Заданне 2

Date: 2015-10-07; view: 409.

Вісліцкі статут – вядомы помнік юрыдычнага зместу (ХІV ст.), які ўяўляе сабой заканадаўства польскага караля Казіміра ІІІ. Спачатку ў 1346 г. на лацінскай мове быў створаны Петракоўскі статут (34 артыкулы). У 1347 г. у Вісліцы ён быў дапоўнены (59 артыкулаў) і стаў вядомы як Вісліцкі статут. Лацінскі арыгінал 1347 г. паслужыў асновай для перакладу на старабеларускую літаратурную мову (каля 1423 г.) Урыўкі для аналізу прыведзены па выданні: Акты, относящиеся к истории Западной России.-- СПб., 1846, т. 1, 1340-1506 гг.

Зрабіце аналіз мовы ўрыўкаў з «Вісліцкага статута». Вызначце характэрныя беларускія рысы на фанетычным і марфалагічным узроўнях. З якой паслядоўнасцю яны адлюстраваны ў тэкстах? Адзначце традыцыйныя напісанні. Укажыце тыповыя для дзелавой пісьменнасці сінтаксічныя канструкцыі і звароты.

І. Што жыто въ ночи крадутъ. О злодhйствh жыта на поли…: коли которого пана, а любо мhщанина слуга, у ночи, нhкоторого кметя жыто беретъ, годиться государю того жыта боронити своего, а любо его слузh , а любо пріятелю; а забьетъ ли того, хто жыто беретъ, тогды не маеть жадноh вины; а тотъ панъ чый слуга жыто беретъ, имhетъ вину намъ платить 15; а будетъ ли раненъ тотъ, а любо забитъ, што жыта боронилъ, тогды имhетъ дhтемъ его, а любо пріятелhмъ его раны платить, а любо головное, зъ винами преречеными нашими.

головное – штраф за забойства кметь – селянін, жыхар вёскі

2. Который ходитъ у чюжій лhсъ. Тежъ уставляемъ: хто съ кимъ имhетъ границу при лhсh, а войдhтъ чересъ границу у чюжій лhсъ, а тотъ его застанетъ…, маеть у него узяти за первое застатье сокиру; а въ другое застанеть, ино метель, а любо сукно; а въ третіе застанетъ, маетъ взяти любо вола, а любо коня, а то безъ вины; а возметъ два вола или коня, тогды имhетъ одного собh держати, а другого пустить маеть на поруку, и маеть знаменіе учинить на деревh, гдh тотъ узялъ закладъ. Коли жъ хто украдетъ дубъ или два у чюжомъ гаю, маеть платити 6 скотцъ за каждый дубъ; а будетъ… три, тогды три вердунки маетъ дати тому, чій гай есть, а 3 гривны вины; а коли только вhтьвь отрубитъ, 4 скотцы маеть платить; а на дубровh за дубъ 2 скотцы. А хто кому дерево зрубить со пчолами, имhеть заплатить гривну тому, чіи пчолы, а другую судови гривну; а хто бортное дерево зрубить безъ пчолъ, то полгривны заплатить, а судови другую полгривны.

вердунокъ – манета, чвэрць грыўны знаменіе – знак, метка