Люблінская вунія і утварэнне РП. Умовы аб'яднання ВКЛ і Польшчы.

Date: 2015-10-07; view: 761.

Глебу для заключэння саюза з Польшчай стваралі супярэчнасці ў панавальным саслоўя ВКЛ. жменька магнатаў мела неабмежаваную ўладу, а многочис ленная шляхта імкнулася да «залатым шляхецкіх вольнасцяў». 2. польская шляхта хацела атрымаць у ВКЛ зямлі, чыны, узнагароды. Ватыкан адводзіў Польшчы важную ролю ў экс Панса каталіцызму на ўсходнія землі. 3. цяжкае знешнепалітычнае становішча ВКЛ. ВКЛ, у якога быў ваенны саюз з Лі вонией, было ўцягнута ў вайну з Масквой .. Дзяржава апынулася на гра ні ваеннай катастрофы і палітычнага краху. Выхад быў адзін: сесці за стол перамоваў з Польшчы.

1 лiпеня 1569 г. была падпiсана Люблiнская унiя памiж Польшчай i Вялiкiм княствам Лiтоускiм. Утварылася Рэч Паспалiтая.
Сярод прычын yнii 1569 г. адной з самых важных было жаданне пануючага класа ВКЛ, дробнай i сярэдняй шляхты, займець шляхецшя вольнасцi, якiя мела польская шляхта. Але усе ж галоунай прычынай аб'яднання стала цяжкае знешне-палiтычнае становiшча ВКЛ. Iшла Лiвонская вайна памiж Маскоускай дзяржавай i ВКЛ (1558-1583). Войскамi Iвана Грознага быу захоплены Полацк. Сiлы ВКЛ былi на мяжы магчымасцi, княству патрабавауся саюзнiк у барацьбе. У гэтай сiтуацыi позiрк быу кiнуты на захад, таму што княства мела вопыт унутраных саюзау з Польшчай (Крэуская унiя 1385). Да таго ж, Польшча сама дамагалася унii. Па-першае, шмaтлiкая шляхта iмкнулася абагацiца за кошт зямель ВКЛ, набыць новыя пасады. Па-другое, Польшча з'яулялася самай моцнай каталiцкай дзяржавай ва Усходняй Еуропе i яна iмкнулася распаусюдзiць каталiцызм на беларускiя, украiнскiя, рускiя землi.
Пасля падпiсання Люблiнскай унii вышэйшым органам улады станавiуся агульны сейм, якi збiрауся на тэрыторыi Польшчы. Выключна да кампетэнцыi Рэчы Паспалiтай адыходзiла внешняя палiтыка. У ВКЛ поунасцю захоувауся былы адмiнiстрацыйны апарат, асобнае ад Польшчы заканадауства, суд, свая пячатка i войска. Але мясцовыя магнаты гублялi свае першанства у краiне. Для шырокага ж кола шляхты паустау канкурэнт на валоданне землямi польская шляхта. Шляхта ВКЛ змагаецца за самастоинасць. Любое выступление лiгоускага боку за аднауленне незалежнасцi заканчвалася значнымi уступкамi Вялiкаму княству Лiтоускаму. На працягу 70-80 гг. XVI ст. у ВКЛ рэгулярна збiралiся агульнадзяржауныя сеймы. 3 пачатку 80-х гг. у княстве пачынае дзейнiчаць Галоуны трыбунал.
Але самым моцным усплёскам дзяржаунай незалежнасцi ВКЛ было прыняцце Статута 1588 г., якi па сутнасцi, скасоувау многiя пастановы Люблiскай унii. У тым лiку ён не дазваляу палякам мець землi i займаць пасады у ВКЛ.
Такiм чынам, пасля заключэння Люблiнскай унii, ВКЛ захоувала пэуную самастойнасць у складзе Рэчы Паспалiтай.

18)Дзяржаўны лад РП. Становішча ВКЛ у палітычнай сістэме РП.

Заканадаўчая ўлада ў краіне належала вальным соймам. Вальны сейм быў двух-палатной і складаўся з Сената і пасольскай ізбы (палаты дэпутатаў). Вышэйшай палатай сейма з'яўляўся Сенат. Сюды ўваходзілі вышэйшыя службовыя асобы дзяржаўнага апарату, вярхі каталіцкага духавенства, ваяводы і кашталяны. Ніжэйшай палатай сейма была Пасольская хата. У яе ўваходзілі прадстаўнікі (амбасадары - дэпутаты) ад шляхты асобных паветаў ці зямель канфедэратыўнай дзяржавы, а таксама ў невялікай колькасці дэпутаты ад мяшчан найбольш важных гарадоў. З часам Пасольская хата стала галоўнай часткай Сейма. На чале выканаўчай улады Рэчы Паспалітай стаяў кароль, з канца XVI ст. - Абіраны. Даволі прывілеяванае становішча працягвала займаць духавенства. Аднак паміж статутамі каталіцкага і праваслаўнага духавенства меліся значныя адрозненні. У вышэйшым органе ўлады, Сенаце, было прадстаўлена толькі каталіцкае духавенства.

Знаходзячыся ў складзе Рэчы Паспалітай з 1569 г., дзяржава і права Беларусі зведала пэўныя змены. Яны адбываліся не толькі пад уздзеяннем далейшага развіцця прадукцыйных сіл і вытворчых адносін-рашэнняў, але і пад уздзеяннем іншых, як унутраных, так і знешніх падзей, чыннікаў, галоўнай з якіх быў глыбее, з сярэдзіны XVII ст. палітычны крызіс Рэчы Паспалітай. Якая ўзнікла ў выніку Люблінскай уніі шматнацыянальная Рэч Паспалітая, складала цэлае толькі па-за, тады як унутры заўсёды існавала падзел на Карону (Польшчу) і Вялікае княства Літоўскае, якое захавала свае цэнтральныя ўстановы, уласную казну, войска і сваё права - Статут 1588 апалячвання пануючага класа на беларускіх землях прывяло ў другой палове XVII ст. да заняпаду беларускай культуры і дзяржаўнасці, да пагрозы знішчэння беларускага этнасу