінің тамаша үлгісі. Қожа Ахмет Йасауи кесенесі.
XIV-XV ғасырлар арасындағы сәулет өнерінің басты ескерткіштері: Алаша хан кесенесі, Жошы хан кесенесі.
XIV-XV ғасырларда жазылған Дурбектің шығармасы. «Жүсіп-Зылиха».
XIV-XV ғасырларда жазылған өзбек ақыны Хорезмидің туындысы. «Мухаббатнама».
XIV-XV ғасырларда Қазақстанда мекендеген ру-тайпалардың әдеби туындылары ауызша таралды. Оның ғылыми атауы. Фольклор.
XIV-XV ғасырларда Қазақстанда шаруашылықтың басты саласы. Мал шаруашылығы.
XIV-XV ғасырларда Қазақстандағы материалдық игіліктер негізделді: Мал басынан алынатын шикізатқа.
XIV-XV ғасырларда қыпшақ тілінде жазылған туынды. «Оғызнама».
XIV-XV ғасырларда салынған ірі архитектуралық құрылыс. Дәуітбек кесенесі.
XIV-XV ғасырларда сәулет өнерінде жетілдірілген жаңа үлгі. Күмбез-шатыр жүйесі.
XIV-XV ғасырлардағы белгілі эпостық жыр: «Қобыланды жыры».
XIV-XV ғасырлардағы еңбектердің ішіндегі халықаралық қатынастары сөздік ретінде пайдаланылғаны: «Кодекс куманикус».
XIV-XV ғасырлардағы жазбаша әдебиет туындысы. «Оғызнама».
XIV-XV ғасырлардан бері келе жатқан тәрбиелік мәні зор ертегі: «Жоямерген», «Жерден шыққан Желім».
XV ғасырда Қазақ хандығының экономикалық жағынан күшеюіне жол бермеуге ұмтылған: Мұхаммед Шайбани.
XV ғасырдағы қазақ халқының ауа көшуінің себебі: Ру-тайпалармен бірігу, тыныштықта өмір сүру.
XV ғасырдың 50-70 жылдары Әбілқайыр хандығынан бөлініп Керей, Жәнібек сұлтандардың қоластына көшіп келген халықтың саны: 200 мың.
XV ғасырдың 70-жылдарында Қазақ хандарының басып алған жерлері. Сырдария бойы мен Қаратау өңірі.
XV ғасырдың аяғында Қазақ хандығының күш-қуатын, саяси беделін нығайтып әлемге танытты: Сыр бойындағы қалалар.
XV ғасырдың бас кезін Қазақ хандығының тағына отырған Жәнібек ханның ұлы: Қасым.
XV ғасырдың бас кезінде Қазақ хандығының кеңеюі мен нығаюына белсене араласып, өзі елін алыс-жақын елдердің бәріне танымал еткен тарихи тұлға. Қасым хан.
XV ғасырдың басында Ақ Орда мемлекеті ыдырап оның орнына құрылды: Әбілқайыр хандығы.
XV ғасырдың екінші жартысында салынған, жартылай сақталған ескерткіш: Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесі.
XV ғасырдың екінші жартысындағы қазақ хандығының негізгі қарсыласы. Шайбани хан.
XV ғасырларда қалыптасқан саяси-тарихи жағдайлар ықпал етті: Қазақ халқының ұлттық мемлекет болып құрылуына.
XVI ғасырдың аяғында Жетісу қазақтарының жағдайының ауырлай түсуінің себебі: Ойраттардың тонаушылық жорықтарының жиілеуі.
XVI ғасырдың аяғындағы Тәуекел хан мен Өзбек хандарының арасындағы шайқастың нәтижесі: Екі жағы да хансыз қалған Өзбек хандығы мен Қазақ хандығы соғысты тоқтату шартына қол қойды.
XVI ғасырдың орта шенінде қазақтарға қарсы Сібір ханы мен Моғолстан билеушілерінің шапқыншылық жорықтарының жиілеуі себеп болды: Хақназар ханның Қазақ хандығының сыртқы саясатын өзгертуге.
XVI ғасырдың орта шенінде қазақтарға қарсы Сібір ханы мен Моғолстан билеушілерінің шапқыншылық жорықтарының жиілеуі себебінен Хақназар хан: Шайбани әулетімен қатынас орнатуға ұмтылды.
XVI ғасырдың ортасында жазылған «Шыңғыснама» шығармасының авторы. Өтеміс қажы.
XVI ғасырдың ортасында Жайық пен Еділ бойындағы шайқастан кейін Қазақ хандығы қосып алды: Ноғай ордасын.
XVII ғасырдағы Тұрсын ханның сенімді тірегі. Саны көп, айбынды қатаған руы.
XVII ғасырдан Ұлы Жібек жолының қатынасының әлсіреуіне себеп. Теңіз жолдарының ашылуы.
XVII ғасырдың 70-жылдары Жоңғар әскерлері басып алған қалалар саны. Тоғыз қала.
XVII ғасырдың басында өзін тәуелсіз хан етіп жариялап, Ташкент қаласын астана етті: Тұрсын хан.
XVII ғасырдың басындағы (Есім хан кезіндегі) Қазақ хандығындағы билік жүйесінде: Екі хан билік құрды.
XVII ғасырдың екінші жартысында Қазақ хандығына өткен Түркістан Осы хандықтың: Астанасы.
XVII ғасырдың ортасында Жоңғар мемлекетінің күш-қуатының біршама артуына себеп болған қоңтайшы: Батыр.
XVII ғасырдың ІІ жартысындағы Қазақ мемлекетінде ұлы ханның билігін әлсіретіп, ішкі-сыртқы саясатта беделін түсірген: Кіші хандардың дара билік жүргізуі.
XVI-XVII ғасырларда қазақтар шаруашылығының таза малмен айналысатын түрі: Көшпелі.
XVI-XVII ғасырлардағы Қазақ хандығындағы екі әлеуметтік топ. Феодалдар және қарапайым адамдар.
XV-XVII ғасырларда Алтын Орда, Ақ Орда дәуірінде әдеби тіл ретінде қолданылған тіл. Қыпшақ тілі.
Абдаллах өлген соң Тәуекел ханның Мауаранннахрға басып кірген жыл. 1598 жыл.
Адамның шығу тегін белгілі бір аңмен байланыстыру. Тотем.
Ақ Орда Алтын Ордадан біржолата бөліне бастайды. XIV ғасырдың екінші ширегі.
Ақ Орда мемлекетін: Темір шапқыншылығы әлсіретті.
Ақ Орда мемлекетінің астанасы. Сығанақ.
Ақ Орда өмір сүруін тоқтатты. XV ғасырдың басында.
Ақ Орданың аумағы қамтыған жерлер. Орда Ежен мен Шайбан хандарының жері.
Ақ Орданың билігін өзі қолына алып мемлекеттің күш-қуатын нығайтады. Ұрұс хан.
Ақ Орданың орнына құрылды: Әбілқайыр хандығы.
Ақ Орданың соңғы ханы. Барақ.
Алаша хан кесенесінің қабырғалары: Сыртқы жағынан кереге көзді кілем тәрізді.
Алтын орда дәуірінен бері келе жатқан күйлер: «Жошы ханның жортуы», «Сағыныш».
Алтын Орда ыдыраған кезде пайда болған тарихи батырлық жыр. «Ер Тарғын», «Орақ-Мамай».
Алтын Ордада әскери істерге басшылық жасады. Беклер бек.
Алтын Ордада ислам дінін мемлекеттік дін деп жариялады. Өзбек хан.
Алтын Ордада уәзір билік жүргізген сала. Азаматтық істер.
Алтын Орданы құрған хан. Батый хан.
Алтын Орданың әлсіреуі нәтижесінде: Ноғай Ордасы құрылды.
Алтын Орданың орталығы. Сарай-Бату қаласы.
Арабтар ашық майданға түсуден, соғысудан сескенген Түргеш қағаны. Сұлу.
Арабтардың «дін үшін соғыс» ұранымен көрші елдерді жаулап ала бастауы. 633 жыл.
Арабтардың Орта Азияның бірқатар аймақтары мен Қазақстанның оңтүстігіне басып кірген уақыты. 737-748 жылдар.
Арыстан баб кесенесіндегі бөлме саны: Екі бөлме.
Арыстан баб кесенесінің құлап қалған күмбезін XIV ғасырларда қайта салғызған: Әмір Темір.
Ахмет Йасауйдің Бұхара қаласында білім алған кездегі ұстазы. Юсуф Хамадани.
Ахмет Иүгнекидің «Ақиқат сыйы» еңбегі жазылған тіл. Қарахан халқына түсінікті түрік тілінде.
Ахмет Иүгнекидің бізге жеткен еңбегі. «Ақиқат сыйы».
Аягөз маңында қазақтар мен жоңғарлар арасында үш күнге созылған күрес болған жыл. 1718 жыл.
Әбу Наср әл-Фараби Отырар қаласында осы тілде білім алды: Қыпшақ тілінде.
Әбу Наср әл-Фараби өзі шығармаларын жазған тіл. Араб тілі.
Әбу Наср әл-Фарабидің өмір сүрген уақыты. 870-950 жылдар.
Әбу Наср әл-Фарабидің туған жері. Фараб аймағындағы Отырар қаласы.
Әбілқайыр хандығы негізгі үш халықтан – шайбанилерден, қарақалпақтардан, қазақтардан тұрған. Олардың ішіндегі ең көбі және ержүректері қазақтар деп айтты: Тарихшы Рузбихан.
Әбілқайыр хандығы өмір сүрді: 1428-1468 жылдары.
Әбілқайыр хандығындағы ру-тайпаның саны. 92 ру-тайпа.
Әбілқайыр хандығының территориясы. Шығыс Дешті-Қыпшақ.
Әбілқайыр ханның Сығанақ түбінде ойраттардан жеңілген уақыты: 1456-1457 жылдар.
Әл-Бирунидің айтуынша оғыздар көшіп жүрді: Ұлытау баурайында.
Әмір Темір 1370 жылы басып алды: Мәуереннахрды.
Әмір Темір 1371-1372 жылдары әскер аттандырады: Моғолстанға.
Әмір Темір 1405 жылы қайтыс болған қала. Отырар.
Әмір Темір мен Ілияс-Қожа ханның арасында «Батпақ шайқасы» болды: 1365 жылы 22 маусымда, Ташкент маңында.
Әмір Темір мен Ілияс-Қожа ханның арасында 1365 жылы 22 маусымда Ташкент қаласының маңында болған шайқас. «Батпақ шайқасы»
Әмір Темір өмір сүрген жылдар: 1336-1405 жылдар.
Әмір Темір шапқыншылығының зардабы. Қазақ жерінің экономикасының, мәдениетінің дамуына зардабын тигізеді.
Әмір Темірдің 1391 жылы 18 маусымда Тоқтамыстың әскерімен соғысып жеңген жер. Құндызша.
Әмір Темірдің әскері Терек өзенінің жағасында Тоқтамыстың әскерін жеңді: 1395 жыл.
Әмір Темірдің Қожа Ахмет Йасауи кесенесін салуға бұйрық берген жыл. 1397 жыл.
Әмір Темірдің Моғолстанға 1371 жылдан 1390 жыл аралығында жасаған жорықтарының саны. Он шақты рет.
Әмір Темірдің Тоқтамысты пайдаланудағы мақсаты: Ақ Орда мен Алтын Орданы басып алу.
Баба сұлтанға қарсы күресінде қолдау бергені үшін Абдаллах хан Қазақ ханына сыйға берді: Түркістан аймағындағы бірнеше қаланы.
Баба сұлтанды женгеніне ризашылық білдірген Абдаллах Тәуекелге сыйға тартты: Африкент уәлаятын.
Баба сұлтанның адамдары Хақназар ханды өлтірді: 1580 жылы.
Баба-Ата қаласының орнынан табылған ғибадатхана осы діннің архитектуралық құрылысы. Ислам.
Бабаджа-қатын кесенесі салынған уақыт. Х-ХІ ғасырларда.
Батый ханның Алтын Орданы билеген жылдары. 1227-1255 жылдар.
Батыр қонтайшының тұсында қазақтар мен жоңғарлар арасында шайқас өткен жылдар: 1635, 1643, 1652 жылдар.
Батыс елдері Қазақ елі туралы алғаш рет білді: Хақназар тұсында.
Батыс Сібір хандығының астанасы. Қызыл-Тура қаласы.
Батыс Түрік қағанатында сот істерін атқарды. Бұрықтар мен тархандар.
Батыс Түрік қағанатындағы «қара бұдундар»: Қарапайым халық.
Батыс Түрік қағанатындағы «тат» сөзінің мағынасы. Құл.
Батыс Түрік қағанатындағы қаған руынан шыққан ақсүйектерге берілген лауазымдар. Ябғу, шад, елтебер.
Батыс Түрік қағанатының астанасы. Суяб.
Батыс Түрік қағанатының билеушісі Тон қаған: Орта Азиядағы басқару жүйесін қайта құрды.
Батыс Түрік қағанатының жазғы ордасы. Мыңбұлақ.
Батыстағы елдерді жаулап алуды ойлаған Батыс Түрік қағаны. Тон Қаған.
Бейбітшілік жағдайда ханның рұқсатынсыз жол берілмеді: Көшіп-қонуға.
Белгілі бір тарихи аймақта құрылған хандықтың тұрғындары: Этносаяси қауымдастық.
Белгілі тарихшы Қадырғали Жалайыри «Жылнамалар жинағында» Көшімді таратады: Шайбани ұрпағынан.
Береке-байлық, денсаулық сонымен қатар, қаскөй күштерден қорғаушы. Фарн.
Билігін нығайту үшін Тоқтамыс хан Мәскеуге басып кіріп өртеп жіберді. 1382 жылы.
Буддизм дінінің тараған аймағы. Оңтүстік Қазақстан.
Бумын ел басқарған кезең. Түрік кезеңі.
Бумын қаған осы оқиғадан кейін ел-хан атағын алып Түрік қағаны болады. Жужан қағанын жеңгеннен кейін.
Бұланты шайқасынан кейін қазақ жүздерінің өкілдері жауға қарсы күресті күшейту жөнінде шешім қабылдаған жер. Ордабасы.
Бұрындық ханның билік құрған жылдары. 1480-1511 жылдар.
Бірінші қазақ-бұхар шайқасы өткен жыл. 1603 жыл.
В.Рубрук шөлдеп келе жатқанда қыпшақтар сиыр сүтінен жасалған қышқыл сусын бергенін, оны олар: «Айран» деп атаған.
В.Степанов бастаған орыс елшілерің Тәуекел ханға келген жылы. 1595 жыл.
Византия шеберлерінің қолынан шыққан күміс құмыралар табылған қала. Тараз.
Гурьев бекінісінің негізі салынды: 1640 жылы.
Ғарыштың пайда болуы немесе Күн мен Айдың және жұлдыздардың қайдан шыққаны туралы аңыз. «Күннің баяны», «Темірқазық пен Жетіқарақшы».
Дешті Қыпшақ үшін «сауда аймағы» болған қала. Сығанақ.
Дон, Еділ казактарының Жайық бойына шапқыншылық жасау салдарынан Сарайшық қаласы біржолата қирады. 1580 жылы.
Едігенің Ноғай Ордасында билік құрған жылдар. 1396-1411 жылдар.
Ежелгі Сібір тайпалары тілдеріндегі «қазақ» сөзінің мағынасы. «Мықты», «берік», «алып».
Ел ауызындағы аңыз бойынша Арыстан баб өмір сүрді: VII-VIII ғасырлар.
Ер адамның пышақты сақтайды: Қында.
Есім хан билік құрған жылдар. 1598-1628 жылдар.
Есім ханның алдына қойған мақсаты: Қазақ хандығын бір орталыққа бағынған мемлекет ету.
Есім ханның Кіші жүздегі ел басқарушы биі, ескербасы, батыры болған жырау. Жиенбет жырау.
Есім ханның қалмақтарды талқандаған жыл. 1627 жыл.
Есім ханың баласы Жәңгірдің билік құрған жылдары. 1628-1652 жылдар.
Жәнібек пен Керей сұлтандар Әбілқайыр хандығынан қазақ аталып жүрген тайпаларымен бөлініп көшкенде оларға алғаш рет тағылған ат. «Өзбек-қазақ».
Жәңгір ханның кезінде жоңғарлардың қалың қолының қазақ жеріне басып кірген жылы. 1643 жыл.
Жәңгір ханның санаулы сарбаздары Жоңғардың 50 мың әскерімен шайқасқан жер. Орбұлақ.
Жебе ноян бастаған монғол әскері Жетісу халқын өзіне тарту үшін: Діни қысым жасамау ұранын басшылыққа алды.
Жоңғарлар 1680 жылы Оңтүстік Қазақстанға шабуылдаған кезде аман қалған қала. Түркістан.
Жоңғарларға қарсы күрестегі ерлігі үшін халықтың Жәңгірге берген атауы. Салқам Жәңгір.
Жүсіп Баласағұн дүниеге келді: Шу өзенінің бойында (Баласағұн каласы)
Жүсіп Баласағұн түріктерде (қарахандарда) мал өсіруде басты орын алған малдың түрі: Жылқы.
Жүсіп Баласағұнға «Құтадғу білік» еңбегі үшін Арслан ханның берген лауазымы. Ұлы хас-хажип.
Жылжымалы үйлердің ішіндегі ең белгілісі. Күйме.
Жібек жолына «Ұлы» сөзінің қосылуының мәні. Кең байтақ Шығыс өлкелері мен батыс өлкелерін байланытырып жатуында.
Жібек жолында валюта ретінде: Жібек жүрді.
Жібек жолының арқасында көп елге тарап, қазіргі кезге дейін жеткен: Қытай немесе болғар бұрыштары.
Жібек жолының әлеуметтік-экономикалық жағынан әлсіреуіне, сауданың бәсеңдеуіне себеп: Монғол шапқыншылығы.
Жібек жолының басы басталатын жер. Хуанхэ өзенінің аңғары.
Жібек жолының Жапонияда жібек сататын орындар болуының дәлелі: Ондағы ғибадатханада соғды тіліндегі қолжазбаның сақталуы.
Жібек жолының солтүстік-шығыс бағытымен Монғолияға, Мөңке ханға барып қайтқан: Рубрук.
Жібек жолының халықаралық қарым-қатынас жағынан жандана бастаған кезі. Б.з.д. ІІ ғасырдың ортасы.
Жібек сатуда Қытай мемлекетімен бәсекеге түскен ел. Соғды.
Зиратта адаммен бірге қойылған материалдық мәдениет. Қару-жарақ.
Ислам діні Орта Азия мен Қазақстанға ене бастады. Арабтардың жаулап алуынан.
Ислам дінінің көрнекті өкілі, әрі уағыздаушы, әрі ақын. Қожа Ахмет Йасауи.
Кейбір шежірелерде қазақ атауының орнына қолданылды: «Алаш»
Керей ханы Торының ордасында тәрбиеленді: Монғол ханы Шыңғыс.
Керей, Жәнібек сұлтандарды құшақ жая қарсы алған Моғолстан ханы. Есен-Бұға.
Керей, наймандардағы малдың басты түрі. Жылқы мен қой.
Керейіт мемлекетінің астанасы орналасқан жер. Битөбе.
Керейіт мемлекетінің шарықтау шегі: Маркус, Құршақұз ханның кезі.
Киелі аң-құстың тісі, тырнағы, қауырсыны түрінде болып келген балының мойынына тағатын зат. Бойтұмар.
Киіз үй туралы дерекер кездесетін елдер. Араб, Қытай.
Көккесене орналасқан: Сығанақ маңында.
Көктемгі көштің қозғалуы жас төлдердің жағдайына байланысты ұзақтығы: 8-10 шақырым.
Көктемгі көштің қозғалуы жас төлдердің жағдайына байланысты ұзақтығы күніне 8-10 шақырымнан аспады. Бұндай көш: «Қозы көш».
Көне қыпшақ тілінде жазылған шығарма: «Кодекс куманикус».
Көне түрік альфавитіндегі әріптер саны. 35.
Көне түрік жазуының пайда болған уақыты. Б.з.д. І мыңжылдық.
Көне түрік тіліндегі жәдігерлердің саны. 200.
Көшпелілердің материалдық мәдениетінен мәлімет береді. Қару-жарақтар.
Көшім Сібірдің ханы болған кезден бастап Батыс Сібірдің жергілікті халқына тарата бастаған дін. Ислам діні.
Көшіп-қонуға күш-көлігі жоқ, жайлауға апаратын малы жоқ, егіншілікпен айналысқан кедейлер. Жатақ.
Кутейба ибн Муслимнің Шашты басып алған жылы. 714 жыл.
Күмбездің қабырға сыртын әсемдеу ісінде қазақтың дәстүрлі ою-өрнегі кең қолданылған: Алаша хан күмбезі.
Қабырғаларының сырты Алаша хан күмбезі секілді қыштан, кілем өрнегі үлгісіне ұқсатып қаланған: Көккесене.
Қағаз, қаламды қолданған ортағасырлық тайпа. Қимақтар.
Қадырғали Жалаири өзінің «Шежірелер жинағы» атты еңбегін сыйға тартқан орыс патшасы. Борис Годунов.
Қадырғали Жалаиридің еңбегі. «Шежірелер жинағы».
Қазақ деген этносаяси қауымдастықтың болғандығы көрсетіледі: XIV ғасырдың аяғында XV ғасырдың бірінші жартысында.
Қазақ жасағының Аңырақай маңында жоңғарларды жеңіліске ұшыратқан жыл. 1729 жыл.
Қазақ жерінде ғылым мен білім салаларының дамуына ықпал етті. Ислам діні.
Қазақ халқының жүзге бөлінуі: Өзі жерін қорғау қажеттілігінен туды.
Қазақ халқының құрамына енген ру-тайпалар өздерінің ен-таңбаларын салған жартас. Таңбалы-Нұра.
Қазақ халқының құрылуына байланысты «қазақ» атауы біржола этникалық сипатқа ие болды: XV ғасырдың екінші жартысында.
Қазақ халқының саяси бытыраңқылығын жойып мемлекет етіп құру міндеті тиді: Керей мен Жәнібек сұлтандардың үлесіне.
Қазақ халқының ұраны: «Алаш»
Қазақ халқының халық болып қалыптасу барысын бұзды: Монғол шапқыншылығы.
Қазақ халқының этникалық жағынан қалыптасуына басты рөл атқарғандар. Ақ Орда тайпалары.
Қазақ халқының, қазақ жүздерінің пайда болуы жайында айтылатын аңыздардың бірі. «Алаша хан».
Қазақ хандары мен Өзбек хандығының арасында ұзақ жылдар жүргізілген соғыстың нәтижесі: Ташкенттің Қазақ хандығы қосылуы.
Қазақ хандарының Әбілқайырдың немересі Мұхамед Шайбани ханмен отыз жылдан астам уақытқа созылған соғысы: Сыр бойындағы қалалар үшін.
Қазақ хандығы құрылды: 1465-1466 жылдары.
Қазақ хандығы мен Мұхаммед Шайбанидің арасындағы 30 жылдай уақыт жүргізген соғыстың нәтижесінде Қазақ хандығына қараған қалалар. Сығанақ, Созақ.
Қазақ хандығы үшін маңызды болған, Шайбан ұрпақтарымен талас-тартыстың негізі. Сыр бойындағы қалалар.
Қазақ хандығымен одақ жасасу үшін 1573 жылы келген орыс елшісі: Т.Чебуков.
Қазақ хандығын құрды: Керей мен Жәнібек сұлтандар.
Қазақ хандығында ата-аймақты басқаратын адам. Ақсақал.
Қазақ хандығындағы он немесе он бес аймақтан құралған: Ру.
Қазақ хандығындағы ұлыс: Бірнеше арыстан құралды.
Қазақ хандығындағы ұлыстың билеушісі: Сұлтан.
Қазақ хандығының әскери күш-қуатын арттыруға айрықша көңіл бөлген Есім хан: Сұлтандар мен төрелерге еркіндік берді.
Қазақ хандығының бастапқы кезде алып жатқан жері: Шу мен Талас өзендерінің аумағы.
Қазақ хандығының беделін және күш-қуатын арттырып, Тәуекелдің беделін көтерген жеңіс. Ташкент түбінде Абдаллах әскерін жеңуі.
Қазақ хандығының құрылу кезіндегі халықтың өмірінде маңызды мәселеге айналды: Сырдария бойындағы қалалармен қатынас жасау.
Қазақ хандығының құрылу қарсаңында наймандар мекендеген өңір. Ұлытаудан Есілге дейінгі жерлер.
Қазақ хандығының құрылуы жайындағы деректер: Мұхаммед Хайдар Дулати «Тарих-и Рашиди».
Қазақ хандығының құрылуы мен нығаюы мына жағдайларды тоқтатты: Ішкі феодалдық талас-тартыс.
Қазақ хандығының құрылуына алғышарттардың бірі: Әбілқайыр хандығы мен Моғолстанның ішкі-сыртқы жағдайындағы оқиғалар.
Қазақ хандығының құрылымы: Жеті саты.
Қазақ-бұхар соғысы өткен жылдар: 1603-1624 жылдар.
Қазақстан мен Қарақалпақстан шекарасы арасында орналасқан ортағасырлық ғимарат. Білеулі ғимараты.
Қазақстанға шығыстан келген ғұн тайпаларының жергілікті тайпалармен араласуы нәтижесінде монголоидтық белгілер тереңдей түсті. VI-IX ғ.
Қазақстанда антропологиялық процестер жаңа өзгерістерге ұшырады: Монғолдардың жаулап алуынан кейін.
Қазақстанда ірге тепкен алғашқы феодалдық мемлекет. Түрік қағанаты.
Қазақстанның байырғы тұрғындары аспан әлемін түсінді: «Көк тәңір».
Қазақстанның Отырар, Тараз, Йасы сияқты қаларынан табылған шыны ыдыстар: Х ғасырға саяды.
Қазақтардың қыста түйе мен қой-ешкілер үшін қыстық жайылымға таңдалған жер. Қызылқұм.
Қазақтардың орта ғасырда киген жаздыгүні ыстық өткізбейтін ақ киізден жасалған бас киімі. Айыр қалпақтар.
Қазақтың халық болып құрылуын жеделдеткен екі этникалық топ. Қыпшақ тайпалар одағы, үйсін тайпалар одағы.
Қазақтың ханын сайлауға барлық рудың: Атақты, сыйлы шонжарлары қатысты.
Қазіргі кезде мұражайға айналған, ХХ ғасырдың 60-жылдарына дейін жұмыс істеген шығыс моншасы орналасқан қала. Түркістан.
Қала тұрғындарының арасында әр түрлі діни наным-сенімдердің болғандығы анық байқалады. Жетісуда.
Қала тұрғындарының арасында қыш құмыра жасау өнерінің жақсы даму себебі. Қала тұрғындары бір жерде тұрақты өмір сүрді.
Қалалық мәдениеттің дамыған уақыты. Х-ХІІ ғасыр.
Қалалық отырықшылық мәдениеттің дамыған уақыты. Х-ХІІ ғасыр.
Қалалық отырықшылық мәдениеттің тағы бір қанат жайған жері: Оңтүстік-батыс Жетісу.
Қарақытай мемлекеті құрылған өңір. Жетісу.
Қарақытай мемлекетінде билікке келген әйел адамға қойылатын талап. Хан тұқымы болу.
Қарақытайлардың Ходжент жанында Қарахан әскеріне ойсырата соққы берген жыл. 1137 жыл.
Қарахан дәуірінің сәулет ескерткіштері: Айша-бибі, Бабаджа-қатын кесенелері.
Қарахан мелекетінің кезінде салынған сәулет өнерінің ескерткіштері. Айша-бибі, Бабаджа қатын кесенелері.
Қарахан мемлекеті біржолата құлады: 1212 жылы.
Қарахан мемлекеті өмір сүрді: 942-1212 жылдар.
Қарахан мемлекетінің билеушісі Мұса Боғра исламды мемлекеттік дін етіп жариялады. 960 жыл.
Қарахан мемлекетінің кезінде даңқы шыққан ақын. Ахмет Иүгнеки.
Қарахан мемлекетінің негізін салушы: Сатұқ Боғра хан.
Қарлұқ қағанаты өмір сүрді: 756-940 жылдар.
Қарлұқтар елінде 25 қала мен қоныс болғаны жайында айтылады: «Худуд әл-алам»
Қарлұқтар еліндегі қалалардың саны: 25 қала.
Қасым хан тұсында қазақтар өзі алдына тәуелсіз, дербес мемлекет ретінде белгілі болды: Орта Азия мен Шығыс Еуропаға.
Қасым хан тұсындағы Қазақ хандығының саяси-әкімшілік және сауда экономикалық орталығы. Сығанақ қаласы.
Қасым ханның билігі жүрген жоқ: Қырғаздарға.
Қасым ханның қол астындағы халықың саны. Бір миллионға жуық.
Қасым ханның таққа отырған (билікке келген) жылы. 1511 жыл.
Қимақ қағанатының әлсіреп, құлауына себеп. Қыпшақ тайпалары көсемдерінің билік үшін таласы.
Қимақтардың екінші астанасы Карантия қаласы орналасқан жер. Алакөл көлінің жағасы.
Қимақтардың ішіндегі ең атақты тайпа. Қыпшақтар.
Қожа Ахмет Йасауи кесенесін салдырған: Әмір Темір.
Қожа Ахмет Йасауи кесенесінде залдың ортасында тұрған тайқазан жасалды: 1399 жыл.
Қожа Ахмет Йасауи кесенесіндегі негізгі бөлме. Кітапхана.
Қожа Ахмет Йасауи кесенесінің биіктігі. 37,5 м.
Қожа Ахмет Йасауи орналасқан қала: Түркістан.
Қожа Ахмет Йассауидың «Диуан-и хикмет» еңбегі: Даналыққа, адалдыққа, кішіпейілділікке, имандылыққа шақырады.
Қожа Ахмет Йассауидың еңбегі. «Диуан-и хикмет» («Даналық кітап»).
Қожа Ахмет Йассауидың жолын қуған шәкірті. Сүлеймен Бақырғани.
Қожа Ахмет Йассауидің ұстазы. Арыстан баб.
Қозылардың жүнін қырқатын мезгіл: «Қозы күзем».
Қойға табыну салты. Зооастралық фарн.
Қолданбалы өнердің небір ғажайып үлгілері сақталған ескерткіш: Қожа Ахмет Йасауи кесенесі.
Қорқыт ата кітабы: 12 жырдан тұрады.
Қорқыт атаның туған жері: Қазақстан.
Қорқыт күмбезі орналасқан жер. Қызылорда облысы.
Қуаңшылық жылдары қасиетті бұлақ басына ақ құйып, тәңірге сыйынып көктен жаңбыр сұрау ырымы. «Тасаттық».
Құшыр: Мал өсірушілерден жиналатын салық.
Қыпшақ тайпалар одағы мен үйсін тайпалар одағының бірігуі нәтижесінде құрылды. Қазақ халқы.
Қыпшақ тіліндегі «яланкуг»: Құл деген мағынаны білдіреді.
Қыпшақ хандығының сол қанатының орталығы. Сығанақ.
Қыпшақтар арасынан шыққан Кутбтың шығармасы. «Хұсрау мен Шырын».
Қыпшақтар мен қияттардың қызылбастар мен қалмақтарға қарсы соғысын суреттейтін жыр. «Қобыланды жыры».
Қырғыз халқында отқа табынуды байланыстырады. Қасиетті Ұмай анамен.
Қыста көшіп-қонып, мал бағатын қазақ ауылдары үшін ең қауыптісі. Жұт.
Қытай деректерінің қарақытайлардың атауы. Қидан.
Қытай елінен батыс елдеріне жібек таси басталған уақыт. Б.з.б. І ғасырдың ортасы.
Қытай жазба деректеріндегі б.з.б. ІІ-І ғасырларда Қытай өкіметімен қарым-қатынаста болған ел. Үйсін мемлекеті.
Қытай жылнамалары бойынша «түрік» сөзі: «теле» сөзінен шыққан.
Қытай императоры У-Дидің 138 жылы Батыс елдеріне қарай аттандырған елшілігі: 13 жылдан кейін оралған.
Қытай императорының атынан жібектен жасалған әшекейлі киімдер жіберілді: Иран шахына.
Қытайдың әдемі фарфордан жасалған ыдыстар табылған қала. Талғар.
Лирикалық-эпостық жыр: «Айман-Шолпан».
Малшы ауылдар суық басталысымен жайлаудан көшті: Күздеуге.
Маусымды жайылым: Төрт кезеңге бөлінді.
Маусымды жайылымның көктемгі қонысы. Көктеу.
Маусымды жайылымның қысқы қонысы. Қыстау.
Махмұд Қашғари «Түрік тілдерінің сөздігі» («Диуани луғат ат-түрк») еңбегін жазудан бұрын түгелге жуық аралап шықты. Түріктердің елі мен жерін.
Махмұд Қашғари «Түрік тілдерінің сөздігі» еңбегі дәлелдейді: Түрік тілдес тайпалардың бір-біріне жақын екендігі.
Махмұд Қашғаридың өмір сүрген жылдары. 1030-1090 жылдар.
Махмұд Қашғаридың үш кітаптан тұратын белгілі еңбегі. «Түрік тілдерінің сөздігі» («Диуани луғат ат-түрк»)
Моғол хандығында үйсіндер атауы уақытша қолданылмай оның орнына аталды: Дулаттар.
Моғол ханы Абд ар-Рашид Жетісу мен Ыстықкөл маңындағы жерлерді басып алу ниетімен Қазақ хандығына қарсы соғыс бастады: XVI ғасырдың 50-60 жылдары.
Моғол ханына қарсы соғыстардағы сәтсіздік, ойраттардың шапқыншылық соғыстардың салдарынан Хақназар хан: Жетісудың біршама жерін уысынан шығарып алды.
Моғолстан мемлекеті өмір сүрді: XIV ғасырдың ортасы – XVI ғасырдың басы.
Моғолстан мемлекеті ыдырай бастады: Абдар-Рашиддің кезінде.
Моғолстан мемлекетін құруда белді рол атқарған дулат ақсүйегі. Әмір Поладшы.
Моғолстан мемлекетінің астанасы. Алмалық.
Моғолстан ханы Есен-Бұға қайтыс болды: 1462 жылы.
Моғолстанда Есен-Бұға хан билік құрған жылдар. 1433-1462 жылдар.
Моғолстанның негізін қалады. Тоғылық-Темір.
Монғол империясының негізін қалады: Шыңғысхан.
Монғол мемлекеті құрылды: 1206 жылы.
Монғолдардың жаулап алуы нәтижесінде қазақ жеріндегі халық болып қалыптасу үрдісі кешеуілдеді: 150-200 жылға.
Мұсылман дініне кіріп, басына шалма тақпағандарға қатаң жаза қолданған хан. Тоғылық Темір.
Мұхаммед Хайдардың айтуынша Моғолстанда бір күнде ислам дінін қабылдады. 160 мың адам.
Н.А.Баскаковтың айтуынша Махмұд Қашғари «Түрік тілдерінің сөздігі» еңбегін жазуда аталған саладағы зерттеушілердің көшбасшысы болған. Түрік тілдерін салыстыра зерттеудің.
Найман мемлекетінің астанасы Балықты қаласы орналасты: Орхон өзенінің бойында.
Найман мемлекетінің астанасы: Балықты қаласы.
Наймандардың негізгі мекендеген жерлері: Монғолияның орта және батыс аудандары.
Ноғай Ордасындағы билеушісінің титулы. Хан.
Ноғай Ордасының алып жатқан жері. Еділ мен Жайық аралығы.
Ноғай Ордасының екінші аты. Маңғыт елі.
Ноғай Ордасының орталығы. Сарайшық қаласы.
Ноғай Ордасының ыдырай бастаған уақыты. XV ғасырдың басы.
Ноғай Ордасының іргесін қалады: Едіге.
Ноғайлар мен қазақтады «екі туысқан Орда» деп атаған ғалым. Ш.Уәлиханов.
Оғыз мемлекетінде жабғудың кеңесшілері. Күл-еркіндер.
Оғыз мемлекетінің астанасы. Янгикент.
Оғыз мемлекетінің қайтадан күшейген кезі. Шахмәліктің кезі.
Оғыз мемлекетінің өмір сүрген уақыты. ІХ ғасырдың соңы – ХІ ғасырдың басы.
Оғыздар мен қимақтар туралы «Ондағы шеберлер темірден ғажайып әдемі бұйымдар жасайды» деп айтты. Әл-Идриси.
Оғыздарда жабғудың мұрагерлері. Инал.
Оғыздарда иналдың тәрбиешісі: Атабек.
Оғыздардағы әскербасы. Сюбашы.
Оғыздардың құрамында 24 тайпаның бар екені жайында дерек қалдырған. Махмуд Қашғари.
Оғыздардың құрамындағы тайпалар саны. 24.
Оңтүстік Қазақстан мен Жетісудың Х ғасырдағы қалаларында мешіттердің көптеп салына бастағаны жайында жазды. Әл-Макдиси.
Оңтүстік Қазақстанда ислам діні кең түрде дами бастады. Х ғасырда.
Орбұлақ шайқасында Жәңгірге көмекке келіп, 20 мың қолмен Жоңғар әскерінің ту сыртынан шабуыл жасайды: Алшын Жалаңтөс батыр.
Орда-Базарға дейінгі Әбілқайыр хандығының астанасы. Тура қаласы.
Ордабасы тауына жиналған қазақ жүздернің өкілдері барлық жасақтың бас қолбасшысы етіп сайлаған адам. Әбілқайыр.
Орда-Ежен билік құрған мемлекет. Ақ Орда.
Орта ғасырда қалалардың топтаса орналасқан жері: Оңтүстік Қазақстан.
Орта ғасырдағы «көпестер қаласы»: Тараз.
Орта ғасырдағы егіншіліктің дамуын байқауға болады. Қалалардың Сырдария, Шу, Талас өзендерінің бойында орналасуы.
Орта ғасырдан бізге жеткен аспаптық музыка туындылары, күйлер: «Ескендір», «Шора батыр».
Орта ғасырлардағы ірі діни құрылыстар. Мешіт.
Орта жүздің құрамындағы тайпалар: Арғын, найман, уақ, керей, қыпшақ.
Орыс патшасы ІІІ Иванмен сада қарым-қатынасын орнату мақсатында шарт жасасқан Батыс Сібір ханы. Ибақ хан.
Отырар қаласының 8 ғасырдың басындағы атауы. Тарбанд.
Отырар қаласының батыс жағында 3 км жерде орналасқан кесене. Арыстан баб кесенесі.
Парсы тарихшысы Гардизидің айтуынша Қимақ елінің құрамындағы ең атақты тайпа. Қыпшақтар.
Поэзиядағы сопылық ілімнің насихатшысы: Қожа Ахмет Йассауи
Рабиға Сұлтан Бегімнің кесенесіндегі басына қойылған құлпытас табылды: Ахмет Йасауи күмбезінің ішінен.
Сайрам қаласының қытай жылнамаларындағы атауы. Испиджаб.
Сақ, сармат, үйсін тайпаларының келбеттері андрондықтарға ұқсас болғанын айтқан антрополог. О.Смағұлов
Салық жинауға жергілікті адамдарды бекітіп оларға берген атақ. Селиф.
Сарайшық қаласының іргесі қаланды. Х ғасырда.
Сауда жолына байланысты 568 жылы дипломатиялық келісім жасасқан елдер. Түрік қағанаты, Византия мемлекеті.
Сәулет өнерінің орта ғасырларда биік деңгейде болғанын дәлелдейді: Құрылыс материалдарының сапалы болуы.
Соғдылардың Түркістан мен Жетісуға қоныс аударуы саудаға байланысты екенін айтты. В.В.Бартольд.
Сығанақтан кейінгі Қазақ хандығының астанасы. Түркістан қаласы.
Сыр бойындағы қалалардың толығымен монғолдардың иелігіне көшкен уақыт. 1219-1220 жылдар.
Сырдария бойындағы қалаларды қайтаруға әрекет жасаған Ақ Орда ханы. Барақ.
Сырдарияның орта бойындағы оғыздар мен қыпшақтардың арасындағы өзара байланыс басталады. Х ғасырдан.
Сібір атауының шығу тегі болған этникалық топ. «Сыпыра».
Сібір елін монғолдар жаулап алғаннан кейін, Жошы ұлысының, одан соң Алтын Орда құрамына енгенін жазған парсы тарихшысы. Рашид ад-Дин.
Сібір хандығының астанасы. Искер қаласы.
Сібір ханы Көшімнің біржолата жеңіліп, Сібір хандығы құлаған жыл. 1598 жыл.
Талас-тартыс болған жағдайда үш жүз өкілдері келіп, мәселелерін шешті. Таңбалы Нұрада.
Тараз қаласының батысында 18 шақырым жерде орналасқан ескерткіш. Бабаджа-қатын, Айша-бибі кесенелері.
Тараз қаласының маңындағы Айша-бибі кесенесінің салынған уақыты. Х-ХІІ ғасырлар.
Тарихшы Рузбиханның айтуынша Әбілқайыр хандығындағы халықтардың ең көбі және ержүректері: Қазақтар.
Ташкент қаласы 200 жылдан астам уақыт қазақтардың билігінде болды: Есім ханның кезінен.
Тәуекел хан билік құрды: 1582-1598 жылдар.
Тәуекел ханның Құл-Мұхаммед бастаған елшілерінің Мәскеуге Федор патшаға достық келісім жасау үшін барған жыл. 1594 жыл.
Тәуекел ханның тұсында берік қамал, ірі сауда орталығына айналған қала. Сауран.
Тәуке хан тағына отырды: 1680 жылы.
Тәуке ханның билік құрған жылдары: 1680-1715 жылдар.
Тәуке ханның заңдар жинағы. «Жеті жарғы».
Тәуке ханның кезінде жоңғарлардың қазақ жеріне шабуылын уақытша бәсеңдеткен жағдай: Тәуке ханның қырғыздар және қарақалпақтармен одақ құруы.
Тәуке ханның кезіндегі билердің міндеті: Сот билігі, атқарушы билік.
Тәуке ханның кезіндегі Қазақ хандығының астанасы. Түркістан.
Тәуке ханның сыртқы саясаттағы әрекеті: Көрші мемлекеттермен одақтасудың, бейбіт қатынас орнатудың жолын іздеді.
Тәуке ханның үш жүздің басын қосқан жиналысын (құрылтайын) шақырып отырған жер. Күлтөбе.
Терракота ол: Оюланған кірпіш.
Тоғылық-Темір Моғолстан ханы болып сайланды. 1348 жылы.
Тоқтамыс Мамай ордасын басып алады: 1380 жылы.
Тоқтамыстың Ақ Ордадан Темірге қашып бару себебі: Ұрұс хан оның әкесі Түй-Қожаны жазалайды.
Төменарық кентінің солтүстік-батысында 8 км жерде орналасқан кесене. Көккесене.
Тұрсын сұлтанның өзін хан, ташкент қаласының билеушісі деп жариялаған жыл. 1613 жыл.
Тұрсын ханның бүлігі тарихта аталды: «Қатаған қырғыны».
Тұрсынның өзін хан жариялаумен қатар тағы бір антты бұзуы: Ақша шығаруы.
Түргеш қағанаты бөлінді: 20 әкімшілік аймаққа.
Түргеш қағанаты құлады: 756 жылы.
Түргеш қағанатын құлатып билікті қолдарына алды: Қарлұқтар.
Түргеш қағанатының Кіші ордасы Күнгіт орналасты: Іле бойында.
Түргеш қағанатының Кіші ордасы. Күнгіт.
Түргеш қағанатының негізін салды: Үшлік қаған.
Түргеш қағанатының өмір сүрген уақыты. 704-756 жылдар.
Түркістан аймағында оғыздардың елтірі беретін қойларды көп өсіргенін айтқан ғалым. Ибн Хаукаль.
Түрік жазба әдеби ескерткіштерінің ішіндегі ең көрнектісі. «Күлтегін», «Тоныкөк».
Түрік қағанаты халқының айналысқан шаруашылығы. Көшпелі және жартылай көшпелі мал шаруашылығы.
Түрік қағанатының Батыс және Шығыс Түрік қағанаты болып бөлінген уақыты. 603 жыл.
Түрік тайпалары сөздерінің жиынтығы болып табылаты еңбек. «Түрік тілдерінің сөздігі» («Диуани луғат ат-түрк»)
Түрік тілдес тайпалардың тілі, тарихы, этнографиясы, ауыз әдебиеті жайлы көптеген мағлұмат беретін еңбек. «Түрік тілдерінің сөздігі» («Диуани луғат ат-түрк»)
Түріктер қажетті киімдердің барлығын: Өздері тікті.
Түріктерде Ұмай ана: От басына шапағатын тигізеді деп табынған.
Тіл-көз тиюге қарсы балалардың мойынына таққан зат: Бойтұмар.
Ұлы Жібек жолының маңызы. Халықаралық саудаға ықпал етті.
Ұлы Жібек жолының Шығысқа шығатын басты қақпасы. Жетісу.
Ұлы хан атағын алғаннан кейін Үгедей тұрды: Қарақорымда.
Ұлытау ауданындағы Қаракеңгір өзенінің жағасына салынған кесене. Алаша хан кесенесі.
Үйсіндер өрбіген ежелгі қазақ халқының этносаяси қауымдастық аймағының бірі. Жетісу.
Х ғасырда ислам дінін мемлекеттік дін етіп жариялады. Қарахан мемлекеті.
Х ғасырда қимақтар қабылдаған дін. Ислам.
Х ғасырдан бастап әдеби ғылыми шығармалар жазылған тіл. Араб тілі.
Х ғасырдың аяғында немесе ХІ ғасырдың басында Жетісу жерінде салынған мешіт. Боран мұнарасы.
Х ғасырдың екінші жартысында қимақтардың жеріне шабуыл жасады. Қарахан мемлекеті.
Хакім ата аталған Қожа Ахмет Йассауидың шәкірті. Сүлеймен Бақырғани.
Хақназар хан қайтыс болғаннан кейін хан тағына сексенге келген: Шығай отырды.
Хақназар ханның билік құрған жылдары. 1538-1580 жылдар.
Хан сайлағанда жиналғандар ханның бар малын бөлісіп алатын дәстүр: «Ханталапай».
Хан тағына отыратын адамға қойылатын басты талап: Шыңғыс ұрпағы, ақсүйек болу.
Ханды қорғайтын, малын бағатын іріктеп алған жасақ. Төлеңгіт.
Хорезм шахы Мұхаммед Текеш 1217-1218 жылдарда теңге соқтырды: Отырарда.
Х-ХІ ғасырлардағы әйнек жасау кәсібі дамыған қала. Отырар, Тараз қалалары.
Х-ХІІ ғасырда қалалардағы құрылыс салудағы жаңалық: Мұсылман дінінің енуіне байланысты мешіттердің пайда болуы.
Х-ХІІ ғасырдағы Құйрықтөбе қаласын қазған кезде табылған бір-бірімен байланысты үйлер: «Қоржын үй».
Х-ХІІ ғасырларда 37 қала орналасты: Оңтүстік Қазақстанда.
Х-ХІІ ғасырларда көлемі 30 гектардан асатын қала. Испиджаб, Отырар.
ХІ ғасырға дейінгі түрік тілді халықтардың қоғамдық ой-санасында орын алған, терең мазмұнды ғылыми еңбек. Жүсіп Баласағұнның «Құтадғу білік».
ХІ ғасырда қыпшақтардың алып жатқан жері. Шығыста Алтай мен Ертістен басталып, батысында Еділге дейінгі жер.
ХІХ ғасырға дейінгі ислам дінінің қазақ даласында таралуы жайында жазған «Ислам діні» мақадласының авторы. Ш.Уәлиханов.
ХІ-ХІІ ғасырлар аралығында өрнектеу ісінде кеңінен қолданылды. Оюланған кірпіш.
ХІ-ХІІ ғасырларда «қазақ» атты этникалық топ болды: Шығыс Дешті-Қыпшақта.
ХІ-ХІІ ғасырлардағы екі шығыс моншасы табылған қала. Отырар.
ХІІІ ғасыр мен XV ғасырдың басында Ақ Орда мемлекеті өмір сүрді: Шығыс Дешті-Қыпшақта.
ХІІІ ғасырға дейін «қазақ» атауының мағынасы. «Еркін адамдар».
ХІІІ ғасырда жазылған «Жүсіп-Зылиқа» поэмасының авторы. Әли.
ХІІІ ғасырда қыпшақтардың сүттен қалай май алатынын, қымызды қалай жасайтындарын жазды: Еуропа саяхатшылары.
ХІІІ ғасырдың соңындағы деректердегі киіз үйлердің түрі. Арба үстіне тігілген, жылжымалы үйлер.
Шағатайға қараған жерлер: Оңтүстік және Оңтүстік-шығыс Қазақстан (Жетісу)
Шайбан Әбілқайыр хан қайтыс болған жер. Аққыстау.
Шайбан Әбілқайырдың хан болып сайланған уақыты. 1428 жыл.
Шайбани ханның Қазақ жеріне шабуыл жасаған жылдар: 1503, 1505, 1506 жылдар.
Шах-Махмұд Шорастың шығармасы: «Тарих».
Шонданайда сақталатын зат. Қайрақ, шапқы.
Шөлдеп келе жатқанда қыпшақтар сиыр сүтінен жасалған қышқыл сусын бергенін, оны олар «айран» деп атайтынын жазған: В.Рубрук.
Шығай хан қайтыс болды: 1582 жылы.
Шыңғыс қайтыс болған жыл. 1227 жыл.
Шыңғыс хан әскери-феодалдық Монғол мемлекетін құрды: ХІІІ ғасырдың басында.
Шыңғыс хан әскеріне 15 күндей берілмеген қала. Ашнас.
Шыңғыс хан әскерінің (Жошы хан) Енисей қырғыздары мен Сібір халықтарын басып алған уақыты. 1207-1208 жылдары.
Шыңғыс хан әскерінің Қытайды басып алған уақыты. 1211-1215 жылдар.
Шыңғыс ханның балаларына бөліп берген жері: «Інжу»
Шыңғыс ханның заңдар жинағы: «Жасақ»
Шыңғысхан 1217 жылы Жетісуды басып алуға аттандырды: Жебе ноянды.
Шыңғысхан әскерінің Жетісуға басып кірген жылы. 1217 жыл.
Шыңғысхан жіберген сауда керуені Отырар қаласына келіп жетті: 1218 жыл.
Шыңғысханның 150 мыңға жуық қолы Ертістен Сырдарияға қарай аттанды: 1219 жылы.
Шыңғысханның кезіндегі Монғол империясының астанасы. Қарақорым.
Шыңғысханның өзінің жеке басын қорғайтын арнайы жасауыл. Кешіктен.
Шыңғысханның үлкен баласы Жошыға қараған жерлер. Ертіс өзенінен батысы Еуропа жерлеріне дейін.
Ылғи да жеңіске жетуіне байланысты Сұлу қағанға берген арабтардың атауы. Сүзеген.
І Петр Ресейдің Шығыспен сауда қатынасын өрістету үшін Қазақстанның маңызы: «Кілт және қақпа».
Ірі және кіші қалардың көп шоғырланған жері. Сырдария, Шу, Талас өзендерінің бойы.
ІХ ғасырда қарлұқтар өздерінің шығысындағы аталған мемлекеттен жеңіліс табады: Ұйғыр қағанатынан. ІХ-ХІІ ғасырларда қыш құмырашылардың қолы жеткен жетістіктерінің бірі. Шыны бұйымдар жасау. Эпостық жыр: «Ер Сайын».
8 сыныпта қазақстан тарихы пәнінен өткен басты оқиғалар
1710 –Жоңғар шапқыншылығына қарсы үш жүздің басын біріктіру жөніндегі жиын.
1716 –Жәміш (Ямышевск), Омбы бекіністерінің салынуы.
1718 –Семей бекінісінің салынуы, Аякөз маңында қалмақтармен соғыс.
1723 – 1727 –«Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұлама».
1726 –Торғай бойында қазақ жасақтарының жоңғарларды талқандауы.
1729 (1730) –Балқаш көлі алқабында (Аңырақай) қазақ жасақтарының жоңғарларды талқандауы.
1731 ақпанның 19-ы –патшайым Анна Иоанновнаның Кіші жүзді Ресей құрамына
Қабылдау жөніндегі жарлығы.
1731 қазанның 10-ы -Әбілқайыр хан мен оның жақтастарының Ресейге ант беруі.
1734 –Орта жүз ханы Күшіктің Ресейге ант беруі.
1735 –Орск бекінісінің салынуы.
1743 –Орынбор қаласының салынуы.
1752 –Петропавл (Қызылжар)бекінісінің салынуы.
1757-1758 –Жоңғар хандығының құлауы.
1771-1781 –Абылайдың хан болуы.
1773-1775 – Е. Пугачев бастаған соғысқа қазақтардың қатысуы.
1783-1798 – Сырым Датұлының көтерілісі.
1801 –Бөкей хандығының құрылуы.
1803-1846 –Махамбет Өтемісұлының өмір сүрген жылдары.
1812 –Ресей халықтарының француз басқыншыларына қарсы күресі.
1818-1889 –Құрманғазы Сағырбайұлы өмір сүрген жылдар.
1822 –Сібір қазақтарын басқару туралы Жарғы.
1824 –Орынбор қазақтарын басқару туралы Жарғы.
1824 –Көкшетау, Қарқаралы округтерінің құрылуы.
1831 –Сергиополь (Аякөз) округінің құрылуы.
1832 –Ақмола округінің құрылуы.
1835-1865 –Шоқан Уалиханов өмір сүрген жылдар.
1835-1929 –Сазгер Жаяу Мұса Байжанұлы өмір сүрген жылдар.
1836-1838 –Исатай Тайманұлы басқарған көтеріліс.
1837-1847 –Кенесары Қасымұлының көтерілісі.
1838 –Исатай Тайманұлының қаза болуы.
1839-1840 –Орынбор губернаторы В. В. Перовский басқарған орыс әскерлерінің Хиуа хандығына
Жорығының сәтсіздігі.
1840 –Орынбор қазақтарын басқару туралы Ереже.
1841 –Хан ордасында қазақ жастары үшін тұңғыш орыс мектебінің ашылуы.(Ішкі орда)
1843-1916 –Күйші, сазгер Ықылас Дүкенұлының өмір сүрген жылдары.
1845 –Ырғыз бекінісінің салынуы (1848 жылдан қала).
1845 –Торғай бекінісінің салынуы (1868 жылдан қала).
1845 –Бөкей ордасында хандық биліктің жойылуы.
1845-1904 –Қазақтың ұлы ақыны, ойшыл Абай Құнанбайұлының өмір сүрген жылдары.
1845-1850 –Батыр Жанқожаның Хиуа хандығымен күресі.
1846 –Атбасар бекінісінің салынуы.
1846 –Сібір шекаралық басқарма төрағасы генерал – майор Н. Ф. Вишневскийдің Жетісуға
Экспедициясы.
1847 –Қапал бекінісі іргетасының қалануы.
1847– Райым бекінісінің салынуы.
1847 –Омбыда Сібір кадет корпусының ашылуы.
1847 –Хан Кенесары өлген жыл.
1848 –Үлкен Ордада приставтық билеудің құрылуы.
1848-1853 –Қазалы фортының (бір деректе 1853; 1854 жылдан қала) салынуы.
1848-1849 –Капитан – лейтенант А. Бутаков экспедициясының Арал теңізін зерттеуі.
1853– Орыс әскерлерінің Қоқан бекінісі Ақмешітті алуы .
1854 -1859 –Орыстың ұлы жазушысы Ф.М.Достоевскийдің Омбы мен Семей қалаларында болуы.
1854 –Верный бекінісінің салынуы.
1854 –Семей облысының құрылуы.
1855 – 1858– Есет Көтібарұлы батыр бастаған көтеріліс.
1855 –Лепсі бекінісінің салынуы.
1856 –Сырдарияның төменгі сағасындағы қазақ шаруаларының көтерілістері.
1859 – 1861 –Шоқан Уәлиханов Петербурте
1860 қазан –Ұзынағаштүбінде генерал Г.А.Колпаковский қолының Қоқан әскерін талқандауы.
1861 – 1864 –Троицкіде, Оралда, Қазалыда, Перовскіде және Торғайда бастауыш орыс – қазақ
Мектептерінің ашылуы.
1863 – 1864 –Қоқан қамалдары – Меркені, Түркістанды, Әулиеатаны, Шымкентті орыс әскерлерінің
алуы.
1863 –Пішпекті орыс әскерлерінің алуы.
1867 шілденің 11-і –Сырдария және Жетісу облыстарын басқару туралы «Уақытша Ереженің»бекітілуі.
1867 –Түркістан генерал – губернаторлығының құрылуы.
1868 қазанның 21-і –Торғай, Орал, Ақмола, Семей облыстарын басқару туралы «Уақытша Ереженің»
Бекітілуі.
1868– Зайсан қаласының салынуы.
1868 – 1869 –Орал, Торғай облыстарындағы отаршылдыққа қарсы күрес.
1869 –Ақтөбе қонысының негізінің салынуы.
1870 –Маңғыстаудағы қазақ шаруаларының отаршылдыққы қарсы күресі.
1872 –Омбыда мұғалімдік семинарияның ашылуы.
1873 –Патша әскерлерінің Хиуаға жорығы.
1878 –Семейде болыстық статистикалық комитеттің ашылуы.
1879 –Ташкентте мұғалімдік семинарияның ашылуы.
1879 –Орынборда мұғалімдік институттың ашылуы.
1879 –Қостанай қаласы негізінің салынуы.
1881-1884 –Ұйғырлар мен дүнгендердің Жетісу өлкесіне қоныс аударуы.
1886 маусымның 12-сі –Түркістан өлкесін басқару жөніндегі Ереже.
1887 -Өскемен уезіндегі алтын кенішіндегі жұмысшылар ереуілі.
1889 шілденің 12-сі –Ресейден Қазақстанға шаруаларды қоныс аудару туралы заңның қабылдануы.
1891 наурыздың 25-і –Ақмола, Семей, Орал және Торғай облыстарын басқару жөніндегі «Ереже».
1894-1905 –«Қырғыз далалық газетінің» басылуы.
1896-1901 –Сібір темір жол магистралінің салынуы.
1898 –Зырянов кенішіндегі ереуіл.
1899-1905 –Орынбор – Ташкент шойын жол торабының салынуы.
1905 –Спасск мыс қорыту зауытындағы ереуіл.
1905– Успен кенішіндегі ереуіл.
1906 –Семей жұмысшыларының ереуілі.
1913 –Ембі мұнай кәсіпшілігіндегі жұмысшылар ереуілі.
1913-1917 – «Қазақ» газетінің шыққан жылдары.
1914 –Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуы, оған Қазақстанның тартылуы.
9 сынып
1914-1918 – Бірінші дүниежүзілік соғыс
1916ж. 25 маусым – Бұратаналарды тыл жұмыстарына алу туралы патша жарлығы
1916ж. – Қазақстан және Орта Азиядағы ұлт-азаттық қозғалыс
1917ж. 27 ақпан – Буржуазиялық-демократиялық Ақпан революциясы. Патша үкіметінің құлауы.
Уақытша үкіметтің орнауы.
1917ж. – Бүкілресейлік мұсылмандар съезі.
1917ж. 25 қазан – Ресейдегі Қазан төңкерісі.
1917ж. – «Үш жүз» партиясының құрылуы
1917ж. қазан–1917ж. наурыз – Қазақстанда Кеңес өкіметінің орнатылуы.
1917ж. қараша – Орынбордағы, Жетісудағы контрреволюциялық төңкерістер.
1917ж. қараша – Қоқан автономиясының құрылуы (М. Тынышпаев, М. Шоқай).
1917ж. қараша – Орынбордағы ІІ Бүкілқазақ съезі. «Алаш Орда» үкіметінің құрылуы.
1918ж. мамыр – Жетісу ақ (орыс) казактарының бүліктері. Олардың солтүстік пен шығыстағы қалаларды
басып алуы.
1918ж. мамыр – Міндетті әскери борыштың енгізілуі.
1918-1920жж. - Шетелдік интервенция және Азамат соғысы.
1918ж. – Шығыс майданының ашылуы.
1918ж.тамыз-1919ж.шілде – Черкасск қорғанысы.
1919ж. – Оралда, Петропавлда, Ақтөбеде, Ақмолада, Орынборда Кеңес өкіметінің қайта орнатылуы.
1920ж. ақпан – Колчак әскерінің талқандалуы.
1920ж. 26 тамыз – Қырғыз (Қазақ) АКСР-інің құрылуы.
1920ж – ҚАКСР еңбекшілері құқықтарының Декларациясы.
1920-1924жж. – Республика астанасы Орынбор.
1921ж. наурыз – Жаңа экономикалық саясатқа көшу.
1921ж. – Жер-су реформасы. «Қосшы одағының» құрылуы.
1922ж. – КСРО-ның құрылуы.
1923ж. – Қазақ тілінде іс жүргізуді енгізу.
1925ж. – Қырғыз АКСР-інің Қазақ АКСР-і болып өзгертілуі.
1925ж – Республика астанасының Қызылордаға өзгертілуі.
1927-1931жж. – Түркістан-Сібір теміржолының салынуы.
1928ж. – Тұңғыш жоғарғы оқу орны Қазақ мемлекеттік педагогикалық институтының ашылуы.
1929ж. – Қазақ мемлекеттік мал-дәрігерлік институтының ашылуы.
1929ж. – Республика астанасының Алматыға көшірілуі.
1929-1933жж. – Күштеп ұжымжастыруға қарсы көтерілістер. Қазақтардың аштан қырылуы ж/е
республикадан ауа көшуі.
1930ж. – ОАК ж/е ХКК-нің «Жалпыға бірдей бастауыш білім беру» туралы қаулысы. Жалпыға бірдей
бастауыш білім беруді енгізу.
ХХғ. 30-жылдары – Жаппай жазалау.
1931ж. – Қазақ мемлекеттік мед. институтының ашылуы.
1934ж. – Қазақ мемлекеттік университетінің ашылуы.
1936ж. – Қазақ АКС-інің одақтас республика (ҚазССР) болып аталуы.
1937ж. – Қазақ КСР Конституциясының қабылдануы.
1939ж. 1 қыркүйек – ІІ дүниежүзілік соғыстың басталуы.
1941ж. 22 маусым – Ұлы Отан соғысының басталуы.
1942ж. 3 қыркүйек – Орал ж/е Гурьев обылыстарында әскери жағдайдың енгізілуі.
1945ж. 9 мамыр – Ұлы Жеңіс күні. Фашистік Германияның тізе бүгуі.
1945ж. 2 қыркүйек – ІІ дүниежүзілік ж/е Ұлы Отан соғысының аяқталуы.
1946ж. – Қазақ КСР Ғылым академиясының құрылуы.
1947ж. қаңтар – Қазақстан К(б)П Орталық Комитетінің «Қазақ КСР Ғылым академиясының Тіл ж/е
әдебиет институтының жұмысындағы өрескел саяси қателер туралы қаулысы».
1947ж. – Ақша реформасы.
1947ж. – Е. Бекмахановтың «Қазақстан ХІХ ғасырдың 20-40 ж-дарында» атты монографиясының жарық
көруі.
1947ж. – Өскемен қорғасын-мырыш комбинатының іске қосылуы.
1947ж. желтоқсан – Азық-түлік пен өнеркәсіп заттарына карточка жүйесінің жойылуы.
1949ж. – Семей ядролық полигонындағы алғашқы атомдық жарылыс.
1953ж. 5 наурыз – И. В. Сталиннің қайтыс болуы.
1953ж. – Алғашқы термоядролық жарылыс.
1953-1964жж. – КСРО-ның басшылығында –Н.С. Хрущев.
1954ж. ақпан – Тың ж/е тыңайған жерлерді игерудің басталуы.
1954-1956жж. – Қазақстан Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің екінші, соңынан бірінші хатшысы
болып Л.И.Брежневтің сайлануы.
1956ж. – Қазақстанның алғашқы миллиард пұт астық алуы.
1956ж. – КОПК-ның ХХ съезі, И.Сталиннің жеке басына табынудың айыпталуы.
ХХғ. 50-жылдары – Байқоңыр ғарыш кешенінің іске қосылуы.
1956ж. – Жалпыға бірдей міндетті жеті жылдық білім берудің енгізілуі.
1958ж. – Теміртау қаласындағы жұмысшылар толқулары.
1959ж. – Шымкент цемент зауытының іске қосылуы.
1959ж. – Жалпыға бірдей сегіз жылдық білім берудің енгізілуі.
1961ж. – Ақмола қаласының Целиноград деп аталуы.
1961ж. 12 сәуір – Байқоңыр космодромынан тұңғыш ғарышкердің ұшырылуы.
1963ж. – Ядролық қаруларды атмосферада, ғарышта ж/е су астында сынауға тыйым салу туралы
келісімшарт.
1964ж. – Қазақ Магниткасындағы бірінші мартен пеші.
1964-1986жж. – Республиканың І-ші басшысы Д:А:Қонаев.
1965ж. – Шаруашылық реформасы.
1965ж. – Өзен кен орнынан алғашқы Маңғышлақ мұнайының алынуы.
1969ж. – Даман аралындағы, Жалаңашкөл маңындағы Қытай әскерімен болған қақтығыстар.
ХХғ.60-жылдар – Жаңа қалалардың салынуы(Рудный, Шевченко, Қаратау, Серебрянск).
ХХғ.60ж. соңы 70ж. басы – Сауатсыздықтың түпкілікті жойылуы.
1969-1970жж. – Маңғыстау облысында жер асты ядролық сынақтары.
ХХғ. 70-жылдар – Аумақтық-өндірістік кешендерінің құрылуы (Павлодар-Екібастұз, Маңғыстау, Қаратау-
Жамбыл, Шымкент-Кентау).
ХХғ. 70-жылдар – И.Н.Худенконың ауыл шаруашылығын экономикалық тәсілмен басқару әдісін енгізу.
ХХғ. 70-жылдар – Жалпыға бірдей орта берудің енгізілуі.
1975ж. – О.Сүлейменовтың «Аз и Я» кітабының жарыққа шығуы.
1977ж. – КСРО Конституциясының қабылдануы.
1979ж. – Целиноград (Астана) қаласында Қазақстанда неміс автономиясын құруға қарсы наразылық
шерулер.
1979ж. – Кеңес әскерлерінің Ауғанстанға енгізілуі.
1982ж. – Азық-түлік бағдарламасының қабылдануы.
1985ж. – КОКП ОК-к Бас хатшысы М:С:Горбачевтің сайлануы. Қайта құру курсының жариялануы.
1986ж. 17желтоқсан – Алматыдағы жаппай толқу.
1986ж. 18желтоқсан – Саяси толқулардың әскери күшпен басып-жаншылуы, Қазақстанның басқа
қалаларындағы толқулар.
1988ж. – Шәкәрім Құдайбердіұлының, Міржақып Дулатұлының, Ахмет Байтұрсынұлының, Жүсіпбек
Аймауытовтың, Мағжан Жұмабаевтың ақталуы.
1989ж. – Жаңаөзен қаласындағы толқулар.
1989ж. – Қарағанда кеншілерінің ереуілі.
1989ж. – «Невада-Семей» экологиялық қозғалысының құрылуы.
1989ж. – Тарихи-ағартушылық «Әділет» қоғамының құрылуы.
1989ж. – Ауғаныстанға кеңес әскерлерінің әкетілуі.
1989ж. – Қ:Р:-ның «Тіл туралы заңы. Қазақ тілінің мемлекеттік тіл мәртебесін алуы.
1990ж. – Қ.-да социал-демократиялық партиялардың құрылуы.
1990ж. 25 қазан – Қ-ның Егемендігі туралы тДекларацияның қабылдануы.
1991ж. тамыз – Иәскеудегі мемлекеттік төңкеріс жасау әрекеті.
1991ж. – Қазақ КСР Қауіпсіздік Кеңесінің құрылуы.
1991ж. – Одақтық бағыныстағы мемлекеттік кәсіпорындар мен ұйымдардың Қазақ КСР үкіметі қарамағына
өтуі.
1991ж. – Қазақ КСР-інің алтын ж/е алмас қорларының қалыптастырылуы.
1991ж. – Семей ядролық полигонының жабылуы.
1991ж. – Қазақстан Компартиясының таратылуы.
1991ж. - «Қазақстан Халық Конгресі» партиясының құрылуы.
1991ж. – Оралдағы казачествоға байланысты толқулар.
1991ж. – ЛКЖО-ның Қазақстан Жастар одағы болып аталуы.
1991ж. – Қ-да тұңғыш халықаралық банктің ашылуы(Сауд Арабиясы).
1991ж. – Қазақ КСР-нің Қ.Р. болып аталуы.
1991-1986жж.17-18 желтоқсан оқиғаларына қатысқаны үшін жауапқа тартылған азаматтардың ақталуы.
1991ж. 16 желтоқсан – Қ.Р-ның Тәуелсіздік туралы заңының қабылдануы.
1991ж.21 желтоқсан – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының (ТМД) құрылуы.
1992ж. – Қ.Р. ішкі әскерінің құрылуы.
1992ж. – Бағаның ырықтандырылуы.
1992ж. – Қ.Р. БҰҰ-ның толық құқылы мүшесі болуы.
1992ж. – Қ.Р.-ның Мемлекеттік Жалауы, Елтыңбасы, Әнұранының бекітілуі.
1993ж. 28 қаңтар – Тәуелсіз Қ.Р. Конституциясының қабылдануы.
1993ж. 15 қараша – Ұлттық валюта – теңгенің енгізілуі.
1995ж. 30 тамыз – Жаңа Конституция қабылданды.
1997ж. – Қ.Р.- ның астанасы Алматыдан Астанаға көшірілуі.
1997ж. 10 қазан – «Қазақстан-2030». Ел президентінің Қ. Халқына Жолдауының жарыққа шығуы.
1997ж. – Жалпыұлттық татулық ж/е қуғын-сүрүгін құрбандарын еске алу жылы.
1998ж. – Халықтар тұтастығы мен ұлттық тарих жылы.
1999ж. – Ұрпақтар бірлігі мен сабақтастығы жылы.
2000ж. – Мәдениет жылы.
2002ж. – Денсаулық жылы.
2003-2005жж. – Ауылды дамыту жылдары.
| <== previous lecture | | | next lecture ==> |
| | | Літаратура |