Тэма: Бібліятэкі эпохі адраджэння.

Date: 2015-10-07; view: 684.

Лекцыя 7.

Лекцыя 6.

Бібліятэкі Кіеўскай Русі: ў 10-11 стагоддзі ужо ішла перапіска кніг, засноўваліся школы і скрыпторыі. Некаторыя звесткі можна ўзяць з летапісу: некаторыя князі адпраўлялі людзей на навучэнне перапісі кніг.

1037 год – Яраслаў Мудры, была заснавана першая бібліятэка на Русі, пры кіеўскім Сафійскім саборы.

Другая бібліятэка была заснавана ўжо ў Ноўгарадзе, прыкладна 1045-51 год.

Адной з самых старажытных лічыцца бібліятэка Кіеўска-Пячорскай Лаўры. Мела, як лічыцца, даволі багаты фонд.

Гэтыя бібліятэкі служылі для распаўсюджвання і замацавання рэлігійная і афіцыяльнай улады феадальнага грамадства. Доступ у бібліятэку быў “вузкі”.

Сбіраў кнігі Уладзімір Святаслаў, Уладзімір “Манамах”, так сама Яраполк Святаслаў.

Мелі асабістыя кнігазборы : патрыярх, манах Кіеўска-Пячорскай лаўры Грыгорый.

Тэма: бібліятэказнаўчая думка ў сярэднявечча:

Касідор (477-537), Фоцей (820-891 яго праца “мірыя бібліён”.), Ефрасіня Полацкая (“Жыціе Ефрасініі Полацкай”).

Бібліятэчная справа і еўрапейскі рэнесанс. Эпоха адраджэння – час фарміравання “гуманістычнай культуры”. На першы план выходзіць “чалавек свабодны і усебакова розвіты”. Гуманізм – адлюстраванне росту светскай культуры. Павялічваецца колькасць кніг і іх разнастайнасць.

Так сама гэта “эпоха велікіх геаграфічных адкрыццяў”.

Найбольш характэрныя змены ў жыцці:

· Дыфференцыя літаратуры. Павелічэнне колькасці прыродазнаўчай і грамадскай літаратуры.

· З'яўленне новых чытачоў, якія маюць патрэбу ў літаратуры, звязанай з практычнай дзейнасцю.

· Адбываюцца змены ў характары запытаў чытачоў бібліятэкі, узрастае цікавасць да свецкай літаратуры.

· Адбываецца вельмі хуткі рост кніжных фондаў, за кошт кнігадруку.

Італія: росвіт адраджэння тут, падзенне Візантыі. Вызначаюцца цэнтры: Фларэнцыя і Венецыя, тут найраней узнікаюць гуманістычныя ідэі.

Абуджаецца інтарэс да гэчаскай мовы, антычных аўтараў і кнігі.

Вельмі папулярным становіцца стварэнне прыватных бібліятэк. У эпоху адраджэння цалкам дамінуе менавіта такі тып бібліятэк. Прыватная бібліятэка звязваецца з ідэяй агульнадаступнасці. Бібліятэкі завяшчаюцца усяму грамадству.

Адной з такіх першых прыватных бібліятэк была бібліятэка вядомага італьянскага паэта, дыпламата і палітычнага дзеяча Франчэскі Петраркі. Кнігі ён купляў, выменіваў, самастойна перапісваў пэўныя творы. Лічыцца што яго бібліятэка мела больш за 1000 найменняў кніг. 1337 год – ён склаў каталог на сваю бібліятэку, назваўшы яго “Мае кнігі”. Сваю бібліятэку перадаў у дар ураду Венецыянскай рэспублікі, дзе яна была уключана ў склад бібліятэкі Сабора Св. Марка

Так сама Джаванні Бакаччо збіраў кнігі. Магчымасці яго былі меншыя, але сваю бібліятэку ў 1374 годзе ён завяшчаў манастыру Санта Спірыта ў Фларэнцыі.

Самым знакамітым быў Нікола Ніколі (1363-1437). Стаў знакамітым менавіта з-за сбору кніг. Займаўся вывучэннем літаратурнай спадчыны антычнасці, перакладамі, каментаваннем. Працавалі ў яго бібліятэке наёмныя супрацоўнікі. Бібліятэка налічвала не меньш за 800 кніг.

Так сама ў фарміраванні бібліятэкі дапамагаў сакратар Папы Рымскага Фоджа Брачаліні, які так сама меў сваю бібліятэку.

Бібліятэка была завяшчана Фларэнцыі, з пажаданнем каб на аснове гэтага збору была створана публічная бібліятэка. Бібліятэка была змешчана ў манастыр Сан Марка.

Гэтую бібліятэку бяруць пазней пад “патранаж” Медзічы. Лаўрэнцый (у гонар якога яна была названа “Лаўрэнцыяна”) пабудаваў для яе новы будынак, які афармляў Мікельанжэла Буанароцці.

Эпоха адраджэння пашырае нацыянальныя мовы. Менавіта кніга на нацыянальнай мове пачынае займаць асноўнае месца ў фондах.

У 12-14 стагоддзях ствараюцца у Італіі першыя бібліятэкі светскія, вучэбнага характару.

Манастырскія бібліятэкі перажываюць пэўны упадак.

У 14 стагоддзі бібліятэкары Італіі надавалі значную ўвагу тэорыі стварэння каталогаў. Першым у гэтай справе можна назваць Фларыяна Трэблер, які абавязковымі для бібліятэк лічыў каталогі: алфавітны, сістэматычны і прадметны. Так сама ён лічыў што бібліятэка – гэта установа, якая праводзіць ідэі дзяржавы. Т.е. – стварыў комплексную практыку выкарыстання бібліятэчных фондаў.

Далмацыя і Венгрыя Харвацкая дзяржава. Уплыў гуманізма дасагнуў і гэтых краін.

Аббатства Дуброўніка. Дзеячы Харватыі - Бук Бабальевіч, Затра Махэў Баларыса, Марка Маруніч.

Венгерскій кароль Маціяш Куньязді І Корвін. Заснаваў каралеўскую бібліятэку. Налічвала 2000-2500 назваў. Працавалі каля 30 перапісчыкаў. Стварала перапісы для іншых краін.

Германія: гуманізм меў антыфеадальную і антыкатальцую накіраванасць. Эразм Ратэрдамскі.

З развіццём друку, бібліятэка страчвае функцыю скрыпторыя. Манастырская бібліятэка страчвае ўсё больш пазіцый.

Функцыі захоўвання і абслугоўвання набіраюць абароты ў перыяд Рэфармацыі. Марцін Лютэр – рухальнік рэфармацыі. “Бібліятэка павінна быць свецкай”.

15-16 стагоддзе – стварэнне першых публічных бібліятэк: Нюрнберг (1429), Аугцюрых (1532). Яны становяцца першымі гарадскімі бібліятэкамі, якія былі рознымі (пры ратушы, царкве).

Францыя: 1530 год – стварэнне “Калледж Дэ Франс”. Ствараюцца прыватныя бібліятэкі.

Дэ Ла Круа - стварэнне працы па бібліяграфіі і стварэнні каралеўскай бібліятэкі (100 шафаў з собственнымі назвамі, шафы уваходзілі у 7 вялікіх тэматычных комплексаў).

Бібліятэка кардэнала Джулія Мадзарыні – першая публічная бібліятэка Францыі. Пасля яго смерці бібліятэка стала ўласнасцю караля.

Нодэ – супрацоўнік. Выдаў кнігу па фарміраванні бібліятэк.

1535 год – ачардны спіс забароненных кніг.

Англія: позні гуманізм. Окфард і Кембрыдж. На пачатку вялі манастырскія бібліятэкі.

Толькі пры Генрыху 8 адбыліся змены (многа чаго было знічтожана). Так сама бібліятэка Оксфарда была знішчана, потым узноўлена.

Унівіресітэтскія бібліятэкі мелі парадак классіфікацыі, блізкі да Арэстотелеўскі.

Маунтсэн – выдаў працу па камплектаванні фонду і яго змесце, так сама па парадку расстаноўкі.

У манастырскіх бібліятэках усё працягваецца панаванне царкоўнай літаратуры.

“Усеагульная бібліятэка” – Хеснэр (бацька тагачаснай бібліяграфіі). Вартасці – новае адлюстраванне классіфікацыі, прыстасаванасць классіфікацыі для чытача.

1623 год, Фрэнсіс Бэккан – стварае Классіфікацыю ведаў. Вельмі падрабязна распрацаваў сваю классіфікацыю.