W zab pruskim

Date: 2015-10-07; view: 540.

Praca organiczna miała większe możliwości, sprzyjał rozwój gosp dzielnicy, charakter ustawodawstwa, możliwość stowarzyszeń.

Marcinkowski Karol 1800-1846 – rzecznik pracy organicznej. Odrzucał działalność spiskową. Zakładał biblioteki, kursy kwalifikacyjne dla młodzieży. Współzał

- Bazaru Polskiego – 1838 Poznań

- Towarzystwo Pomocy Naukowej – 1841 z K. Liebeltem, pomoc finansowa dla młodzieży z biednej szlachty, mieszczan i chłopów. Stypendia, później kierownikiem został znany przemysłowiec Hipolit Cegielski.

Towarzystwa gospodarcze z poszczególnych powiatów organizują się w Centralne Towarzystwo Rolnicze. Z ramienia Towarzystwa powstały: spółka pożyczkowa, kasa oszczędności, szkółka rolnicza, koło gospodyń. Tworzą się także na Pomorzu. Kółka nie uprawiały polityki. Groźba germanizacji pobudzała do działań.

Wśród drobnomieszczaństwa towarzystwa przemysłowe skupiające samodzielne rzemiosło.

1861 w Poznaniu powstaje Towarzystwo Pożyczkowe.

1871 Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych, związek polskich spółdzielni (najstarszy w Polsce)z inicjatywy Mieczysława Łyskowskiego, Franciszka Rakowicza i ks Augustyna Szamarzewskiego

- patronat księdza Augustyna Szamarzewski 1832-1891 – doprowadził do stworzenia silnego polskiego systemu bankowego niezależnego od pruskich instytucji. Udzielając kredytów uniezależniał Polaków od niem instytucji finansowych. Wniósł ogromny wkład w obronę polskiego stanu posiadania. Obowiązkiem patrona było wizytowanie spółek i kontrola ich gospodarki.

Po nim funkcje przejął ksiądz Piotr Wawrzyniak 1849-1910 w Śremie utworzył nowoczesny Bank Ludowy, 1891 przejął patronat nad polskimi spółkami kredytowymi w Poznańskiem, Organizował pierwsze spółdzielnie zaopatrzenia i zbytu. 1894/6 poseł na sejm.

Walka z naciskiem germanizacyjnym spychała na dalszy plan różnice polityczne, ale ich nie eliminowała.

Rosnącej potędze Niemiec towarzyszył wzrost nacjonalizmu, który przejawiał się w ekspansji gospod i polit kosztem sąsiednich nar.

1885 – rugi pruskie – Bismarck pod wpływem opinii publ usuwa za granicę wszystkich Polaków przybyłych na zarobek – ok. 26 tyś.

1886 – rząd powołał tzw Komisję Kolonizacyjną z funduszem 100ml M na zakup majątków od Polaków, mobilizacja i opór społ.

Na Pomorzu łatwiej ulegała germanizacji ludność ewangelicka.

Groźba wynarodowienia Mazurów, Wojciech Kętrzyński historyk, zgermanizowany powrócił do polskości, działacz na rzecz polskości Mazur..

Na Pomorzu Florian Ceynowa głosił, że ludność nie powinna mieć związków z klerykalną i szlachecką Polską, ale podtrzymując folklor budził opór przeciw niemczyźnie. Po nim Hieronim Derdowski: Nie ma Kaszub bez Poloni, a bez Kaszub Polsci.

Ludność Warmii w opozycji katolickiej przeciw akcji kulturkampfu, łączność z Toruniem, Wa-wą.

W Galicji praca organiczna stanowiła nieśmiały postulat. Rządy konserwatystów, gł ziemian – nie troszczyli się ani o oświatę, ani o przemysł. Brak burżuazji – wielkiego przemysłu. Zbyt silna partia stańczyków.

Liga Polska – 1887 w Szwajcarii z inicjatywy

Zygmunt Miłkowski (pseud Teodor Tomasz Jeż), uczestnik rew na Węgrzech 1848/9, z ramienia TDP na Bałkanach, sformułował oddział i przedzierał się na Podole, rozbrojony przez Rumunów. 1866 zainicjował akcję utworzenia Skarbu Narodowego na rzecz przyszłego powstania. Jeden z przywódców Zjedn Emigr Pol 1866/71. 1887 twórca i pierwszy prezes Ligi Polskiej.

Tajna organizacja polit, charakter demokr-mieszczański. Gł cel walka o niepodległość w drodze konfliktu między zaborcami.

Zakładało wiele organizacji polit i kulturalnooświatowe oraz społeczne.

Liga Polska, rozłam Liga Narodowa a z niej ND.

1893 rozłam, grupa członków z Romanem Dmowskim utw Ligę Narodową. Zwalczała rewolucyjne ruchy robotnicze, nacjonalizm.

Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne=Narodowa Demokracja=endecja.

Roman Dmowski (1897 współorganizator ND 1864-1939 poseł do 2 i 3 Dumy Państwowej, pol delegat 1919 w podpisywaniu traktatu wersalskiego), Zygmunt Balicki (ideolog, po wybuchu I w św za współpraca z Rosją), Jan Ludwik Popławski (współtwórca ND, autor programu, głosił wynarodowienie ludności ukraińskiej, biał i lit. Wobec Żydów pełna asymilacja)

ZET – Związek Młodzieży Polskiej zał 1887n przez Zygmunta Balickiego, zorganizowana na wzór masonerii, skupiała młodzież akademicką 3 zaborów. Początkowo związany z LP potam LN. Nacjonalistyczny i antysocjalistyczny charakter.