БИЛЕТЛАР

Date: 2015-10-07; view: 700.

Приложение 1.

☺Беренче билет.

1.Фән буларак татар теленең тарихи грамматикасы, аның предметы, бурычлары.

2. Әдәби тел тарихы һәм җәмгыять тарихы арасында мөнәсәбәт.

3. Тарихи-лингвистик анализ (барлык билетларда да)

☺Икенче билет.

1.Татар теленең тарихи грамматикасын өйрәнү өчен төп чыганаклар.

2. Борынгы төрки әдәби тел һәм төрки язмаларның тел үзенчәлекләре.

☺Өченче билет.

1. Тел тарихын өйрәнүнең ысуллары (чагыштырмалы-тарихи, ареаль, типологик ысуллар).

2. Гомуми иске төрки әдәби тел һәм аның төп билгеләре.

☺Дүртенче билет.

1.Борынгы төрки вокализм. Сузык авазларга характеристика. Озын сузыклар мәсьәләсе.

2. Төрки һәм татар әдәби теле тарихы фәнен өйрәнүнең торышы, бу өлкәдәге хезмәтләр.

☺Бишенче билет.

1. Идел буенда сузыклар күчеше. Хәзерге татар телендәге сузык авазларның тарихы (гомуми характеристика).

2. Иске төрки әдәби телдә вариантлылык мәсьәләсе.

☺Алтынчы билет.

1. Татар телендә йомык тартыклар һәм аларның тарихы. Тарихи чиратлашулар.

2. Әдәби телгә билгеләмә, аның төп билгеләре, әдәби тел туу өчен шартлар.

☺Җиденче билет.

1. Өрелмәле тартыклар һәм аларның тарихы. Төрле позицияләрдә аваз үзгәрешләре.

2. IX - XIII гасырларда Идел буенда тел ситуациясе. Идел буе Болгар дәүләтендә тел һәм мәдәниятнең үсеше.

☺Сигезенче билет.

1. Сонор тартыклар һәм аларның тарихы. Тарихи чиратлашулар.

2. Кол Галинең "Кыйссаи Йосыф" әсәре һәм аның тел-стиль үзенчәлекләре.

☺Тугызынчы билет.

1. Борынгы төрки консонантизм системасы һәм сүздәге төрле позицияләрдә тартык авазларның үзгәреше (гомуми характеристика).

2. 13 гасырның икенче яртысы - 15 гасырның беренче чирегендә Идел буенда тарихи-мәдәни һәм тел ситуациясе. Кыпчак теле үзенчәлекләре.

☺Унынчы билет.

1. Тарихи морфология һәм аны өйрәнүнең бурычлары. Төрки тел белемендә бу өлкәдәге хезмәтләр.

2. 15-16 гасырларда Идел буенда иҗтимагый-сәяси һәм тел ситуациясе.

☺Унберенче билет.

1. Икенчел төрки нигез телдә килешләр системасын реконструкцияләү. Бу өлкәдәге тарихи үзгәрешләр.

2. Казан ханлыгы чорына караган язма истәлекләр.

☺Уникенче билет.

1. Исем сүз төркеме һәм аның тарихы.

2. 17-18 гасырларда татар әдәби теле үсешендә төп тенденцияләр.

☺Унөченче билет.

1. Зат алмашлыклары һәм аларның тарихы.

2. 19 гасырда әдәби телнең торышы һәм аның традицияләре.

☺Ундүртенче билет.

1. Алмашлыклар һәм аларның тарихы.

2. XIX гасыр ахырында-ХХ гасыр башында әдәби телдәге агымнар (юнәлешләр).

☺Унбишенче билет.

1. Сан сүз төркеме һәм аның тарихы. Микъдар саннарының этимологиясе.

2. ХХ гасыр татар милли әдәби теле.

☺Уналтынчы билет.

1. Фигыль. Төп грамматик категорияләре һәм аларның тарихи үсеш—үзгәреше (заман, зат—сан категорияләре мисалында аңлатырга).

2. Татар телендә һәм төрки телләрдә тел тарихын өйрәнүнең торышы.

☺Унҗиденче билет.

1. Боерык фигыль һәм аның борынгы формалары.

2. Тарихи грамматиканың диалектология һәм татар әдәби теле тарихы фәннәре белән мөнәсәбәте.

☺Унсигезенче билет.

1. Сыйфат фигыльләр һәм аларның килеп чыгышы мәсьәләсе. Сыйфат фигыльнең борынгы формалары.

2. Болгар теле турында мәгълүмат.

☺Унтугызынчы билет.

1. Хәл фигыльләр һәм инфинитив. Аларның тарихи үсеш-үзгәреше.

2. Казан ханлыгы чорына караган ярлыклар теле.

☺Егерменче билет.

1. Исем фигыль һәм инфинитивның борынгы формалары.

2. Борынгы төрки нигез телдәге килешләр системасын торгызу. Борынгы килеш кушымчалары.

☺Егерме беренче билет.

1. Күрсәтү алмашлыклары һәм аларның тарихи үзгәреше.

2. Тюркологиядә «алтай теориясе»нә карашлар (Г. Рамстедт, М. Рясянен, Н. Баскаков, А. Щербак, В. Котвич һ.б.).

☺Егерме икенче билет.

1. Борынгы төрки нигез телдә сан төркемчәләре (тәртип, җыю, чама, бүлү саннары).

2. Татар телендә борынгы исем-фигыль синкретизмы һәм үле кушымчалар. Мисаллар китерергә.

☺Егерме өченче билет.

1. Борынгы төрки телдә санау системасы һәм аның үзгәреше.

2. Теләк һәм шарт фигыльләрнең борынгы формалары. Аларның язма истәлекләрдә чагылышы.

☺Егерме дүртенче билет.

1. Борынгы хәл фигыль формаларын реконсрукцияләү.

2. Татар лексикасының генетик катламнары (гомумалтай, гомумтөрки, хазар-болгар, кыпчак, угыз катламнары).

☺Егерме бишенче билет.

1. Исемнәрдә юнәлеш килешенең борынгы формаларын мисаллар өстендә аңлатыгыз.

2. Тарихи фонетика, аның өйрәнү предметы. Төрки телләрнең тарихи фонетикасы буенча язылган хезмәтләр.

2.5.3. Әдәбият исемлеге

Базовый учебник:

1. Л.Җәләй. Татар теленең тарихи морфологиясе. - Казан, 2000.

2. Хаков В.Х. Тел – тарих көзгесе. – Казан: Тат.кит.нәшр., 2003. – 295 б.

Дополнительная литература:

1. Аврутина А.С. Опыт реконструкции фонологии языка древнетюркских рунических памятников : дисс. канд. филол. наук. – Санкт-Петербург, 2005.

2. Закиев М.З. Татары: проблемы истории и языка. — Казань, 1995.

3. Заляй Л. Происхождение казанских татар (по материалам языка).Одноименный сборник. Материалы конференции. – Казань, 1948.

4. Зәкиев М.З. Татар халкы теленең барлыкка килүе. — Казан, 1977.

5. Идрисов Э. И. Лексико-семантические особенности турецкого языка и тюркских языков Дагестана : дисс. канд. филол. наук. – Махачкала, 2007.

6. Исследования по сравнительной грамматике тюркских языков. - М., изд. АН СССР, 1955. - ч.1. Фонетика; 1956. ч. II. Морфология.

7. История татарского литературного языка (XIII--первая четверть XX в.) — Казань, «Фикер», 2003.

8. Лосева-Бахтиярова Т.В. Военная лексика тюркских языков : Названия вооружения : дисс. канд. филол.наук. – Москва, 2005.

9. Нуриева Ф.Ш. Исторические и лингвистические условия формирования тюрко-татарского литературного языка золотоордынского периода. – Казань, 2004.

10. Сравнительно-историческая грамматика тюркских языков: Фонетика. - М., изд. ”Наука”, 1984; Морфология. - М., изд. “Наука”, 1988.

11. Хаков В.Х. Татар әдәби теле тарихы. – Казан: КДУ нәшрияты, 1993. -326 б.

12. Хаков В.Х. Татар әдәби теленең совет чорында үсеше (20-30 еллар).- Казан, 1985. – 150 б.

13. Хаков В.Х. Татар милли әдәби теленең барлыкка килүе һәм үсеше.—Казан: КДУ нәшрияты, 1972-224 б.

14. Юсупов А.Ф. Суфичылык әсәрләре теле. – Казан: КДУ нәшр., 2009.

15. Баскаков Н.А. Введение в изучение тюркских языков. — М., 1969.

16. Баскаков Н.А. О периодизации и истории литературного языка «тюрки» // Лингвография, диалектология и история языка. — Кишинев, 1973.

17. Благова Г.Ф. Тюркское склонение в ареальном освещении. -М., 1982.

18. Виноградов В.В. Проблемы литературның языков и закономерностей их образования и развития. – М.: Наука, 1967.

19. Зәкиев М.З. Татар халкы теленең барлыкка килүе һәм үсеше. — Казан, 1977

20. Зәкиев М.З. Туган тел үсеше. — Казан, 1973.

21. Нуриева А.Х. Татар теле тарихыннан материаллар. -Казан, 1975.

22. Нуриева Ф. Ш. Исторические и лингвистические условия формирования тюрко-татарского литературного языка золотоордынского периода / Ф. Ш. Нуриева. – Казань: Казанский гос. унив-т, 2004. – 376 с.

23. Проблемы тюркологии и истории востоковедения. -Казань, 1964. - С.

24. Рамстедт Г.И. Введение в алтайское языкознание. - М., 1957.

25. Серебренников Б.А., Гаджиева Н.З. Сравнительно-историческая грамматика тюркских языков. - Баку, изд. “Маариф”, 1979.

26. Тенишев Э. Р. Принципы составления исторических грамматик и истории литературных языков / Э. Р. Тенишев // Советская тюркология. – Баку, 1988. - №1. – С. 67-78.

27. Тенишев Э.Р. Избранные труды. Книга вторая. – Уфа: Гилем, 2006. – 308 с.

28. Щербак А.М. Очерки по сравнительной морфологии тюркских языков (имя). - Л., изд.”Наука”, 1977.